Rộ tin UAE giải ngân 3 tỷ USD cho Iran, liệu có cuộc mặc cả 'vô tiền khoáng hậu' ở Vùng Vịnh?

Một thông tin chưa từng được công bố trước đây đang khiến giới quan sát quốc tế đặc biệt chú ý. Theo các nguồn tin ngoại giao và khu vực được Reuters dẫn lại, Các Tiểu vương quốc Ả rập Thống nhất, tức UAE, dường như đã đồng ý giải ngân hàng tỷ USD cho Iran nhằm góp phần hạ nhiệt căng thẳng đang bao trùm Vùng Vịnh.

Thông tin này xuất hiện vào thời điểm nhạy cảm, khi Tehran và Washington được cho là đang bước vào giai đoạn cuối của các cuộc đàm phán rộng lớn hơn nhằm chấm dứt xung đột kéo dài trong nhiều tháng qua.

Theo các nhà ngoại giao giấu tên, những cuộc thương lượng hiện nay không chỉ xoay quanh vấn đề ngừng bắn mà còn liên quan đến hàng chục tỷ USD doanh thu dầu mỏ của Iran đang bị phong tỏa tại các ngân hàng nước ngoài do các lệnh trừng phạt của Mỹ.

Hai nguồn tin trong khu vực cho biết UAE đã đồng ý giải ngân tổng cộng 10 tỷ USD cho Iran. Trong số này, hơn 3 tỷ USD đã được chuyển giao.

Trong khi đó, 2 nguồn tin khác am hiểu thỏa thuận tiết lộ tổng giá trị của gói hỗ trợ có thể lên tới 20 tỷ USD. Một trong 2 nguồn tin này xác nhận khoản giải ngân đầu tiên trị giá 3 tỷ USD đã được thực hiện.

Tuy nhiên, Reuters cho biết hãng chưa thể xác định số tiền nói trên là nguồn vốn của UAE hay là tài sản của Iran bị phong tỏa lâu nay trong hệ thống ngân hàng UAE hoặc tại các quốc gia khác.

Dù vậy, khi được hỏi về thông tin này, một quan chức UAE không phủ nhận nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng trong khu vực.

Quan chức này nhấn mạnh chính sách đối ngoại của UAE luôn hướng tới mục tiêu giảm đối đầu, thúc đẩy hòa bình và ổn định lâu dài.

"UAE ủng hộ các nỗ lực, bao gồm những nỗ lực do Mỹ thực hiện, nhằm bảo vệ người dân trong khu vực khỏi những hệ lụy của xung đột", quan chức này cho biết. Cho đến nay, cả Mỹ và Iran đều chưa đưa ra bình luận chính thức về thông tin giải ngân.

Tại Washington, ngày 12/6, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance khẳng định tiền sẽ không được chuyển cho Iran chỉ để đổi lấy việc ký kết một thỏa thuận hay tham gia các cuộc đàm phán.

Ông JD Vance cho biết bất kỳ thỏa thuận tiềm năng nào cũng phải được xây dựng theo hướng bảo đảm Iran chỉ nhận được lợi ích kinh tế nếu thực hiện đầy đủ các cam kết của mình.

Nếu được xác nhận, thỏa thuận giữa UAE và Iran sẽ đánh dấu bước ngoặt lớn trong quan hệ giữa 2 quốc gia từng có thời gian dài đối đầu công khai.

Một nguồn tin am hiểu thỏa thuận cho rằng đây là cách giúp giải quyết xung đột Mỹ - Iran mà không bên nào phải vượt qua "lằn ranh đỏ" của mình.

Theo đó, Iran có thể tuyên bố đã nhận được khoản bồi thường cho những thiệt hại do xung đột gây ra. Mỹ có thể khẳng định họ không trực tiếp chi trả bất kỳ khoản tiền nào. Trong khi đó, UAE vừa bảo đảm được an ninh quốc gia, vừa duy trì vị thế trung tâm kinh tế hàng đầu của Dubai.

Nguồn tin này nhận định Abu Dhabi cũng xem đây là khoản đầu tư nhằm khôi phục niềm tin và sự ổn định trong khu vực.

Một nguồn tin khác cho biết để đổi lấy việc giải ngân, Iran sẽ chấm dứt các cuộc tập kích bằng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào UAE.

Bên cạnh đó, 2 nước cũng sẽ từng bước khôi phục quan hệ song phương, bao gồm hợp tác kinh tế và chia sẻ thông tin tình báo.

Nguồn tin này tiết lộ thêm rằng Iran được cho là đã tiếp cận ít nhất 2 quốc gia Arab khác ở Vùng Vịnh nhằm tìm kiếm những thỏa thuận tương tự.

Cuộc tập kích trực tiếp gần đây nhất của Iran nhằm vào UAE được ghi nhận là vụ tấn công ngày 4/5 vào cảng Fujairah bên bờ Vịnh Oman.

Theo nguồn tin đầu tiên, các cuộc đàm phán giữa Tehran và Abu Dhabi đã bắt đầu từ vài tuần trước, nhưng chỉ thực sự được đẩy nhanh sau khi các quan chức thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran tới Abu Dhabi vào tuần trước để thảo luận với phía UAE.

Ngay sau đó, các quan chức UAE cũng đã tới Tehran để tiếp tục đàm phán chi tiết về cơ chế thực hiện thỏa thuận. Dù vậy cho tới lúc này, chưa có xác nhận chính thức nào về khoản tiền 3 tỷ USD.

Nhưng chỉ riêng sự xuất hiện của thông tin này cũng đủ cho thấy phía sau những tuyên bố cứng rắn và các cuộc đối đầu quân sự kéo dài, một cuộc mặc cả địa chính trị lớn có thể đang diễn ra âm thầm tại Vùng Vịnh.

Việt Hùng