Mỹ - Iran ký thỏa thuận điện tử, tàu thuyền bắt đầu qua eo biển Hormuz

Tổng thống Donald Trump và Phó Tổng thống JD Vance thực hiện ký kết điện tử biên bản ghi nhớ với Iran, cùng Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf đại diện phía Iran. Ảnh: Iran Intel.

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố "tàu thuyền đã bắt đầu di chuyển" qua eo biển Hormuz, trong khi Phó Tổng thống Mỹ JD Vance xác nhận Mỹ và Iran đã hoàn tất ký kết thỏa thuận bằng hình thức điện tử vào ngày 14/6, đồng thời cho biết một buổi lễ ký kết chính thức sẽ diễn ra tại Thụy Sĩ vào ngày 19/6.

“Chúng tôi đã ký kết điện tử vào hôm qua và chưa có khoản tiền nào được giải ngân. Điều này sẽ không thay đổi”, ông Vance khẳng định.

Theo CNN, Tổng thống Donald Trump và Phó Tổng thống JD Vance đã cùng ký điện tử vào biên bản ghi nhớ (MoU) với Iran. Về phía Tehran, Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf là người ký văn kiện này.

Tổng thống Mỹ viết trên mạng xã hội Truth Social ngay trước khi đến Pháp dự Hội nghị thượng đỉnh G7: "Tàu thuyền đã bắt đầu di chuyển, nhiều tàu chở đầy dầu rời khỏi eo biển Hormuz. Chúng đang đi dọc theo 'xa lộ' phía Nam, một tuyến đường hoàn toàn an toàn, được bảo đảm và nguyên vẹn", đề cập đến tuyến hàng hải trong eo biển đi qua lãnh hải Oman.

Theo thỏa thuận, Iran có thể tiếp cận quỹ tái thiết trị giá 300 tỷ USD - được tài trợ bởi liên minh các quốc gia vùng Vịnh - với điều kiện phải hoàn thành các nghĩa vụ nhất định.

"Đó là quyền lợi mà họ có thể tiếp cận, miễn là họ thực hiện đúng nghĩa vụ của mình", ông Vance phát biểu trên đài CBS sáng nay.

Bên cạnh đó, Mỹ chỉ tiến hành nới lỏng trừng phạt khi Iran thực hiện các biện pháp cụ thể, bao gồm loại bỏ kho uranium đã làm giàu và chấp thuận cơ chế kiểm chứng nghiêm ngặt nhằm bảo đảm Tehran không phát triển vũ khí hạt nhân.

Phó Tổng thống Vance cũng bác bỏ thông tin Iran được tiếp cận 24 tỷ USD từ các quỹ bị đóng băng.

"Chúng tôi sẵn sàng thảo luận về việc giải tỏa tài sản. Tuy nhiên, trọng tâm của thỏa thuận nằm ở việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt kinh tế, với điều kiện Iran phải đưa ra những cam kết dài hạn về chương trình hạt nhân của mình", ông nói.

Trước đó, Tổng thống Trump xác nhận Mỹ và Iran đã đạt được thỏa thuận nhằm chấm dứt cuộc chiến kéo dài 107 ngày.

Tổng thống Trump cho biết văn kiện này sẽ được công bố sớm, có khả năng là sau lễ ký kết chính thức vào thứ Sáu, trong khi một quan chức cấp cao trong chính quyền xác nhận văn bản sẽ được công bố trong vòng 24 đến 48 giờ tới.

Hai bên hiện vẫn tiếp tục đàm phán để hoàn thiện các chi tiết quan trọng liên quan đến chương trình hạt nhân, cơ chế thanh sát quốc tế, các cam kết an ninh khu vực và lộ trình thực thi dài hạn.

Tổng thống Iran lên tiếng về thỏa thuận

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đã chia sẻ chi tiết về quyết định của Tehran trong việc chấp thuận biên bản ghi nhớ (MoU) với Mỹ.

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian. Ảnh: Reuters.

"Sau các cuộc thảo luận chuyên sâu, gần như toàn bộ thành viên của Quốc hội Iran (Majlis) đã ủng hộ nội dung biên bản ghi nhớ, nhằm kiểm chứng trên thực tế quyết tâm của Mỹ trong việc tôn trọng quyền lợi của quốc gia Iran", ông viết trên mạng xã hội X.

Theo ông Pezeshkian, Lãnh đạo tối cao Mojtaba Khamenei "là nhân tố quyết định trong việc bổ sung các điều khoản nhằm giữ vững lợi ích quốc gia".

Ông Pezeshkian nhấn mạnh biên bản ghi nhớ này là kết quả của nhiều tháng "đối thoại và theo đuổi kiên trì", đánh dấu bước tiến quan trọng hướng tới việc chấm dứt chiến tranh và khởi động các cuộc đàm phán.

Ông cũng khẳng định Iran "đã chuẩn bị sẵn sàng cho mọi phương án" và tin rằng nếu tất cả các điều khoản trong văn bản được thực thi đầy đủ, đây sẽ là "tài liệu mang lại niềm tự hào cho đất nước".

Lãnh đạo tối cao Iran không ký biên bản ghi nhớ với Mỹ

Quan chức cấp cao Mỹ khẳng định việc Lãnh đạo tối cao Iran Mojtaba Khamenei không ký tên vào biên bản ghi nhớ là điều không bất thường, thậm chí đã nằm trong dự đoán.

Ông Pezeshkian khẳng định Lãnh đạo tối cao Mojtaba Khamenei là nhân tố quyết định trong việc bổ sung các điều khoản nhằm giữ vững lợi ích quốc gia. Ảnh: Reuters.

Trong cuộc họp báo qua điện thoại diễn ra hôm nay, quan chức này dẫn chứng thỏa thuận Kế hoạch Hành động Toàn diện Chung (JCPOA) năm 2015 dưới thời chính quyền Tổng thống Barack Obama để làm rõ rằng, vai trò của Lãnh đạo tối cao không bao gồm việc ký kết các văn bản thỏa thuận trong hệ thống chính trị Iran.

Giải đáp câu hỏi từ phóng viên Kevin Liptak của CNN, quan chức này cho biết vai trò ký kết đó thuộc về nhà đàm phán chính và Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf - nhân vật được Mỹ đánh giá là "đang nắm giữ tầm ảnh hưởng lớn nhất trong hệ thống chính trị Iran hiện nay".

Về việc Tổng thống Trump trực tiếp ký kết văn bản, quan chức này cho biết động thái này nhằm "thể hiện sự cam kết của ông đối với tiến trình này và quyết tâm theo đuổi đến cùng một giải pháp thành công".

Minh Anh