Nỗi lo của đồng minh khi Mỹ điều tàu sân bay cuối cùng ở châu Á tới Trung Đông

Tàu sân bay USS Abraham Lincoln lớp Nimitz của Mỹ được điều động hỗ trợ chiến dịch tấn công quân sự Iran, ngày 28/2/2026. Ảnh: Hải quân Mỹ/TTXVN

Các đồng minh của Mỹ tại châu Á đang thận trọng theo dõi việc Washington cắt giảm một phần lực lượng quân sự tại khu vực để đáp ứng nhu cầu ở Trung Đông, trong bối cảnh cuộc chiến Mỹ-Israel chống Iran đã bước sang tháng thứ sáu.

Diễn biến mới nhất gây lo ngại xuất hiện trong tuần này khi Mỹ điều tàu sân bay cuối cùng của mình tại châu Á - USS George Washington - từ Nhật Bản tới Trung Đông để thay thế tàu USS Abraham Lincoln, con tàu đã được triển khai liên tục suốt chín tháng.

Nhiều báo cáo cho biết USS Abraham Lincoln đã rơi vào tình trạng thiếu lương thực, trong khi nhà vệ sinh và phòng tắm hư hỏng khiến điều kiện vệ sinh xuống cấp và ảnh hưởng đến sức khỏe của thủy thủ đoàn. Các báo cáo cũng cho rằng ít nhất một thủy thủ đã tìm cách nhảy khỏi tàu.

Thông tin USS George Washington rời khu vực châu Á-Thái Bình Dương xuất hiện sau các báo cáo hồi đầu năm cho biết Mỹ đã điều chuyển một số thành phần của Hệ thống Phòng thủ tên lửa tầm cao giai đoạn cuối (THAAD) từ Hàn Quốc để sử dụng chống Iran.

Tiếp đó là những thông tin về tình trạng ‘nguy hiểm’ của kho tên lửa đánh chặn Mỹ trong xung đột với Iran.

CNN, dẫn các nguồn thạo tin và kết quả đánh giá mới đây về kho dự trữ vũ khí, cho biết quân đội Mỹ đã sử dụng gần 80% kho tên lửa đánh chặn của THAAD và khoảng một nửa số tên lửa phòng không Patriot kể từ khi cuộc xung đột với Iran bắt đầu.

Báo cáo còn nói rằngcác chỉ huy cấp cao của quân đội Mỹ đã mô tả riêng rằng kho dự trữ đạn dược của Lầu Năm Góc đang ở mức "nguy hiểm", trong đó tình trạng thiếu hụt tên lửa THAAD - thông tin trước đây chưa từng được công bố - càng làm gia tăng lo ngại về lượng tên lửa Patriot còn lại.

Theo chuyên gia phân tích cấp cao về Đông Bắc Á William Yang tại Tổ chức Khủng hoảng quốc tế (International Crisis Group) xét tổng thể, những diễn biến này làm suy giảm khả năng phô diễn sức mạnh của Mỹ tại châu Á cũng như năng lực đối phó với các mối đe dọa từ Trung Quốc.

Khi đề cập đến việc triển khai USS George Washington, chuyên gia Yang nói rằng: “Nếu nhìn nhận việc này như một phần của một xu hướng lớn hơn… thì rõ ràng nó đang tác động đến hiệu quả tổng thể của cơ chế răn đe do Mỹ dẫn đầu trong khu vực nhằm vào Trung Quốc”.

Tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân USS George Washington của Mỹ tới căn cứ hải quân Yokosuka ở tỉnh Kanagawa, Nhật Bản, ngày 22/11/2024. Ảnh: Kyodo/TTXVN

Về phần mình, nhà khoa học chính trị và chuyên gia an ninh Ja Ian Chong tại Đại học Quốc gia Singapore nhận định việc điều chuyển tàu sân bay đã làm giảm phần nào tính linh hoạt trong hoạt động quân sự của Mỹ, mặc dù các đồng minh vẫn có thể yên tâm phần nào bởi phần lớn lực lượng Mỹ vẫn hiện diện tại khu vực.

Khu vực châu Á-Thái Bình Dương hiện có khoảng 375.000 quân nhân và nhân viên dân sự Mỹ thuộc Bộ Tư lệnh Thái Bình Dương Mỹ, trong đó hàng chục nghìn người được triển khai tại Hàn Quốc và Nhật Bản.

Theo chuyên gia Chong, việc tái triển khai lực lượng mang nhiều ý nghĩa biểu tượng hơn đối với sự thay đổi trong chiến lược của Mỹ tại châu Á dưới thời Tổng thống Trump, theo đó Washington muốn các đồng minh trong khu vực đóng vai trò chủ đạo hơn trong việc tự bảo vệ mình, dù vẫn nhận được sự hỗ trợ của Mỹ.

Chiến lược Quốc phòng Mỹ năm 2026 kêu gọi tăng cường “chia sẻ gánh nặng với các đồng minh và đối tác trên toàn thế giới” nhằm đối phó với các mối đe dọa từ Trung Quốc, Triều Tiên, Liên bang Nga và Iran.

Chiến lược này cũng kêu gọi các đồng minh tại châu Âu và châu Á nâng chi tiêu quân sự lên 3,5% GDP và các khoản chi liên quan đến an ninh lên 1,5% GDP trong thập niên 2030.

Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc) và Nhật Bản đã nhanh chóng tăng chi tiêu quốc phòng; riêng Đài Bắc trong tuần này thông báo đặt mục tiêu tăng 18% ngân sách quốc phòng vào năm 2027.

Chuyên gia Chong cho rằng xu hướng này sẽ tiếp tục được đẩy mạnh trong thời gian tới khi các quốc gia châu Á tìm cách thích ứng với môi trường an ninh mới.

“Các đồng minh và đối tác của Mỹ đã tăng chi tiêu cũng như nâng cao khả năng hoạt động trong điều kiện ít nhận được sự hỗ trợ hơn từ Mỹ. Diễn biến mới nhất này có thể tiếp tục thúc đẩy xu hướng đó. Các đồng minh và đối tác của Mỹ cũng đang tìm cách tăng cường hợp tác với nhau, bên cạnh việc xây dựng năng lực tự thân”, ông Chong nói.

Các chuyên gia an ninh Đài Loan và Nhật Bản cũng nói với Al Jazeera hôm 21/8 rằng họ kỳ vọng sự quan tâm của Mỹ cũng như các tàu sân bay của nước này cuối cùng sẽ quay trở lại châu Á.

Thành Nam/Báo Tin tức và Dân tộc