Mỹ tiếp tục xây phòng khiêu vũ 400 triệu USD tại Nhà Trắng

Cảnh phá dỡ Cánh Đông của Nhà Trắng trong quá trình xây dựng phòng khiêu vũ theo đề xuất của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: Reuters

Tòa án Tối cao Mỹ ngày 21-8 đã ra phán quyết đình chỉ lệnh của tòa cấp dưới vốn ngăn phần lớn hoạt động xây dựng phòng khiêu vũ của Nhà Trắng.

Quyết định do Chánh án John Roberts ban hành dưới hình thức tạm dừng hành chính đối với lệnh cấm của tòa cấp dưới. Đây chưa phải phán quyết cuối cùng, mà nhằm tạo thêm thời gian để các thẩm phán xem xét yêu cầu của chính quyền trong lúc diễn ra vụ kiện do một tổ chức bảo tồn di tích lịch sử khởi kiện. Điều này đồng nghĩa chính quyền Tổng thống Donald Trump sẽ được phép tạm thời tiếp tục dự án.

Dự án trị giá 400 triệu USD bao gồm phòng khiêu vũ rộng khoảng 8.360 m² tại Cánh Đông cùng một khu phức hợp lớn dưới lòng đất. Tổng thống Trump cho biết bên dưới sẽ có hầm trú bom, cơ sở y tế, hệ thống phòng thủ chống máy bay không người lái, tên lửa và những hạng mục an ninh khác.

Chính yếu tố này được chính quyền sử dụng để bảo vệ dự án. Trong hồ sơ gửi Tòa án Tối cao ngày 14-8, Bộ Tư pháp viện dẫn các âm mưu ám sát tổng thống và những mối đe dọa gần đây, cho rằng khu phức hợp là công trình “vô cùng cần thiết cho an ninh quốc gia”.

Tổng thống Trump hoan nghênh quyết định mới nhất. “Chúng tôi biết ơn phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ”, ông viết trên mạng xã hội, đồng thời khẳng định khu phức hợp quân sự và phòng khiêu vũ sẽ là “công trình vĩ đại nhất từ trước đến nay”.

Tuy nhiên, tranh cãi nằm ở cách dự án được triển khai. Cánh Đông đã bị phá dỡ và việc xây dựng được tiến hành mà không có sự phê duyệt cụ thể của Quốc hội, do đó Quỹ Bảo tồn Di sản Lịch sử Quốc gia đã khởi kiện nhằm ngăn dự án.

Ngày 7-8, Tòa phúc thẩm khu vực Quận Columbia với tỷ lệ 2-1 giữ nguyên lệnh yêu cầu dừng xây dựng các hạng mục trên mặt đất. Phán quyết đưa ra một lập luận đáng chú ý rằng mỗi tổng thống “chỉ là người thuê tạm thời, chứ không phải chủ sở hữu của Nhà Trắng”, vì vậy không thể đơn phương thay đổi cấu trúc cơ bản mà thiếu sự đồng ý của Quốc hội.

Tòa cũng bác quan điểm rằng lý do an ninh có thể tự động vượt qua các yêu cầu pháp lý, nhấn mạnh an ninh quốc gia “không phải là tấm vé miễn trừ pháp luật tự động”. Trong khi đó, Bộ Tư pháp cho biết toàn bộ dự án Cánh Đông đã hoàn thành khoảng 65%.

Quỹ Bảo tồn Di sản Lịch sử Quốc gia tiếp tục lập luận chính quyền không có thẩm quyền pháp lý đơn phương để xây phòng khiêu vũ và phải nhận được sự chấp thuận rõ ràng từ Quốc hội. Sau quyết định của Tòa án Tối cao, tổ chức này cũng nhấn mạnh đây chưa phải kết luận cuối cùng về vụ kiện.

Tranh cãi về công trình 400 triệu USD đã vượt xa chuyện Nhà Trắng cần một phòng khiêu vũ hay một cơ sở an ninh mới. Vấn đề cốt lõi nằm ở ranh giới giữa quyền điều hành của tổng thống và quyền giám sát của Quốc hội đối với một công trình quốc gia mà mỗi chính quyền chỉ tiếp quản trong một khoảng thời gian hữu hạn.

Tổng hợp

Đỗ Phú