Nam thanh niên 20 tuổi tràn khí trung thất sau 1 tuần ho liên tục, bác sĩ cảnh báo dấu hiệu dễ bị bỏ qua

Nhiều người cho rằng ho kéo dài chỉ là triệu chứng của cảm cúm hoặc viêm đường hô hấp và có thể tự khỏi. Tuy nhiên, trong một số trường hợp hiếm gặp, những cơn ho dữ dội kéo dài có thể làm vỡ các phế nang trong phổi, khiến không khí tràn vào trung thất và gây nên tình trạng cần được chẩn đoán, theo dõi kịp thời.

Ho kéo dài một tuần, nam thanh niên 20 tuổi bất ngờ mắc bệnh hiếm

Theo thông tin từ Bệnh viện E, người bệnh là nam, 20 tuổi, tiền sử khỏe mạnh, nhập viện trong tình trạng mệt mỏi, ho, đau ngực sau khoảng một tuần xuất hiện các cơn ho kéo dài kèm khó thở nhẹ.

Khi thăm khám, các bác sĩ ghi nhận bệnh nhân tỉnh táo nhưng thở nhanh, ho có đờm, nghe phổi có rale nổ ở hai đáy phổi. Đặc biệt, vùng thượng đòn xuất hiện cảm giác lép bép dưới da – một dấu hiệu gợi ý có khí thoát ra ngoài đường hô hấp.

Các xét nghiệm huyết học, đông máu và sinh hóa đều trong giới hạn bình thường, ngoại trừ chỉ số CRP tăng nhẹ ở mức 9,37 mg/L.

Kết quả chụp cắt lớp vi tính (CT) lồng ngực không tiêm thuốc cản quang cho thấy hai phổi xuất hiện các dải khí nhỏ chạy dọc theo bó mạch – phế quản từ ngoại vi về rốn phổi rồi lan vào trung thất, gây tràn khí trung thất kèm tràn khí dưới da vùng cổ hai bên.

Đáng chú ý, hình ảnh này thể hiện rất rõ "hiệu ứng Macklin" – dấu hiệu đặc trưng giúp bác sĩ xác định cơ chế vỡ phế nang tự phát dẫn đến tràn khí trung thất.

May mắn, bệnh nhân chưa ghi nhận tràn khí màng phổi hay tổn thương đông đặc nhu mô phổi.

Người bệnh có tiền sử khỏe mạnh, nhập viện trong tình trạng mệt mỏi, ho, đau ngực kéo dài hơn 1 tuần. Ảnh BVCC

Tràn khí trung thất tự phát là gì?

Tràn khí trung thất là tình trạng không khí xuất hiện bất thường trong khoang trung thất – khu vực nằm giữa hai lá phổi, nơi chứa tim, các mạch máu lớn, khí quản và thực quản.

Bệnh được chia thành hai nhóm chính:

Tràn khí trung thất thứ phát: thường do chấn thương ngực, thủng thực quản, tổn thương đường thở hoặc tai biến sau các thủ thuật y khoa.

Tràn khí trung thất tự phát (Spontaneous Pneumomediastinum - SPM): xảy ra mà không có chấn thương hay can thiệp trước đó.

Theo các bác sĩ Bệnh viện E, SPM là bệnh lý tương đối hiếm gặp, với tỷ lệ khoảng 1/8.000 đến 1/42.000 ca cấp cứu và chủ yếu xuất hiện ở nam giới trẻ tuổi.

Vì sao chỉ ho nhiều cũng có thể làm vỡ phế nang?

Các bác sĩ cho biết, cơ chế hình thành tràn khí trung thất tự phát được giải thích bằng hiệu ứng Macklin.

Khi người bệnh ho dữ dội, lên cơn hen, nôn nhiều, rặn mạnh hoặc gắng sức quá mức, áp lực trong lồng ngực tăng đột ngột khiến các phế nang ngoại vi bị căng giãn quá mức và xuất hiện các vết rách rất nhỏ.

Không khí từ các phế nang bị vỡ sẽ thoát vào mô kẽ phổi, di chuyển dọc theo các bao mạch máu – phế quản về phía rốn phổi rồi lan vào trung thất.

Từ đây, khí có thể tiếp tục đi lên vùng cổ, tạo nên tình trạng tràn khí dưới da khiến khi sờ có cảm giác lép bép đặc trưng.

Chính vì vậy, ở những người trẻ xuất hiện đau ngực hoặc khó thở sau các cơn ho dữ dội, bác sĩ cần nghĩ đến khả năng tràn khí trung thất để chỉ định chụp CT lồng ngực kịp thời.

Hình ảnh chụp CT cho thấy dấu hiệu đặc vỡ phế nang tự phát dẫn đến tràn khí trung thất. Ảnh BVCC

Dấu hiệu nào không nên chủ quan?

Theo các bác sĩ, người dân nên đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện một hoặc nhiều triệu chứng sau, đặc biệt nếu xảy ra sau những cơn ho mạnh hoặc gắng sức:

Đau ngực đột ngột hoặc đau tăng khi hít sâu. Khó thở. Đau hoặc căng tức vùng cổ. Cảm giác lép bép dưới da vùng cổ hoặc ngực. Khàn tiếng, khó nuốt. Khó thở tăng dần hoặc tím tái.

Những biểu hiện này có thể không chỉ gặp trong tràn khí trung thất mà còn xuất hiện ở nhiều bệnh lý tim mạch và hô hấp nguy hiểm khác. Vì vậy, người bệnh tuyệt đối không nên tự điều trị tại nhà nếu có các dấu hiệu bất thường.

Chụp CT lồng ngực là "chìa khóa" giúp chẩn đoán

Theo Bệnh viện E, chụp CT lồng ngực hiện được xem là phương pháp quan trọng nhất giúp phát hiện sớm hiệu ứng Macklin.

Nhờ hình ảnh các dải khí chạy dọc theo bó mạch – phế quản, bác sĩ có thể phân biệt tràn khí trung thất tự phát do vỡ phế nang với các nguyên nhân nguy hiểm khác như thủng thực quản hoặc tổn thương đường thở lớn – những tình trạng thường cần can thiệp ngoại khoa khẩn cấp.

Việc chẩn đoán đúng nguyên nhân giúp người bệnh tránh được những can thiệp không cần thiết và được điều trị phù hợp.

Điều trị ra sao?

Theo các bác sĩ, đa số trường hợp tràn khí trung thất tự phát có tiên lượng khá tốt.

Người bệnh chủ yếu được điều trị bảo tồn bằng nghỉ ngơi, thở oxy khi cần, sử dụng thuốc giảm ho, giảm đau và theo dõi sát.

Ở trường hợp bệnh nhân 20 tuổi nói trên, sau 3 ngày điều trị, tình trạng tràn khí trung thất đã hết, nội soi không phát hiện tổn thương thực quản và người bệnh hồi phục tốt.

Tuy nhiên, nếu người bệnh xuất hiện suy hô hấp, việc hỗ trợ hô hấp cần được cân nhắc cẩn trọng nhằm tránh làm tăng áp lực trong phế nang khiến tình trạng rò khí nặng hơn.

Trong những trường hợp nặng, bác sĩ sẽ lựa chọn các chiến lược hỗ trợ hô hấp phù hợp, thậm chí áp dụng những kỹ thuật hồi sức chuyên sâu nếu cần thiết.

Những ai có nguy cơ mắc bệnh?

Dù tương đối hiếm gặp, tràn khí trung thất tự phát có thể xuất hiện ở:

Nam giới trẻ tuổi. Người mắc hen phế quản. Người bị viêm phế quản hoặc viêm phổi gây ho kéo dài. Người thường xuyên nâng tạ hoặc tập luyện cường độ rất cao. Người nôn ói nhiều. Người phải rặn mạnh kéo dài. Người chơi các nhạc cụ hơi hoặc làm nghề phải tạo áp lực lớn trong lồng ngực. Bác sĩ khuyến cáo

Các bác sĩ Bệnh viện E khuyến cáo, người dân không nên chủ quan với những cơn ho kéo dài, đặc biệt khi xuất hiện đau ngực, khó thở hoặc cảm giác lép bép dưới da vùng cổ.

Việc thăm khám sớm và chụp CT lồng ngực khi có chỉ định sẽ giúp phát hiện đúng nguyên nhân, điều trị kịp thời và hạn chế nguy cơ biến chứng.

Các chuyên gia cũng lưu ý, không phải mọi trường hợp đau ngực sau ho đều là tràn khí trung thất. Tuy nhiên, đây là triệu chứng cần được đánh giá y khoa để loại trừ các bệnh lý nguy hiểm khác, nhất là ở người có biểu hiện khó thở hoặc đau ngực tăng dần.