Nâng cao hiệu quả chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng từ cơ sở

Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng hướng dẫn các thủ tục liên quan đến tài khoản nhận tiền DVMTR tại bản Cộng (xã Búng Lao).

Năm 2026, UBND tỉnh Điện Biên phê duyệt kế hoạch bố trí hơn 267 tỷ đồng thực hiện chính sách chi trả DVMTR. Ngay từ đầu năm, bám sát sự chỉ đạo của Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng Việt Nam, UBND tỉnh và Sở Nông nghiệp và Môi trường, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh chủ động phối hợp với các đơn vị, địa phương rà soát diện tích rừng, xác định đối tượng thụ hưởng, hoàn thiện hồ sơ và tổ chức chi trả theo đúng quy định, bảo đảm công khai, minh bạch.

Trong 8 tháng đầu năm 2026, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh đã thực hiện chi trả hơn 189 tỷ đồng tiền DVMTR cho các chủ rừng trên địa bàn. Nguồn kinh phí được giải ngân kịp thời, góp phần hỗ trợ người dân, cộng đồng dân cư và các tổ chức duy trì thường xuyên công tác quản lý, tuần tra, bảo vệ hơn 400.000ha rừng cung ứng DVMTR. Qua đó, chính sách từng bước phát huy hiệu quả, tạo thêm nguồn lực cho công tác bảo vệ và phát triển rừng trên địa bàn tỉnh.

Để nâng cao độ chính xác, tính chủ động trong xác định diện tích rừng cung ứng DVMTR, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh tập trung đưa công nghệ vào quy trình chuyên môn. Từ ngày 19 - 21/8/2026, Quỹ tổ chức chương trình tập huấn chuyên sâu cho 30 cán bộ, viên chức trực tiếp tham gia thực hiện công tác kỹ thuật về kỹ năng đọc ảnh, giải đoán ảnh vệ tinh trong rà soát, xác định diện tích rừng cung ứng dịch vụ môi trường rừng và xử lý dữ liệu ảnh từ thiết bị bay không người lái (Flycam).

Chia sẻ về giải pháp kỹ thuật tại lớp tập huấn, giảng viên Bùi Trung Hiếu, Công ty Cổ phần Thương mại Công nghệ Xuân Mai Green nhận định: “Việc làm chủ công nghệ viễn thám và thiết bị bay không người lái giúp cán bộ chuyên môn chủ động bóc tách, xác định chính xác các vị trí rừng có biến động. Dữ liệu thực địa thu thập từ Flycam kết hợp với việc chồng xếp ảnh vệ tinh đa thời gian trên phần mềm chuyên ngành là cơ sở dữ liệu tin cậy để lập bản đồ chi trả DVMTR chuẩn xác.”

Tập huấn kỹ năng xử lý dữ liệu ảnh từ thiết bị bay không người lái (Flycam).

Thông qua tập huấn, các học viên được trực tiếp thực hành xử lý tổ hợp màu ảnh vệ tinh bằng phần mềm QGIS, MapInfo; khoanh vi ảnh tự động thông qua phần mềm Ecognition và xử lý hình ảnh Flycam trên Pix4Dmapper. Việc kết hợp thu thập số liệu ngoại nghiệp với biên tập bản đồ trên máy tính giúp cán bộ kỹ thuật chủ động bóc tách, xác định chính xác những khu vực rừng có biến động tăng, giảm; đồng thời giảm áp lực xác minh thực địa nhưng vẫn bảo đảm độ tin cậy của dữ liệu phục vụ lập bản đồ chi trả DVMTR. Đánh giá về tính thực tiễn sau quá trình đào tạo nghiệp vụ, ông Trần Khoa Phương, Phó Trưởng phòng Phụ trách Phòng Kế hoạch - Kỹ thuật, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Điện Biên cho biết: “Việc chủ động áp dụng các phương pháp viễn thám- GIS, giúp cán bộ kỹ thuật xử lý nhanh chóng các khu vực rừng có biến động tăng hoặc giảm. Việc ứng dụng phần mềm Pix4Dmapper để đối chiếu dữ liệu ảnh Flycam trực tiếp lên bản đồ chi trả DVMTR, hỗ trợ đơn vị chủ động trong khâu rà soát, giảm bớt thời gian xác minh và nâng cao hiệu quả công việc rõ rệt.”

Cán bộ, viên chức Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh thực hành xử lý dữ liệu trên phần mềm Pix4Dmapper để so sánh kết quả trên bản đồ.

Cùng với nâng cao năng lực kỹ thuật, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số trong thanh toán tiền DVMTR. Tính đến ngày 12/8/2026, Quỹ đã hỗ trợ mở thêm 1.432 tài khoản ngân hàng, nâng tổng số chủ rừng có tài khoản nhận tiền DVMTR lên 8.419 chủ rừng, đạt 94% tổng số chủ rừng trên địa bàn. Việc mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt góp phần rút ngắn thời gian giải ngân, tăng tính công khai, an toàn trong quản lý tài chính, đồng thời tạo thuận lợi cho người dân khi tiếp cận nguồn kinh phí.

Bên cạnh đó, công tác đào tạo, nâng cao kỹ năng tuyên truyền và ứng dụng công nghệ số cho lực lượng chuyên trách được Quỹ chú trọng triển khai. Sự phối hợp chặt chẽ giữa Quỹ và UBND các xã, phường góp phần đưa thông tin về chính sách chi trả DVMTR, quyền lợi của chủ rừng cũng như trách nhiệm quản lý, bảo vệ rừng đến từng cộng đồng dân cư một cách rõ ràng, công khai.

Bà Mai Hương, Giám đốc Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh khẳng định: “Quan điểm chỉ đạo xuyên suốt của Quỹ là tăng cường tính chủ động, chuẩn hóa nghiệp vụ để nâng cao chất lượng thực hiện nhiệm vụ ngay từ cấp cơ sở. Việc ứng dụng công nghệ viễn thám, xử lý dữ liệu từ thiết bị Flycam và mở rộng thanh toán qua tài khoản ngân hàng, đều hướng tới mục tiêu bảo đảm tính chính xác, minh bạch trong công tác chi trả DVMTR. Khi chính sách được thực thi hiệu quả, nguồn kinh phí từ DVMTR sẽ phát huy tốt vai trò, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế rừng và nâng cao tỷ lệ che phủ rừng trên địa bàn tỉnh.”

Bà Mai Hương: "Khi chính sách được thực thi hiệu quả, nguồn kinh phí từ DVMTR sẽ tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế rừng".

Những kết quả đạt được trong những tháng đầu năm 2026 cho thấy, việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số của Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Điện Biên trong thực hiện chính sách DVMTR đã mang lại hiệu quả tích cực. Từ rà soát, xác định diện tích rừng bằng công nghệ viễn thám đến chi trả qua tài khoản ngân hàng, công nghệ số đang được đưa vào ngày càng sâu hơn trong các khâu nghiệp vụ. Qua đó, góp phần nâng cao tính chính xác, công khai, minh bạch trong chi trả, tạo thuận lợi cho các chủ rừng và phát huy hiệu quả nguồn lực DVMTR trong công tác quản lý, bảo vệ rừng ngay từ cơ sở.

Bài, ảnh: Bùi Quang