Nâng cao hiệu quả thực thi quyền sở hữu trí tuệ

Ngay sau khi Công điện số 38/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ được ban hành, UBND tỉnh Sơn La đã kịp thời ban hành các văn bản chỉ đạo, thành lập Tổ công tác liên ngành do Chủ tịch UBND tỉnh làm Tổ trưởng để chỉ đạo triển khai đồng bộ các nhiệm vụ; giao nhiệm vụ cụ thể cho từng sở, ngành và các đơn vị liên quan. Trong đó, Sở Khoa học và Công nghệ là cơ quan thường trực, chịu trách nhiệm tổng hợp, tham mưu chung; Sở Công Thương chủ trì tham mưu công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường, hoạt động thương mại điện tử và lưu thông hàng hóa; Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tăng cường kiểm tra việc thực thi quyền tác giả, quyền liên quan; Công an tỉnh chủ trì nắm tình hình, xác minh, điều tra, xử lý các vụ việc nghiêm trọng, phức tạp, có dấu hiệu tội phạm và các hành vi vi phạm trên không gian mạng.

Đội QLTT số 3 tuyên truyền, hướng dẫn cơ sở kinh doanh ký cam kết không kinh doanh hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Ông Lò Xuân Trường, Phó Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Sơn La, cho biết: Chi cục Quản lý thị trường đã chỉ đạo các đội quản lý thị trường đồng loạt triển khai đợt cao điểm kiểm tra, kiểm soát thị trường, tập trung phát hiện và xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Tăng cường công tác tuyên truyền, hướng dẫn các tổ chức, cá nhân ký cam kết không sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng nhái, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, góp phần nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của người dân và doanh nghiệp.

Lực lượng Quản lý thị trường chủ động phối hợp với Công an, Hải quan và các lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra, kiểm soát các nhóm hàng có nguy cơ vi phạm cao, như: Mỹ phẩm, quần áo, giày dép, kính mắt, thực phẩm, thuốc, sữa, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, thiết bị điện, điện tử và các sản phẩm mang nhãn hiệu nổi tiếng. Trong 6 tháng đầu năm 2026, các lực lượng chức năng trên địa bàn tỉnh đã phát hiện, xử lý 1.238 vụ với 1.477 đối tượng; xử phạt vi phạm hành chính 722 đối tượng, thu nộp ngân sách Nhà nước gần 6,5 tỷ đồng; khởi tố 509 vụ với 749 đối tượng. Riêng trong đợt cao điểm kiểm tra, kiểm soát thị trường và xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ từ ngày 7/5 đến 30/5/2026, các lực lượng chức năng phát hiện 44 vụ xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp đối với nhãn hiệu; xử phạt vi phạm hành chính hơn 239 triệu đồng, trị giá hàng hóa vi phạm trên 202 triệu đồng.

Lực lượng chức năng tạm thu hàng hóa vi phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Trên địa bàn tỉnh, các mặt hàng có nguy cơ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ chủ yếu tập trung ở nhóm hàng thời trang, như: Quần áo, giày dép, kính mắt. Ông Nguyễn Hoàng Việt, Kiểm soát viên Đội Quản lý thị trường số 1, cho biết: Các sản phẩm mang nhãn hiệu nổi tiếng, như: Adidas, Nike, Ray-Ban, Gucci, Dior... thường bị các đối tượng làm giả, làm nhái hoặc sử dụng trái phép nhãn hiệu để đưa ra thị trường tiêu thụ. Đây đều là những mặt hàng có nhu cầu tiêu dùng lớn, sức mua cao nên dễ bị lợi dụng để kinh doanh hàng hóa vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, gây ảnh hưởng đến quyền lợi của doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Song song với công tác kiểm tra, xử lý vi phạm, hoạt động tuyên truyền, phổ biến pháp luật về sở hữu trí tuệ được đẩy mạnh trên các phương tiện thông tin đại chúng. Chi cục Quản lý thị trường đã tổ chức cho hàng nghìn cơ sở sản xuất, kinh doanh ký cam kết không kinh doanh hàng giả, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; phát 1.759 tờ rơi tuyên truyền và đăng tải hàng trăm tin, bài trên Cổng thông tin điện tử của đơn vị, góp phần nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của các tổ chức, cá nhân.

Các lực lượng chức năng kiểm tra mặt hàng nước hoa trên địa bàn phường Tô Hiệu.

Trong quá trình triển khai đồng loạt các đợt kiểm tra, kiểm soát thị trường, một số cơ sở kinh doanh có biểu hiện đối phó như cất giấu hàng hóa, né tránh kiểm tra, gây khó khăn cho lực lượng chức năng trong phát hiện, xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Ông Tống Hải Hoàn, Phó Đội trưởng Đội Quản lý thị trường số 3, khuyến cáo: Người tiêu dùng nên lựa chọn mua hàng tại các cơ sở uy tín; kiểm tra kỹ nhãn mác, tem chống giả, nguồn gốc xuất xứ và các dấu hiệu nhận diện của sản phẩm. Đối với các mặt hàng mang thương hiệu nổi tiếng, cần lưu ý những dấu hiệu bất thường, như: Không có hộp, túi đựng, phiếu bảo hành, hóa đơn, chứng từ hoặc bao bì sơ sài, thông tin sản phẩm không đầy đủ. Đặc biệt, những sản phẩm được bán với giá thấp hơn nhiều so với giá thị trường tiềm ẩn nguy cơ là hàng giả, hàng nhái hoặc hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Khi phát hiện dấu hiệu vi phạm, người dân cần kịp thời thông báo cho cơ quan chức năng để kiểm tra, xử lý.

Bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan quản lý Nhà nước mà còn cần sự chung tay của doanh nghiệp và người tiêu dùng. Khi nhận thức và trách nhiệm của các chủ thể cùng được nâng cao, sẽ góp phần ngăn chặn hiệu quả hàng giả, hàng nhái, xây dựng môi trường sản xuất, kinh doanh minh bạch, tạo động lực cho đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Vũ Ánh