Mỹ và Iran sắp đạt thỏa thuận 'dài một trang' chấm dứt chiến tranh?

Tình hình Trung Đông tiếp tục xuất hiện nhiều thông tin quan trọng.

Mỹ và Iran “tiến sát thỏa thuận” chấm dứt xung đột ở vùng Vịnh

Ngày 6-5, hãng Reuters dẫn lời một nguồn tin từ Pakistan - quốc gia trung gian trong các cuộc đàm phán - cho biết Mỹ và Iran đang tiến rất gần tới một bản ghi nhớ dài một trang nhằm chấm dứt chiến sự Trung Đông.

“Chúng tôi sẽ sớm chốt lại vấn đề này. Hai bên đang rất gần nhau” - nguồn tin Pakistan cho biết.

Hãng Axios trước đó dẫn lời 2 quan chức Mỹ cùng 2 nguồn thạo tin cho biết thông tin tương tự. Theo hãng tin Mỹ, Washington dự kiến nhận phản hồi từ Iran về một số điểm then chốt trong vòng 48 giờ tới.

Rộ tin Mỹ và Iran sắp đạt thỏa thuận chấm dứt chiến tranh. Ảnh minh họa: WANA

Một số nội dung đáng chú ý trong dự thảo cho thấy Iran sẽ tạm ngừng hoạt động làm giàu uranium, trong khi Mỹ đồng ý dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt và giải phóng hàng tỉ USD tài sản bị phong tỏa của Iran.

Hai bên cũng sẽ dỡ bỏ các hạn chế liên quan việc đi lại qua eo biển Hormuz.

Theo Axios, một bản ghi nhớ (MOU) dài một trang, gồm 14 điều khoản, đang được các đặc phái viên Mỹ là Steve Witkoff và Jared Kushner đàm phán với phía Iran. Quá trình trao đổi diễn ra cả trực tiếp lẫn thông qua các bên trung gian.

Hiện cả Mỹ và Iran đều chưa đưa ra bình luận chính thức về thông tin này.

Diễn biến này xuất hiện sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tạm dừng “Dự án Tự do” - hoạt động hỗ trợ tàu thuyền di chuyển qua eo biển Hormuz - trong một thời gian ngắn, nhằm tạo điều kiện hoàn tất một thỏa thuận với Iran.

Ông Trump cũng cho biết đã có “tiến triển đáng kể” hướng tới một thỏa thuận “hoàn chỉnh và cuối cùng” với các đại diện của Iran.

Theo nhà lãnh đạo Mỹ, chiến dịch “Dự án Tự do” sẽ tạm ngưng để kiểm chứng khả năng hoàn tất và ký kết thỏa thuận, trong khi lệnh phong tỏa vẫn được duy trì đầy đủ.

Viết trên nền tảng Truth Social ngày 6-5, Tổng thống Trump cảnh báo các cuộc không kích nhằm vào Iran sẽ được nối lại với “mức độ và cường độ cao hơn nhiều” nếu Tehran không tuân thủ thỏa thuận mở cửa eo biển Hormuz.

“Giả định rằng Iran đồng ý thực hiện những gì đã được nhất trí, thì chiến dịch ‘Epic Fury’ sẽ kết thúc, và lệnh phong tỏa sẽ [được điều chỉnh để] cho phép eo biển Hormuz mở cửa cho tất cả các bên, gồm cả Iran” - ông Trump viết.

“Nếu họ không đồng ý, các cuộc ném bom sẽ bắt đầu, và đáng tiếc là mức độ, cường độ sẽ cao hơn nhiều so với trước đây” - nhà lãnh đạo Mỹ nhấn mạnh.

Cùng ngày, lực lượng hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết sẽ bảo đảm hoạt động lưu thông “an toàn, ổn định” qua eo biển Hormuz sau khi “các mối đe dọa từ phía đối phương bị loại bỏ”.

Pakistan cảm ơn ông Trump vì tạm dừng “Dự án Tự do”

Ngày 6-5, phía Pakistan bày tỏ sự “biết ơn” đối với ông Trump sau khi ông quyết định tạm dừng “Dự án Tự do” tại eo biển Hormuz.

Islamabad cho rằng động thái này có thể mở đường cho một “thỏa thuận lâu dài, bảo đảm hòa bình và ổn định bền vững” cho khu vực, theo đài CNN.

Thủ tướng Pakistan - ông Shehbaz Sharif gửi lời cảm ơn tới ông Trump, cho biết quyết định này được đưa ra sau đề nghị từ Pakistan và một số quốc gia khác, trong đó có Saudi Arabia.

Ông Sharif nhấn mạnh vai trò của Thái tử kiêm Thủ tướng Saudi Arabia - ông Mohammed bin Salman, cho rằng đây là bước đi quan trọng góp phần thúc đẩy hòa bình, ổn định và hòa giải trong khu vực.

Thủ tướng Pakistan - ông Shehbaz Sharif. Ảnh: WANA

Trong một diễn biến liên quan, Ngoại trưởng Iran - ông Abbas Araghchi đã có cuộc điện đàm với người đồng cấp Saudi Arabia - Hoàng tử Faisal bin Farhan, vào ngày 6-5.

Ngoại trưởng Iran và Ngoại trưởng Saudi Arabia đã thảo luận về diễn biến khu vực, nhấn mạnh cần tiếp tục nỗ lực ngoại giao và hợp tác khu vực nhằm tránh tái diễn căng thẳng, theo Bộ Ngoại giao Iran.

Giá dầu giảm, chứng khoán toàn cầu tăng mạnh

Ngày 6-5, giá dầu thế giới giảm mạnh, trong khi thị trường chứng khoán đồng loạt tăng điểm, sau khi ông Trump tuyên bố các cuộc đàm phán với Iran đang “tiến triển rất tốt”, mở ra kỳ vọng về một thỏa thuận hòa giải giữa hai bên.

Giá dầu Brent, chuẩn tham chiếu toàn cầu, giảm 8% xuống còn 101 USD/thùng. Dầu WTI của Mỹ cũng giảm mạnh 9,2%, xuống mức 92,8 USD/thùng.

Ngược lại, thị trường chứng khoán phản ứng tích cực. Hợp đồng tương lai của các chỉ số lớn như S&P 500, Dow Jones và Nasdaq đều cho thấy khả năng mở cửa tăng điểm, nối tiếp đà tăng hôm trước.

Tại châu Âu, các thị trường lớn cũng tăng mạnh, với chỉ số FTSE 100 của London, DAX của Đức và CAC 40 của Paris đều tăng hơn 2%.

Châu Á cũng ghi nhận diễn biến tích cực, khi hầu hết các chỉ số lớn đều đóng cửa trong sắc xanh. Đáng chú ý, chỉ số Kospi của Hàn Quốc tăng vọt 6,45%, nhờ cổ phiếu Samsung tăng 14,4%, đưa giá trị vốn hóa của hãng lần đầu vượt mốc 1.000 tỉ USD.

Tuy vậy, các chuyên gia vẫn thận trọng. Giới chuyên gia nhận định khả năng đạt được một thỏa thuận hòa bình lâu dài còn nhiều bất định, và giá dầu nhiều khả năng sẽ tiếp tục biến động mạnh trong thời gian tới.

Paris lên tiếng thông tin tàu Pháp bị tấn công ở Hormuz

Ngày 6-5, hãng vận tải biển Pháp CMA CGM xác nhận tàu container CMA CGM San Antonio đã bị tấn công khi đang di chuyển qua eo biển Hormuz, khiến một số thủy thủ bị thương và tàu bị hư hại.

Các nạn nhân sau đó đã được sơ tán để điều trị, theo đài France 24.

Sau vụ việc, người phát ngôn chính phủ Pháp Maud Bregeon cho biết vụ tấn công cho thấy tình hình tại eo biển Hormuz vẫn rất nguy hiểm, tuy nhiên khẳng định Pháp không phải là mục tiêu cụ thể.

“Pháp hoàn toàn không phải là mục tiêu” - bà Bregeon nói với báo giới.

DƯƠNG KHANG