Mỹ - EU: Căng thẳng thương mại leo thang

Các nhà lãnh đạo châu Âu cam kết đưa ra phản ứng thống nhất sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 17-1 đe dọa áp các mức thuế mới cho đến khi Đan Mạch đồng ý bán lãnh thổ tự trị Greenland cho Washington.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa tuyên bố các biện pháp thuế quan sẽ làm suy yếu quan hệ xuyên Đại Tây Dương và có nguy cơ đẩy tình hình vào một "vòng xoáy suy thoái nguy hiểm".

Trong khi đó, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron khẳng định Liên minh châu Âu (EU) sẽ không để bị đe dọa, đồng thời gọi động thái áp thuế là không thể chấp nhận được. Thủ tướng Anh Keir Starmer cũng tuyên bố việc Washington áp thuế lên các đồng minh là hoàn toàn sai lầm.

Phản ứng mạnh nói trên được đưa ra sau khi Tổng thống Donald Trump cho biết sẽ áp mức thuế nhập khẩu 10% kể từ tháng 2-2026 đối với hàng hóa từ Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Vương quốc Anh, Hà Lan, Phần Lan với lý do 8 quốc gia châu Âu này phản đối Mỹ kiểm soát Greenland. Ngoài ra, mức thuế này sẽ tăng lên 25% từ ngày 1-6 nếu không có thỏa thuận nào đạt được về việc Mỹ mua lại Greenland.

Thủ hiến Greenland Jens-Frederik Nielsen phát biểu tại cuộc biểu tình phản đối chính sách của Washington đối với hòn đảo này, diễn ra trước Tổng Lãnh sự quán Mỹ tại TP Nuuk hôm 17-1Ảnh: AP

Trang Euronews nhận định động thái của Mỹ là bước leo thang chưa từng có, đe dọa châm ngòi cho một cuộc chiến thương mại mới và phá vỡ liên minh xuyên Đại Tây Dương. Bộ trưởng Tài chính Pháp Roland Lescure nhận định với báo Financial Times rằng quan hệ kinh tế giữa Mỹ và châu Âu có thể bị tổn hại nếu ông Donald Trump thực sự ra tay tìm cách kiểm soát Greenland. Trong khi đó, ông Dan Alamariu, chuyên gia của Công ty Nghiên cứu đầu tư Alpine Macro (Canada), nhận định với đài CNBC rằng sức ép kinh tế "đáng kể" từ Mỹ, dưới dạng thuế quan hoặc trừng phạt, nhiều khả năng dẫn đến đáp trả tương xứng từ EU, từ đó dẫn đến một dạng chiến tranh thương mại với Mỹ.

Vào năm ngoái, EU và Mỹ đã đạt thỏa thuận thương mại, theo đó Washington áp thuế 15% đối với khoảng 2/3 hàng hóa của EU. Ở chiều ngược lại, EU giảm thuế đối với hàng công nghiệp của Mỹ về mức 0%. Khi đó, EU nhấn mạnh những nhượng bộ lớn từ khối này cho Washington là cái giá phải trả để đổi lấy sự can dự của Mỹ vào tình hình Ukraine và sự ổn định quốc tế.

Hiện chưa rõ các mức thuế mới công bố sẽ được áp dụng ra sao. Trước mắt, Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa cho biết ông sẽ phối hợp với các nhà lãnh đạo EU để đưa ra phản ứng của khối đối với đòn thuế mới. Ủy ban châu Âu là cơ quan đàm phán các vấn đề thương mại thay mặt cho 27 nước thành viên EU và có quyền quyết định duy nhất về lĩnh vực này. Trong khi đó, Nhà Trắng vẫn có thể nhắm vào từng quốc gia riêng lẻ bằng cách đánh thuế vào những hàng hóa hoặc ngành công nghiệp gắn với nước đó.

Tranh cãi về tương lai Greenland cũng làm dấy lên lời kêu gọi EU đóng băng thỏa thuận giảm thuế đối với hàng hóa Mỹ và đáp trả mạnh mẽ Washington bằng công cụ chống cưỡng ép. Được thông qua vào năm 2023, công cụ này nhằm đối phó tình trạng dùng thương mại để gây sức ép chính trị, cho phép EU hạn chế các nước thứ ba tham gia đấu thầu mua sắm công, giới hạn giấy phép thương mại và chặn quyền tiếp cận thị trường chung châu Âu.

Hoàng Phương