Mỳ Quảng Cây Trâm: Nét mặn mòi sông nước Trường Giang

Mỳ Quảng Cây Trâm.

Độc đáo vị mỳ Quảng cua lột

Khác với những tô mỳ Quảng tôm thịt hay gà, lợn quen thuộc, mỳ Cây Trâm (xã Tam Anh, xã Núi Thành, TP Đà Nẵng) thu hút thực khách không chỉ bởi chiếc quán nhỏ có tuổi đời hơn 60 năm, mà chính ở sự sáng tạo đặc biệt trong nồi nước nhưn mang vị ngọt đậm đà của con cua cớm, cua lột, tôm sú được đánh bắt từ con sông Trường Giang sau nhà.

Trước năm 1975, cô gái Nguyễn Thị Lanh (nay đã 78 tuổi) mở quán bán mỳ Quảng. Để tạo nên một nét riêng vừa lạ, vừa mang hơi thở đặc trưng của vùng quê sông nước đầm phá, bà đã phá cách trong khâu chế biến nước nhưn bằng những con cua lột. Thuở ấy, tôm sú và những con cua con mới lột vỏ ở dòng sông sau nhà được gia đình bà lặn lội soi đêm đánh bắt, mua thêm của dân chài về làm nguyên liệu. Từ đó, vị ngọt mặn mòi của con cua lột sông Trường Giang đã theo chân bà phục vụ thực khách cho đến tận hôm nay. Từ cô gái trẻ mở quán ở thế kỷ trước nay đã là cụ bà 78 tuổi gắn bó trọn đời với bếp lửa, giữ hồn cho món ăn quê hương.

Để có được vài kilôgam cua, ghẹ lột hay cua cớm, cua gạch thời nay là điều không dễ dàng. Bà Lanh chia sẻ, cua cớm (chuẩn bị lột) và cua lột (vừa thay vỏ) chỉ xuất hiện theo con nước. Mỗi tháng chỉ có hai lần, mỗi lần vỏn vẹn 1 đến 2 ngày, qua thời gian đó vỏ cua sẽ cứng lại. Cua lột thường có trong những ngày đầu con nước mới (người dân chài gọi là "nước con"). Để có cua bán, bà phải đặt hàng trước với thương lái. Dù vùng này hiện nay có thêm nhiều đầm đìa nuôi cua tôm, nguyên liệu vẫn luôn trong tình trạng khan hiếm.

Cua, ghẹ mua về được bà chế biến theo bí quyết riêng để giữ trọn vị đậm đà cho nồi nước nhưn truyền thống. Giữa những sợi mỳ mềm mại trong chiếc bát sứ là sự hòa quyện của tôm sú, lát thịt heo xíu đậm vị, hành lá thái nhỏ và đậu phụng rang giòn . Nhưng nổi bật nhất vẫn là con cua lột nguyên con vàng ươm được rim săn chắc. Vị béo ngậy tự nhiên từ gạch cua, thịt tôm ngọt lịm hòa cùng nước nhưn xâm xấp đã làm luyến lưu và níu chân biết bao người. Cua, ghẹ lột chính là "hồn cốt" làm nên danh tiếng của mỳ Quảng Cây Trâm. Cùng với mùi dầu phụng khử nén, cái giòn rụm của bánh tráng và cay nồng của trái ớt xanh đã níu chân bao thực khách xa gần.

Giá một tô mỳ cua lột dao động từ 80.000 đến 120.000 đồng tùy theo kích cỡ cua. "Khi xưa một ký cua chỉ chừng 2 đến 4 con nên cua rất to. Dạo này một ký khoảng 5 đến 7 con nên cua nhỏ hơn, vì thế giá tô mỳ tùy thuộc vào độ lớn nhỏ của con cua là vậy. Giá cua lột tươi hiện dao động khoảng 400.000 đồng/kg", bà Lanh bộc bạch.

Níu giữ ký ức quê hương

Những năm trước đây, bên cạnh quán của bà Lanh còn có quán bà Ly. Riêng gia đình bà Lanh đã qua hai thế hệ gắn bó với nghề bán mỳ cua lột. Bà không chỉ gìn giữ mà còn nâng tầm giá trị cho món ăn quê nhà, để lại biết bao hoài nhớ trong lòng thực khách mỗi lần ghé qua.

Khoảng 20 năm trở lại đây, một vài quán mỳ mới được mở ra, trong đó có quán của chị Phạm Thị Hạnh- một người con của quê hương Tam Anh. Dù mang cách chế biến riêng, con cua lột vẫn ngự trị trên tô mỳ như cách mà các thế hệ đi trước đã làm. Chị Hạnh đang tiếp tục kế thừa và góp phần nâng tầm thương hiệu mỳ Quảng Cây Trâm, ngày ngày làm say lòng thực khách bằng vị ngọt lành của sản vật sông nước Trường Giang.

Không biết trên con đường thiên lý Bắc - Nam còn có nơi nào bán mỳ Quảng cua lột hay không, nhưng riêng mỳ Quảng Cây Trâm đã lưu giữ trọn vẹn mùi hương đặc trưng ấy qua bao thăng trầm. Trải qua nhiều thế hệ, món ăn này không chỉ là sự lựa chọn ưa thích của người thưởng thức ẩm thực, mà còn là nẻo về ký ức của những người con xa xứ. Mỳ Quảng Cây Trâm - một thương hiệu bình dị nhưng tự hào, đang tiếp tục góp phần vinh danh món mỳ Quảng đứng trong Top 100 món ăn đặc sản Việt Nam.

Trở về sau bao năm xa cách, nhìn lại đôi bàn tay đã hằn vết thời gian của người chủ quán tỉ mẩn múc từng muỗng nước nhưn, tôi mới hiểu rằng: có những hương vị không đơn thuần chỉ là món ăn, mà là "hồn cốt", là sợi dây níu giữ tình quê sâu nặng. Tô mỳ Quảng cua lột hôm nay không chỉ làm ấm lòng người lữ khách tha phương, mà còn trọn vẹn trao lại một vòm trời kỷ niệm, để dù có đi xa đến đâu, chỉ cần nhớ về vị mặn mòi ấy là biết mình vẫn luôn có một chốn quay về.

Lê Văn Vinh