Mỹ - Iran bất đồng điều khoản then chốt

Tiến trình đàm phán Mỹ - Iran bất đồng điều khoản then chốt. Ảnh minh họa.

Bất đồng bùng phát mạnh mẽ nhất xung quanh vấn đề thanh sát hạt nhân và quyền tiếp cận nguồn vốn bị phong tỏa. Về hạt nhân, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Iran đã đồng ý cho phép các thanh sát viên quốc tế tiếp cận và kiểm tra các cơ sở hạt nhân của nước này “vô thời hạn”.

Tuy nhiên, phía Iran ngay lập tức bác bỏ, khẳng định hai bên chưa hề thảo luận về chương trình hạt nhân tại vòng đàm phán ở Thụy Sĩ, đồng thời từ chối cho Liên Hợp Quốc tiếp cận các địa điểm bị hư hại.

Về tài sản đóng băng, Washington yêu cầu các khoản tiền được giải tỏa phải được sử dụng để mua thực phẩm và vật tư y tế từ Mỹ. Ngược lại, Đại sứ Iran tại các tổ chức của Liên Hợp Quốc ở Geneva khẳng định Tehran có toàn quyền tự quyết định cách chi tiêu nguồn tài chính này.

Đối với vấn đề eo biển Hormuz, dù Mỹ tuyên bố sẽ không cho phép Iran thu phí tàu thuyền tại tuyến hàng hải huyết mạch này, Iran và Oman đã ra tuyên bố chung nhấn mạnh “quyền chủ quyền” và kế hoạch phối hợp quản lý giao thông cùng các chi phí liên quan sau khi thời hạn 60 ngày tự do lưu thông kết thúc. Hiện Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) đang phối hợp mở một hành lang tạm thời để sơ tán khoảng 11.000 thuyền viên cùng các tàu hàng bị mắc kẹt tại đây.

Mặc dù xuất hiện những tranh cãi nảy lửa, Tổng thống Trump vẫn nhận định các cuộc thương lượng đang diễn ra thuận lợi. Nhằm thể hiện thiện chí, phía Mỹ cũng vừa nới lỏng các hạn chế đi lại cho đội tuyển bóng đá World Cup của Iran trước trận đấu tại Seattle.

Tuy nhiên, tại nội bộ nước Mỹ, sức ép lên chính quyền đang gia tăng. Thượng viện Mỹ ngày 23/6 đã thông qua một nghị quyết chung mang tính biểu tượng về quyền hạn chiến tranh nhằm chấm dứt các hành động thù địch của Mỹ tại Iran, qua đó cùng Hạ viện phát tín hiệu cho thấy sự phản đối của Quốc hội ngày càng lớn đối với cuộc chiến bùng phát từ ngày 28/2.

Thượng viện Mỹ lần đầu thông qua nghị quyết về quyền hạn chiến tranh liên quan Iran. Ảnh: The Economic Times.

Bên cạnh những tranh luận về thẩm quyền giữa Quốc hội và Tổng thống, cuộc bỏ phiếu còn phản ánh những lo ngại ngày càng gia tăng trong Quốc hội Mỹ về tác động kinh tế của cuộc xung đột.

Nhiều nghị sĩ cho rằng căng thẳng kéo dài đã ảnh hưởng đến các tuyến thương mại quốc tế, đẩy giá năng lượng tăng cao và tạo thêm áp lực đối với người dân Mỹ trong bối cảnh lạm phát vẫn là vấn đề được cử tri đặc biệt quan tâm trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 tới.

Thanh Giang