Mỹ và Iran đặt mục tiêu đạt được bản ghi nhớ

Khung cảnh trên đường phố Tehran, Iran, ngày 16/4. Ảnh: Reuters

Theo Reuters, hiện tại, hai bên đã chuyển sang mục tiêu hợp lý hơn, hướng đến một bản ghi nhớ tạm thời, nhằm ngăn nguy cơ xung đột tái diễn trong ngắn hạn.

Sự thay đổi về mục tiêu diễn ra sau hoạt động đàm phán không đạt kết quả đột phá tại Islamabad cuối tuần qua. Khi đó, hai bên vẫn có những khác biệt sâu sắc về chương trình hạt nhân của Iran, bao gồm số phận kho uranium đã làm giàu và khoảng thời gian Tehran phải chấp nhận dừng chương trình hạt nhân.

Một quan chức cấp cao Iran cho biết hai bên đã bắt đầu thu hẹp một số bất đồng, trong đó có cách quản lý eo biển Hormuz.

Iran, quốc gia đã chịu các lệnh trừng phạt nặng nề của Mỹ trong nhiều năm, muốn bản ghi nhớ bao gồm cả việc Washington cam kết giải phóng một phần tài sản bị đóng băng của Tehran, đổi lại Iran sẽ cho phép nhiều tàu thuyền đi qua eo biển hơn.

Một quan chức cấp cao khác từ Tehran cho hay Iran có thể cho phép tàu thuyền đi lại tự do qua phía eo biển Hormuz gần với Oman, khi đó, các tàu sẽ không lo bị tấn công hoặc dính thủy lôi.

Người dân Tehran xuống phố thể hiện sự ủng hộ dành cho chính quyền và phản đối cuộc chiến của Mỹ - Israel tiến hành tại Iran. Ảnh: New York Times.

Iran từ lâu đã yêu cầu Washington công nhận quyền làm giàu uranium của nước này, khẳng định mục đích làm giàu uranium của Iran là hòa bình. Dù vậy, các nước phương Tây và Israel cho rằng chương trình này của Iran nhằm phát triển vũ khí hạt nhân.

Theo các nguồn tin Iran, nếu đạt được bản ghi nhớ nhằm tiếp tục đình chỉ xung đột, hai bên sẽ có thêm 60 ngày để đàm phán thỏa thuận cuối cùng. Lúc này, hoạt động đàm phán sẽ có thêm sự tham gia của các chuyên gia và Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA).

Thỏa thuận quốc tế trước đây nhằm hạn chế chương trình hạt nhân của Iran để đổi lấy việc dỡ bỏ trừng phạt từng được ký năm 2015. Trước đó, hai bên đã mất gần hai năm để hoàn tất đàm phán. Tổng thống Donald Trump đã rút Mỹ khỏi thỏa thuận này trong năm 2018.

Các nguồn tin Iran cho biết Mỹ đang yêu cầu Iran dừng hoạt động làm giàu uranium trong 20 năm, trong khi Tehran muốn giới hạn này ở mức 3-5 năm. Iran cũng muốn có lộ trình rõ ràng về việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt của Liên Hợp Quốc, Mỹ và Liên minh châu Âu đối với Iran.

Trước đây, Iran từng từ chối yêu cầu của Mỹ về việc chuyển toàn bộ lượng uranium đã làm giàu của nước này ra nước ngoài. Tuy nhiên, các nguồn tin Iran cho Reuters biết dấu hiệu thỏa hiệp từ Iran đã xuất hiện. Một nguồn tin nói rằng dù Iran chưa sẵn sàng chuyển toàn bộ lượng uranium này ra nước ngoài, nhưng một phần lượng uranium có thể được chuyển tới quốc gia thứ ba.

Theo nguồn tin này, một phần uranium đã làm giàu cần được giữ lại phục vụ mục đích y tế và cho lò phản ứng nghiên cứu tại Tehran.

IAEA ước tính Iran sở hữu 440,9 kg uranium làm giàu ở mức 60% tại thời điểm Israel và Mỹ tiến hành các cuộc tấn công đầu tiên vào cơ sở hạt nhân của Iran hồi tháng 6/2025. Hiện chưa rõ tình trạng của số uranium này.

Tổng giám đốc IAEA Rafael Grossi cho biết vào tháng 3 rằng phần còn lại của kho uranium này chủ yếu được lưu trữ trong một tổ hợp đường hầm tại Isfahan, ước tính hơn 200 kg được đặt tại đây. Một phần khác được cho là nằm tại tổ hợp hạt nhân Natanz, nơi Iran có hai cơ sở làm giàu.

Một nhà ngoại giao phương Tây chia sẻ cảnh báo với Reuters: “Kho 440 kg uranium làm giàu là mối lo ngại, bởi nó cho phép Iran có đủ vật liệu để nhanh chóng chế tạo một số bom hạt nhân, do giai đoạn làm giàu cuối cùng diễn ra tương đối nhanh”.

An Hòa