Mục tiêu nội địa hoá linh kiện robot tiên tiến của Mỹ phơi bày sự phụ thuộc vào Trung Quốc

Robot của Unitree trình diễn một điệu nhảy tại Trung Quốc. Ảnh tư liệu: THX/TTXVN

Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) hồi tháng 7 đưa robot di động tiên tiến vào danh sách thiết bị bị hạn chế nhập khẩu, trong nỗ lực mới nhất của chính quyền Tổng thống Donald Trump nhằm giảm sự phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài.

Theo Nikkei Asia, động thái trên được đưa ra khi Mỹ và nhiều nền kinh tế lớn đang đẩy mạnh đầu tư vào robot hình người và “AI vật lý”, lĩnh vực được kỳ vọng trở thành động lực tiếp theo của tự động hóa. Washington muốn các doanh nghiệp đa dạng hóa chuỗi cung ứng và đưa một phần sản xuất trở lại Mỹ.

Tuy nhiên, Peter Cowhey, giáo sư danh dự tại Đại học California ở San Diego, nhận định rằng chính sách hiện chưa đưa ra cơ chế rõ ràng để thay thế linh kiện Trung Quốc bằng sản phẩm Mỹ. Theo ông, việc ép doanh nghiệp chuyển sang nguồn cung nội địa nhưng thiếu một lộ trình cụ thể có thể trở thành chính sách thiếu nhất quán.

Quy định của FCC nêu rõ robot tiên tiến được lắp ráp tại Mỹ sẽ phải sử dụng linh kiện nội địa chiếm hơn 65% giá trị vào năm 2028 và trên 75% vào năm 2029. Đây là mục tiêu không dễ đạt được khi Trung Quốc đang giữ vị trí quan trọng trong chuỗi cung ứng robot toàn cầu.

Linh kiện Trung Quốc khó thay thế

Trung Quốc hiện cung cấp nhiều bộ phận thiết yếu cho robot, từ cảm biến, pin, lidar, bộ điều khiển động cơ đến các khớp nối và động cơ.

Đáng chú ý, bộ truyền động - linh kiện kiểm soát chuyển động của robot hình người - thường chiếm 40-60% giá trị phần cứng, theo Gavekal Technologies. Trung Quốc cũng là nguồn cung lớn của pin, lidar và bộ điều khiển động cơ, khiến việc giảm tỷ lệ linh kiện nước ngoài xuống dưới 35% tổng chi phí trở thành thách thức lớn.

Các chuyên gia của Gavekal Technologies cho rằng từng linh kiện Trung Quốc có thể không bị cấm riêng lẻ, nhưng mức độ phụ thuộc cộng dồn vào chuỗi cung ứng nước này sẽ khiến doanh nghiệp khó đáp ứng yêu cầu nội địa hóa.

Một vấn đề khác là cơ chế miễn trừ. FCC chưa làm rõ doanh nghiệp nào có thể tiếp tục nhập khẩu robot nếu đáp ứng một số điều kiện nhất định. Chuyên gia cho rằng quá trình xét duyệt hiện thiếu minh bạch.

Startup chịu ảnh hưởng

Các công ty lớn của Mỹ có quan điểm khác nhau về chính sách mới. Một số doanh nghiệp hoan nghênh động thái của FCC, coi đây là bước đi cần thiết để bảo vệ an ninh công nghệ và thúc đẩy ngành robot nội địa.

Tuy nhiên, startup và các phòng nghiên cứu có thể chịu tác động mạnh hơn do phụ thuộc vào robot nhập khẩu giá rẻ.

Michael Perry, phụ trách chiến lược thương mại tại startup robot hình người Persona AI, cho biết nguồn cung bộ truyền động, vít bi, pin và nhiều linh kiện quan trọng vốn đã hạn chế. Các yêu cầu mới về nguồn cung sẽ khiến cuộc cạnh tranh linh kiện thêm gay gắt và đẩy chi phí đến người dùng.

Một cuộc rà soát của Hiệp hội Thúc đẩy Tự động hóa cuối tháng 7 cho thấy trong 31 công trình nghiên cứu do các trường đại học Mỹ chủ trì, có tới 28 công trình sử dụng robot hình người hoặc robot bốn chân của Unitree, một nhà sản xuất Trung Quốc.

Jeff Burnstein, Chủ tịch hiệp hội, cho rằng một số startup đang dựa vào các robot giá rẻ từ nước ngoài để phát triển sản phẩm riêng. Nếu nguồn cung giảm và chi phí tăng, khả năng mở rộng của những doanh nghiệp này sẽ bị ảnh hưởng.

Nguy cơ cản trở đầu tư

Về dài hạn, chính sách mới còn có thể phản tác dụng nếu tạo ra môi trường pháp lý thiếu ổn định. Nhiều doanh nghiệp lo ngại FCC sẽ tiếp tục bổ sung sản phẩm vào danh sách hạn chế, trong khi các quy định dựa nhiều vào sắc lệnh hành pháp có thể bị chính quyền kế nhiệm thay đổi.

Hiệp hội Điện tử Toàn cầu cảnh báo sự thiếu chắc chắn về chính sách khiến doanh nghiệp khó đưa ra quyết định đầu tư dài hạn tại Mỹ.

Washington vì vậy đang đứng trước bài toán khó: giảm phụ thuộc Trung Quốc để tăng cường an ninh công nghệ, nhưng nếu nguồn cung thay thế chưa sẵn sàng, các biện pháp hạn chế có thể khiến chi phí robot tăng, linh kiện khan hiếm và tốc độ phát triển của ngành chậm lại.

Muốn đạt mục tiêu tự chủ, Mỹ không chỉ cần đưa hoạt động lắp ráp về nước mà còn phải xây dựng một hệ sinh thái sản xuất linh kiện đủ lớn và cạnh tranh.

Bảo Hân/Báo Tin tức và Dân tộc