Nâng cao năng lực sản xuất, tăng nội địa hóa các ngành công nghiệp chiến lược

Nâng năng lực cạnh tranh, tăng tỷ lệ nội địa hóa

Trong năm 2025, Cục Công nghiệp đã chủ động thực hiện tốt công tác điều hành, tham mưu, tập trung rà soát, tổ chức triển khai thực hiện quyết liệt những nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm đề ra tại Nghị quyết 01/NQ-CP năm 2025 của Chính phủ cũng như các chỉ đạo của Đảng ủy và lãnh đạo Bộ Công Thương; kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc nhằm huy động mọi nguồn lực cho phát triển công nghiệp, góp phần đảm bảo thực hiện các chỉ tiêu của ngành Công Thương trong năm 2025.

Kết quả, chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) đạt 9,2%; công nghiệp chế biến, chế tạo trở thành động lực tăng trưởng của toàn ngành và nền kinh tế với tốc độ tăng trưởng 10,5%; các doanh nghiệp đầu chuỗi như PVN, VinFast, Thaco, Hòa Phát, Viettel đã thể hiện tốt vai trò dẫn dắt chuỗi cung ứng trong nước và vươn ra thị trường toàn cầu.

Tại Hội nghị tổng kết công tác năm 2025, triển khai nhiệm vụ năm 2026 của Cục Công nghiệp diễn ra chiều 15/1, đại diện các tập đoàn lớn cùng chia sẻ quan điểm về phát triển công nghiệp nền tảng theo hướng tự chủ.

Ông Đoàn Đạt Ninh - Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Trường Hải - THACO kiến nghị sớm tháo gỡ vướng mắc trong đầu tư, phát triển dự án đường sắt.

Ông Đoàn Đạt Ninh - Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Trường Hải - THACO cho biết, năm 2025, trong quá trình sản xuất kinh doanh, THACO luôn nhận được sự đồng hành và hỗ trợ hiệu quả từ các bộ, ngành Trung ương và địa phương, đặc biệt là lãnh đạo Bộ Công Thương, Cục Công nghiệp. Nhờ đó, hoạt động sản xuất kinh doanh của THACO được duy trì và phát triển liên tục, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, mang lại giá trị cho khách hàng và đóng góp cho sự thịnh vượng chung của quốc gia.

Tóm tắt một số kết quả trong hoạt động sản xuất kinh doanh của THACO, ông Đoàn Đạt Ninh cho biết, từ năm 2003 đến nay, THACO đã tập trung đầu tư sản xuất cơ khí và công nghiệp hỗ trợ nhằm gia tăng tỷ lệ nội địa hóa, giảm giá thành và nâng cao năng lực cạnh tranh. Theo đó, tỷ lệ nội địa hóa đối với xe du lịch từ 15 - 50%, xe tải từ 40 - 70% và xe bus trên 70%.

Cùng với việc chinh phục thị trường nội địa, năm qua, THACO tiếp tục mở rộng hợp tác quốc tế, đưa sản phẩm thương hiệu quốc tế và THACO xuất khẩu sang các thị trường, qua đó khẳng định năng lực sản xuất và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Ngoài ra, THACO đã đầu tư mô hình sản xuất tập trung, quy mô lớn, hình thành Trung tâm công nghiệp cơ khí trọng điểm của Việt Nam…

Năm 2026, Chính phủ đã định hướng ngành công nghiệp cần làm chủ công nghệ, nâng cao nội địa hóa và năng lực tổng thể trong thiết kế, sản xuất, chế tạo, thi công và vận hành các dự án đường sắt. Vì vậy, THACO định hướng tiên phong trong công nghiệp hóa gắn với phát triển hạ tầng, mở rộng đầu tư phát triển lĩnh vực đường sắt mang tính đột phá. Qua đó, góp phần hình thành ngành công nghiệp đường sắt hiện đại, tự chủ và thúc đẩy phát triển các ngành công nghiệp nền tảng (luyện kim, cơ khí chế tạo, công nghiệp hỗ trợ, công nghiệp số), tạo dựng hệ sinh thái công nghiệp bền vững và nâng tầm năng lực công nghiệp quốc gia.

Hiện thực hóa mục tiêu này, THACO đã thiết lập hợp tác chiến lược trong lĩnh vực công nghiệp đường sắt; đồng thời triển khai đầu tư xây dựng Tổ hợp công nghiệp đường sắt và cơ khí đa dụng tại TP. Hồ Chí Minh với mục tiêu tỷ lệ nội địa hóa đầu máy cho dự án đường sắt đô thị đến năm 2030 đạt 25% và sản phẩm toa xe, vật tư, thiết bị đến năm 2035 đạt 70%.

Đại diện THACO kiến nghị Bộ Công Thương tham mưu Chính phủ sớm tháo gỡ vướng mắc trong đầu tư, phát triển dự án đường sắt, tạo thuận lợi trong việc hình thành hệ sinh thái công nghiệp đường sắt có tính tích hợp cao, có khả năng sử dụng chung công nghệ, hệ thống, linh kiện, thiết bị sản xuất trong nước và động bộ hóa hệ thống bảo trì.

Đại diện Tập đoàn Hòa Phát kiến nghị: "Phát triển thị trường đi đôi với bảo vệ thị trường".

Ở ngành thép, đại diện Tập đoàn Hòa Phát cho biết sau hơn 30 năm đổi mới và hội nhập, ngành thép Việt Nam đã chuyển từ phụ thuộc nhập khẩu sang chủ động sản xuất, từng bước trở thành trung tâm sản xuất thép quan trọng của thế giới. Quá trình chuyển đổi của ngành thép Việt Nam phù hợp với quá trình phát triển ngành thép của các nước phát triển. Đó là chuyển từ sản xuất các loại thép đơn giản (thép xây dựng) sang sản xuất thép công nghệ chế tạo, thép hợp kim phục vụ cho các ngành công nghiệp, công nghệ cao.

Trong thời gian tới, đại diện Tập đoàn Hòa Phát cho rằng, nhu cầu ngành thép Việt Nam sẽ phát triển mạnh trong 10 năm tới do đặc thù phát triển trong giai đoạn đầu tư hạ tầng, bất động sản… chính vì vậy, cần một kế hoạch quy hoạch dài hạn cho ngành thép để tránh tình trạng dư thừa thép trong tương lai.

Đại diện tập đoàn cũng kiến nghị, cùng với việc phát triển thị trường cho ngành thép thì cần những giải pháp để bảo vệ thị trường bởi thép là một trong những ngành chịu “sức ép” từ các cuộc điều tra phòng vệ thương mại của các thị trường đối tác.

Đột phá phát triển khoa học, công nghệ trong các ngành công nghiệp

Nhất trí với các kiến nghị của các doanh nghiệp “đầu tàu” trong sản xuất, phát triển công nghiệp, ông Trần Minh, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) nhấn mạnh, công nghiệp là động lực tăng trưởng kinh tế chính, đặc biệt trong bối cảnh tiếp tục đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; tạo ra giá trị gia tăng cao, thúc đẩy năng suất lao động, tạo việc làm và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, giúp tăng tăng trưởng GDP bền vững.

Ông Trần Minh cũng nhấn mạnh đến chính sách đột phá tại các văn bản pháp luật để thúc đẩy giá tăng tỷ lệ nội địa hóa ngành công nghiệp.

Chính vì vậy, trong giai đoạn tới, Phó Cục trưởng Trần Minh đề nghị Cục Công nghiệp và Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công tiếp tục phối hợp tham mưu đề xuất xây dựng và trình cấp có thẩm quyền xem xét ban hành chính sách đột phá tại các văn bản pháp luật để thúc đẩy giá tăng tỷ lệ nội địa hóa, tiêu thụ sản phẩm trong nước sản xuất trên cơ sở tự chủ về công nghệ thuộc các lĩnh vực công nghiệp trọng điểm. Cùng với đó, xác định các bài toán đổi mới công nghệ có quy mô thị trường đủ lớn trong ngành công nghiệp nền tảng, công nghiệp ưu tiên, công nghiệp mũi nhọn, công nghiệp năng lượng.

Ngoài ra, phải thúc đẩy kết nối nhu cầu đổi mới công nghệ của doanh nghiệp với khối viện, trường; triển khai có hiệu quả mô hình hợp tác 3 Nhà: Nhà nước - Nhà khoa học (các Viện, các trường) - Nhà doanh nghiệp. Cuối cùng, nghiên cứu, lựa chọn và triển khai các nhiệm vụ có quy mô lớn để tập trung thúc đẩy và tạo đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số trong các ngành công nghiệp nền tảng, ưu tiên.

Gợi mở các định hướng phát triển công nghiệp trong giai đoạn tới, Thứ trưởng Bộ Công Thương Trương Thanh Hoài cho biết, đối với các ngành công nghiệp truyền thống (như dệt may, da giày) cần tập trung nâng cao giá trị nội địa hóa, tránh phụ thuộc vào chuỗi giá trị của FDI; đối với các ngành công nghiệp mới (như năng lượng tái tạo, đường sắt, khoáng sản, đất hiếm...) cần thúc đẩy sản xuất trong nước. Về giải pháp phát triển công nghiệp hỗ trợ, Thứ trưởng đề nghị cần nâng cao nội lực của các doanh nghiệp trong nước để từ đó nâng cao nội địa hóa.

Năm 2025 chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) đạt 9,2% - mức tăng cao nhất kể từ khi xảy ra đại dịch Covid-19. Sự phục hồi, tăng trưởng này thể hiện rõ chính sách của Chính phủ và Bộ Công Thương trong việc ổn định sản xuất, mở rộng thị trường và thay đổi mô hình tăng trưởng.Bên cạnh đó, quy mô sản xuất công nghiệp phục hồi nhanh, trên diện rộng và liên tục được mở rộng trong bối cảnh tình hình kinh tế thế giới vẫn còn nhiều khó khăn, giữ vai trò động lực, dẫn dắt tăng trưởng chung của nền kinh tế. Cơ cấu ngành công nghiệp chuyển dịch tích cực theo hướng hiện đại, ứng dụng công nghệ cao, nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững.

Nhóm Phóng viên