Bác sĩ cảnh báo: Truy tìm căn nguyên là chìa khóa ngăn đột quỵ tái phát

Vượt qua cơn nguy kịch mới chỉ là bước khởi đầu

Nhiều người vẫn cho rằng chỉ cần qua được giai đoạn cấp cứu là hành trình điều trị đột quỵ đã kết thúc. Tuy nhiên, theo các chuyên gia thần kinh, quan niệm này chưa đầy đủ, đặc biệt với người trẻ. Nếu không xác định được chính xác nguyên nhân gây đột quỵ và kiểm soát các yếu tố nguy cơ lâu dài, người bệnh vẫn có thể đối mặt với biến cố tái phát ngay khi tuổi đời còn rất trẻ.

Trường hợp của chị P.M. (32 tuổi) là một ví dụ điển hình. Trước khi nhập viện, chị xuất hiện đau đầu kéo dài, yếu nửa người phải và mất khả năng diễn đạt ngôn ngữ nhưng chủ quan không đi khám.

Chụp CT phát hiện nhồi máu não - Ảnh BVCC

Khi đến Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc, kết quả chụp CT 2.560 lát cắt xác định người bệnh bị nhồi máu não cấp ở giờ thứ 19 kể từ khi khởi phát triệu chứng, với tổn thương diện rộng vùng trán - đỉnh trái. Các bác sĩ đồng thời phát hiện tình trạng hẹp nặng động mạch cảnh trong trái đoạn ngoài sọ.

Sau 10 ngày điều trị nội khoa tích cực, người bệnh hồi phục hoàn toàn cơ lực, khả năng giao tiếp cải thiện rõ rệt và tiếp tục được tập phục hồi chức năng nhằm tối ưu khả năng hồi phục.

Theo ThS.BSNT Vũ Thị Thu Hiền, Khoa Nội tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc - Phúc Trường Minh, việc cứu sống và giúp người bệnh phục hồi chức năng chỉ là một phần của quá trình điều trị.

"Trên thực tế, cấp cứu và điều trị thành công để người bệnh có thể trở lại cuộc sống bình thường mà không để lại di chứng nặng nề chưa phải là tất cả. Điều quan trọng nhất là tìm ra nguyên nhân gây ra biến cố đột quỵ để có phương án quản lý và điều trị lâu dài, từ đó giảm nguy cơ tái phát", bác sĩ Hiền cho biết.

Sau khi vượt qua giai đoạn cấp, các bác sĩ tiếp tục triển khai quy trình đánh giá toàn diện nhằm xác định cơ chế gây đột quỵ.

Ban đầu, kết quả thăm khám ghi nhận người bệnh có mảng xơ vữa mềm gây hẹp nặng động mạch cảnh trong trái đoạn ngoài sọ. Tuy nhiên, các bác sĩ không dừng lại ở kết luận này mà tiếp tục loại trừ những nguyên nhân thường gặp khác ở người trẻ.

Người bệnh được chỉ định thực hiện hàng loạt kỹ thuật cận lâm sàng chuyên sâu như siêu âm Doppler động mạch cảnh, xét nghiệm máu đánh giá tình trạng đông máu, xét nghiệm di truyền và siêu âm tim qua thực quản (TEE) nhằm tìm nguồn gốc huyết khối từ tim.

Do có tiền sử gia đình từng mắc đột quỵ, chị M. còn được chỉ định xét nghiệm gen để sàng lọc các bất thường di truyền liên quan đến nguy cơ hình thành huyết khối hoặc xơ vữa sớm. Kết quả không ghi nhận bất thường di truyền làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Siêu âm Doppler động mạch cảnh - Ảnh BVCC

ThS.BSNT Vũ Thị Thu Hiền cho biết, sau khi tổng hợp toàn bộ dữ liệu, các bác sĩ xác định cơ chế hợp lý nhất gây đột quỵ là huyết khối hình thành trên nền mảng xơ vữa mềm bị loét hoặc nứt vỡ tại đoạn động mạch cảnh trong ngoài sọ. Các mảnh huyết khối sau đó bong ra, theo dòng máu lên não và gây tắc động mạch não.

Đây là yếu tố nguy cơ cần được kiểm soát chặt chẽ bởi mảng xơ vữa mềm có tính không ổn định. Không chỉ gây hẹp mạch máu, các mảng xơ vữa này còn có thể tiếp tục bong ra, tạo huyết khối mới và dẫn đến những cơn đột quỵ tái phát với mức độ tổn thương não nghiêm trọng hơn.

Sau khi xác định được căn nguyên, người bệnh được xây dựng kế hoạch quản lý lâu dài nhằm ổn định mảng xơ vữa, theo dõi định kỳ và kiểm soát các yếu tố nguy cơ tim mạch, chuyển hóa để phòng ngừa đột quỵ tái phát.

Đừng chủ quan vì còn trẻ

Thống kê cho thấy khoảng 10-15% trường hợp đột quỵ xảy ra ở người trẻ, trong đó không ít bệnh nhân mới ngoài 30 tuổi. Khác với người cao tuổi, nguyên nhân đột quỵ ở nhóm này thường phức tạp hơn, có thể liên quan đến yếu tố di truyền, bệnh tim bẩm sinh, rối loạn đông máu, bệnh tự miễn, bệnh Moyamoya hoặc lối sống thiếu lành mạnh

Hơn nữa, ThS.BSNT Vũ Thị Thu Hiền, đột quỵ ở người trẻ không xảy ra ngẫu nhiên mà thường là kết quả của quá trình tích lũy nhiều yếu tố nguy cơ như hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia, thức khuya kéo dài, căng thẳng, ít vận động hoặc mắc các bệnh lý tim mạch bẩm sinh chưa được phát hiện.

Điều đáng lo ngại là nhiều người trẻ cho rằng mình không thuộc nhóm nguy cơ nên bỏ qua việc kiểm tra sức khỏe định kỳ cũng như các dấu hiệu cảnh báo sớm. Khi xuất hiện triệu chứng, không ít trường hợp vẫn chần chừ, khiến "thời gian vàng" điều trị bị bỏ lỡ.

Các bác sĩ khuyến cáo, khi xuất hiện các biểu hiện như méo miệng, yếu hoặc tê bì một bên cơ thể, nói khó, rối loạn ngôn ngữ hoặc đau đầu dữ dội bất thường, người dân cần đến ngay cơ sở y tế có khả năng cấp cứu đột quỵ để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Mời quý độc giả theo dõi video: Châm cứu, nặn máu đầu ngón tay không giúp hạ áp mà còn mất "thời gian vàng", cấp cứu.

Thúy Nga