Ông Trump dọa 'san phẳng' Iran, 3 nút thắt khó gỡ

Tồng thống Trump trả lời báo chí. Ảnh: Reuters.

Sau khi vòng đàm phán đầu tiên do Phó Tổng thống JD Vance dẫn đầu kết thúc mà không đạt được thỏa thuận, chính quyền Trump tiếp tục đặt cược vào vai trò trung gian của Pakistan. Dù danh tính cụ thể của phái đoàn lần này chưa được tiết lộ, mục tiêu là buộc Tehran chấp nhận các điều khoản về chương trình hạt nhân và an ninh hàng hải trước khi lệnh ngừng bắn hết hiệu lực.

Hai bên cùng cáo buộc vi phạm

Tổng thống Trump khẳng định lệnh ngừng bắn hai tuần (kết thúc vào thứ Tư, 22/04) đã bị Iran vi phạm nghiêm trọng khi nổ súng vào các tàu tại eo biển Hormuz vào thứ Bảy vừa qua.

Ông đưa ra một tuyên bố: "Chúng tôi đang đưa ra một thỏa thuận rất công bằng và hợp lý, và tôi hy vọng họ sẽ chấp nhận. Nếu họ không làm vậy, Mỹ sẽ đánh sập mọi nhà máy điện và mọi cây cầu tại Iran”.

Ngay sau tuyên bố trên của Tổng thống Mỹ, Bộ Ngoại giao Iran đã chính thức lên tiếng phản pháo, khẳng định lệnh phong tỏa hải quân mà chính quyền Trump đang thực thi là hành vi vi phạm trực tiếp các thỏa thuận ngừng bắn do Pakistan làm trung gian.

Phát ngôn viên Esmaeil Baqaei lên tiếng: "Iran coi việc chặn các cảng biển là bất hợp pháp và là hành động tội ác". Tehran cáo buộc Mỹ đang thực hiện "hình phạt tập thể" nhắm vào toàn bộ dân thường Iran. Các hành động của Mỹ bị Iran đánh giá là tương đương với "tội ác chiến tranh" và "tội ác chống lại nhân loại".

Cuộc đàm phán diễn ra trong tình trạng chia rẽ sâu sắc trong nội bộ Iran. Ngoại trưởng Abbas Araghchi nỗ lực tìm kiếm giải pháp ngoại giao và đã tuyên bố mở cửa eo biển Hormuz.

Nhưng Lực lượng Vệ binh Cách mạng (IRGC) - phe cứng rắn trong quân đội - đã phủ quyết tuyên bố của Bộ Ngoại giao bằng hành động nổ súng thực tế, trực tiếp thách thức các nỗ lực hòa hoãn.

Bộ Chiến Tranh Mỹ xác nhận đã hoàn tất danh sách các mục tiêu hạ tầng dân sự trọng yếu bên trong Iran. Các phương án tấn công đã được phê duyệt và sẵn sàng thực hiện ngay khi thời hạn ngừng bắn kết thúc vào thứ Tư tới, nếu vòng đàm phán tại Islamabad không mang lại đột phá.

3 nút thắt cản trở hòa bình

Pakistan hiện đối mặt với áp lực khổng lồ trong việc dung hòa lập trường "tối đa hóa yêu sách" của Washington và yêu cầu về "quyền hạt nhân" của Tehran. Sự bất nhất trong chuỗi mệnh lệnh tại Iran đang là rào cản lớn nhất đối với bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào trong 72 giờ tới.

Số phận kho dự trữ uranium của Iran: Ông Trump gợi ý trong tuần này rằng Iran đã đồng ý chuyển kho uranium làm giàu ở mức độ cao sang Mỹ. Khẳng định này đã nhanh chóng bị một quan chức cấp cao của Iran bác bỏ, gọi yêu cầu này là một "điều kiện không thể chấp nhận". Iran hiện có khoảng 400 kg uranium làm giàu ở mức 60% - một con số đáng kể. Một đề xuất đã được đưa ra bao gồm việc giải tỏa các tài sản của Iran để đổi lấy việc Tehran bàn giao kho dự trữ của mình. Một nguồn tin am hiểu về các cuộc đàm phán nói với CNN rằng Iran đã yêu cầu dỡ bỏ các lệnh trừng phạt chính và giải tỏa khối tài sản trị giá hơn 20 tỷ USD.

Kiểm soát việc làm giàu uranium: Thời hạn của bất kỳ lệnh đình chỉ nào đối với chương trình làm giàu uranium của Iran vẫn là một điểm gây tranh cãi khác. Quan chức Iran trả lời CNN đã bác bỏ khẳng định của ông Trump rằng Tehran đồng ý dừng chương trình vô thời hạn, nói rằng Iran “sẽ không bao giờ chấp nhận” trở thành một “ngoại lệ của luật pháp quốc tế”.

Trong các cuộc đàm phán cuối tuần trước, các nhà thương thuyết Mỹ đã đề xuất tạm dừng việc làm giàu uranium của Iran trong 20 năm. Theo một quan chức Mỹ, Iran đã phản hồi bằng đề xuất đình chỉ trong 5 năm, và phía Mỹ đã bác bỏ điều này.

Mở cửa lại eo biển Hormuz: Thế giới đã thở phào nhẹ nhõm vào thứ Sáu khi Iran thông báo sẽ mở cửa lại tuyến đường vận tải huyết mạch vốn đã bị đóng cửa trên thực tế trong gần hai tháng qua. Nhưng điều này chỉ diễn ra ngắn ngủi. Iran cho biết họ đang tái áp đặt các biện pháp hạn chế nghiêm ngặt đối với vận tải biển để đáp trả việc ông Trump tuyên bố lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các cảng của Iran sẽ tiếp tục cho đến khi đạt được thỏa thuận. Kể từ đó, hai con tàu đã báo cáo bị tấn công khi đang cố gắng đi qua eo biển này.

Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ: 'Sẵn sàng tấn công Iran nếu có lệnh' Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth cho biết trong cuộc họp báo tại Lầu Năm Góc ngày 16/4 theo giờ Mỹ rằng lực lượng Mỹ sẵn sàng tấn công Iran nếu có lệnh. Ngoài ra, lệnh phong tỏa do Mỹ áp dụng đối với các cảng của Iran chỉ là một ví dụ "lịch sự" cho Iran thấy tiềm năng quân sự của Mỹ.

Trí Ân