Mỹ tăng hỏa lực trên không, quyết khai thông 'yết hầu dầu mỏ' Hormuz

Mỹ và đồng minh đang tăng tốc chiến dịch quân sự nhằm tái khai thông eo biển Hormuz, triển khai máy bay tấn công và trực thăng vũ trang đánh vào các mục tiêu của Iran trên biển, theo các quan chức quân sự Mỹ.

Lực lượng Mỹ tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào các mục tiêu quân sự của Iran. (Nguồn: CENTCOM)

Chiến dịch tăng cường này là một phần trong kế hoạch nhiều giai đoạn của Lầu Năm Góc nhằm giảm thiểu các mối đe dọa từ tàu vũ trang, thủy lôi và tên lửa hành trình của Iran – những yếu tố đã khiến hoạt động tàu thuyền qua eo biển bị đình trệ từ đầu tháng 3. Nếu kiểm soát được tình hình, Mỹ có thể điều tàu chiến đi qua eo biển và tiến tới hộ tống tàu ra vào Vịnh Ba Tư.

Tuy nhiên, giới chức Mỹ thừa nhận có thể mất nhiều tuần để vô hiệu hóa mạng lưới khí tài của Iran. Việc eo Hormuz gần như bị phong tỏa đã đẩy giá dầu vượt 100 USD/thùng, có thời điểm lên tới 119 USD trước khi chốt ở mức 108,65 USD/thùng trong phiên thứ Năm. Diễn biến này buộc chính quyền Tổng thống Donald Trump phải đối mặt với hệ lụy kinh tế từ cuộc chiến phát động cùng Israel ngày 28/2.

Phát biểu tại họp báo Lầu Năm Góc, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, Tướng không quân Dan Caine, cho biết các máy bay A-10 “Warthog” được trang bị hỏa lực mạnh cùng trực thăng tấn công Apache đang thực hiện nhiệm vụ trên eo biển và khu vực phía nam Iran.

“A-10 hiện tham chiến ở sườn phía nam, nhắm vào các tàu tấn công nhanh tại eo Hormuz”, ông nói, đồng thời cho biết trực thăng Apache cũng đã “tham gia chiến đấu ở hướng này”.

Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, Tướng Dan Caine, phát biểu trước báo giới tại cuộc họp báo ở Lầu Năm Góc, Washington, ngày 19/3/2026. (Ảnh: AP/Manuel Balce Ceneta)

Ông cho biết một số đồng minh của Mỹ cũng sử dụng Apache để đối phó với các UAV tấn công một chiều – một trong những vũ khí hiệu quả nhất mà Iran sử dụng nhằm vào các quốc gia Ả Rập láng giềng và hạ tầng năng lượng tại Vịnh Ba Tư.

Theo một quan chức Mỹ, trong vài ngày qua, A-10 và Apache đã phá hủy nhiều tàu tấn công nhanh của Iran. Các tiêm kích Mỹ hiện diện trong khu vực cũng có thể tiêu diệt các tàu nhỏ và mối đe dọa từ tên lửa, nhưng việc bổ sung A-10 và Apache đã làm gia tăng đáng kể cường độ chiến dịch.

Song song đó, Mỹ tiến hành không kích các căn cứ và trận địa tên lửa hành trình kiên cố do Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran kiểm soát. Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth cho biết hơn 120 tàu hải quân Iran đã bị phá hủy hoặc hư hại trong các đợt tấn công.

Cuộc chiến kiểm soát “yết hầu dầu mỏ” còn kéo dài

Dù vậy, giới chuyên gia cảnh báo Iran vẫn còn năng lực đáng kể, bao gồm kho thủy lôi lớn, tên lửa hành trình cơ động và hàng trăm tàu chưa bị phá hủy, được cất giấu trong các cơ sở ngầm dọc bờ biển và trên các đảo.

Ông Farzin Nadimi, chuyên gia về năng lực phòng thủ Iran tại Viện Washington về Chính sách Cận Đông, nhận định: “Tôi cho rằng sẽ mất nhiều tuần để đạt tới mức có thể tiến hành hoạt động an toàn tại eo biển. Ngay cả khi đó, nhiều khí tài của Iran vẫn sẽ tồn tại".

Trong thời gian qua, Iran đã tấn công hàng chục tàu thuyền bằng UAV, tàu không người lái mang chất nổ, không chỉ tại eo Hormuz mà còn ở Vịnh Oman và Vịnh Ba Tư.

Nỗ lực giành lại quyền kiểm soát eo biển càng trở nên cấp bách khi Iran bắt đầu tính toán cho phép một số tàu đi qua, đồng thời quốc hội nước này xem xét áp phí quá cảnh. Theo Wall Street Journal, điều này làm dấy lên khả năng Tehran tận dụng vị thế để gây sức ép với các quốc gia phụ thuộc vào dầu, khí và hàng hóa từ khu vực Vịnh.

Các máy bay A-10 “Warthog” đỗ tại căn cứ không quân Davis-Monthan ở Tucson, bang Arizona, năm 2022. (Ảnh: Ash Ponders/WSJ)

Theo ông Danny Citrinowicz, chuyên gia an ninh tại Hội đồng Đại Tây Dương, điều này có thể tạo ra một dạng “phụ thuộc cưỡng ép”, buộc các quốc gia muốn tiếp cận năng lượng vùng Vịnh phải điều chỉnh để thích ứng với Iran. Ngay cả khi xung đột kết thúc, ông nhận định “có nhiều nghi ngờ việc cục diện này có thể thay đổi căn bản”.

Hiện chưa rõ mức độ Iran đã rải thủy lôi trong eo biển, nhưng nước này sở hữu nhiều loại khác nhau, trong đó có loại có thể neo dưới đáy biển và kích nổ từ xa khi tàu đi qua. Mỹ gần đây đã rút các tàu tác chiến ven bờ – phương tiện chuyên rà phá thủy lôi – khỏi khu vực.

Theo ông Michael Connell, chuyên gia về Iran tại Trung tâm Phân tích Hải quân, eo Hormuz chỉ rộng khoảng 24 dặm (gần 39 km) tại điểm hẹp nhất, khiến tên lửa hành trình có thể được phóng từ khoảng cách hàng trăm dặm nhưng vẫn đánh trúng tàu di chuyển trong khu vực.

Ông cho rằng việc giảm thiểu mối đe dọa để tàu thuyền có thể lưu thông trở lại là “khả thi, nhưng cần thời gian và khó đạt mức an toàn tuyệt đối”. “Chúng ta có thể đạt tới giai đoạn tàu bắt đầu đi qua, nhưng nguy cơ vẫn còn”, ông nói.

Trong bối cảnh đó, Mỹ đã điều động lực lượng phản ứng nhanh khoảng 2.200 lính thủy đánh bộ tới Trung Đông. Lực lượng này có thể tham gia các chiến dịch kiểm soát các đảo ngoài khơi phía nam Iran, qua đó hỗ trợ tái mở tuyến hàng hải chiến lược Hormuz.

Trực thăng tấn công Apache của Sư đoàn Dù 101 Mỹ trong cuộc diễn tập tại căn cứ không quân Mihail Kogalniceanu, gần cảng Constanta bên bờ Biển Đen, Romania, ngày 31/3/2023. (Ảnh: AP/Vadim Ghirda)

Diễm Châu (Nguồn: The Wall Street Journal)