Mỹ siết thời hạn thị thực với sinh viên, khách trao đổi văn hóa và nhà báo nước ngoài

Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa ban hành quy định mới giới hạn thời gian lưu trú đối với sinh viên quốc tế, người tham gia các chương trình trao đổi văn hóa và nhà báo nước ngoài, thay thế cơ chế đã tồn tại gần nửa thế kỷ cho phép nhiều người được ở lại Mỹ trong suốt thời gian học tập hoặc làm việc.

Theo quy định mới do Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS) công bố ngày 16.7, thị thực F dành cho sinh viên quốc tế, thị thực J dành cho người tham gia các chương trình trao đổi văn hóa và thị thực I dành cho các chuyên gia hoạt động trong lĩnh vực truyền thông, báo chí sẽ được áp dụng thời hạn lưu trú cố định.

Trước đây, người mang các loại thị thực này được phép lưu trú tại Mỹ theo cơ chế "Duration of Status" (D/S), tức được ở lại miễn là vẫn theo học, tham gia chương trình trao đổi hoặc thực hiện công việc hợp pháp theo đúng điều kiện của thị thực. Cơ chế này đã được Mỹ áp dụng gần 50 năm qua.

Theo quy định mới, thời gian lưu trú của sinh viên quốc tế sẽ tương ứng với thời gian của chương trình học nhưng tối đa không quá 4 năm.

Người tham gia chương trình trao đổi văn hóa cũng chỉ được lưu trú trong thời gian diễn ra chương trình, với thời hạn tối đa 4 năm, trừ trường hợp được Chính phủ liên bang chấp thuận gia hạn.

Đối với nhà báo nước ngoài, thời hạn thị thực sẽ được giới hạn còn 240 ngày, thay vì có thể kéo dài nhiều năm như trước. Riêng công dân Trung Quốc hoạt động trong lĩnh vực báo chí chỉ được lưu trú tối đa 90 ngày.

Người mang thị thực vẫn có quyền nộp đơn xin gia hạn thời gian lưu trú.

Quy định sẽ có hiệu lực sau 60 ngày kể từ khi được đăng trên Công báo Liên bang Mỹ (Federal Register) và hoàn tất quá trình xem xét của Quốc hội. Theo đánh giá, chính sách mới có thể ảnh hưởng tới các chương trình nhập học bắt đầu vào tháng 8 và tháng 9.

Hành khách tại sân bay quốc tế San Francisco, California, Mỹ. Ảnh: THX/TTXVN

Chấm dứt cơ chế đã tồn tại gần nửa thế kỷ

Theo DHS, việc chấm dứt cơ chế D/S nhằm tăng cường giám sát người nước ngoài lưu trú tại Mỹ theo diện học tập, trao đổi và báo chí.

Bộ này cho rằng cơ chế hiện hành đã tạo ra khoảng trống trong công tác quản lý, khiến nhiều trường hợp lưu trú kéo dài mà không có sự giám sát thường xuyên từ cơ quan chức năng.

DHS cho biết trong năm 2024, Mỹ ghi nhận hơn 1,8 triệu lượt nhập cảnh theo diện thị thực sinh viên, tăng 11% so với năm trước. Ngoài ra, nước này đã cấp thị thực cho hơn 500.000 người tham gia các chương trình trao đổi văn hóa và 37.300 nhân viên truyền thông trong tài khóa 2024, bắt đầu từ ngày 1.10.2023.

Theo cơ quan này, sự gia tăng đáng kể số lượng người nhập cảnh đã tạo ra nhiều thách thức đối với công tác giám sát và quản lý người không định cư trong thời gian lưu trú tại Mỹ. DHS cũng cho biết đã ghi nhận nhiều trường hợp cá nhân lưu trú tại Mỹ "trong nhiều thập kỷ" theo các loại thị thực nói trên.

Bộ trưởng An ninh Nội địa Mỹ Markwayne Mullin cho rằng cơ chế D/S không còn phù hợp.

Ông nhận định trong gần nửa thế kỷ, cơ chế này đã làm suy yếu an ninh quốc gia và tạo điều kiện cho các hành vi gian lận nhập cư, đồng thời cáo buộc hàng nghìn sinh viên nước ngoài đã lợi dụng chính sách để kéo dài thời gian lưu trú vượt quá mục đích ban đầu.

Sinh viên sau đại học có thể chịu tác động lớn

Theo quy định mới, những người muốn kéo dài thời gian lưu trú vượt quá thời hạn cố định sẽ phải nộp đơn xin gia hạn với DHS hoặc rời Mỹ rồi nhập cảnh trở lại.

Điều này đồng nghĩa với việc nhiều nghiên cứu sinh nước ngoài, vốn thường mất khoảng 6 năm để hoàn thành chương trình tiến sĩ sẽ phải nộp đơn xin gia hạn trong quá trình học và đối mặt với nguy cơ bị từ chối.

Quy định cũng khiến gần như toàn bộ sinh viên quốc tế muốn tham gia chương trình Đào tạo thực hành tùy chọn (OPT), cho phép làm việc tại Mỹ tối đa 3 năm sau khi tốt nghiệp phải thực hiện thủ tục xin gia hạn tình trạng lưu trú.

Bên cạnh đó, thời gian để sinh viên chuẩn bị rời Mỹ, chuyển trường hoặc thay đổi tình trạng cư trú sau khi tốt nghiệp sẽ giảm từ 60 ngày xuống còn 30 ngày.

Khi xin gia hạn, sinh viên phải chứng minh kết quả học tập cũng như khả năng tài chính ổn định.

Theo DHS, các quy định mới sẽ giúp loại bỏ những trường hợp có khả năng sử dụng thị thực sinh viên không đúng mục đích. Tuy nhiên, cơ quan này cũng thừa nhận chính sách có thể khiến nhiều sinh viên nước ngoài, đặc biệt là người học sau đại học, cân nhắc lại việc lựa chọn Mỹ do lo ngại về khả năng hoàn thành chương trình hoặc làm việc sau khi tốt nghiệp.

Động thái mới được xem là một phần trong chiến dịch siết chặt chính sách nhập cư của Chính quyền Tổng thống Donald Trump, bao gồm tăng cường thực thi luật nhập cư, siết quản lý người nước ngoài lưu trú tại Mỹ và áp thêm các hạn chế đối với con đường nhập cư hợp pháp.

ĐỨC AN