Mỹ: Đảng Dân chủ đề xuất bãi bỏ Điều 122 để hạn chế quyền áp thuế của Tổng thống

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại một sự kiện ở Nhà Trắng ngày 20/3/2025. Ảnh: THX/TTXVN

Phóng viên TTXVN tại Washington dẫn Inside Trade cho hay theo các nghị sĩ, điều khoản này được ban hành trong bối cảnh Mỹ còn gắn với chế độ bản vị vàng và lo ngại khủng hoảng đồng USD. Tuy nhiên, sau khi Mỹ chuyển sang tỷ giá thả nổi vào thập niên 1970, bối cảnh kinh tế đã thay đổi và quy định này trở nên lỗi thời.

Trong hơn 50 năm qua, Điều 122 hầu như chưa từng được sử dụng. Tranh cãi gia tăng sau khi Tổng thống Donald Trump viện dẫn Điều 122 để áp thuế 10% đối với nhiều đối tác thương mại, sau khi Tòa án Tối cao bác bỏ một số mức thuế trước đó được áp theo Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA). Chính quyền Tổng thống Trump cho rằng biện pháp này cần thiết để giải quyết thâm hụt cán cân thanh toán.

Các nghị sĩ đảng Dân chủ cho rằng việc sử dụng Điều 122 là cách vượt qua vai trò của Quốc hội trong chính sách thương mại, đồng thời cảnh báo thuế quan đang làm tăng chi phí đối với người tiêu dùng và doanh nghiệp Mỹ. Một số ước tính cho thấy các mức thuế này có thể khiến mỗi hộ gia đình Mỹ tốn thêm hơn 1.000 USD mỗi năm. Dự luật được nhiều thượng nghị sĩ đảng Dân chủ ủng hộ và nhằm hạn chế quyền áp thuế đơn phương của Tổng thống, đồng thời khôi phục vai trò của Quốc hội trong chính sách thương mại.

Trong khi đó, chính quyền Tổng thống Donald Trump dự kiến sớm công bố các cuộc điều tra thương mại mới đối với những thực tiễn bị cho là không công bằng của các nước khác, động thái có thể dẫn tới việc áp thuế nhập khẩu. Bước đi này nhằm khôi phục hệ thống thuế quan sau khi Tòa án Tối cao hạn chế quyền áp thuế của Tổng thống theo IEEPA.

Các cuộc điều tra sẽ được tiến hành theo Điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, cho phép Mỹ áp thuế đối với các quốc gia có hành vi thương mại bị coi là gây bất lợi cho Mỹ. Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) sẽ phụ trách điều tra và phải tiến hành tham vấn với các chính phủ liên quan trước khi đưa ra quyết định áp thuế.

Một trong những nội dung trọng tâm dự kiến là vấn đề công suất sản xuất dư thừa ở nước ngoài, mà chính quyền Tổng thống Trump cho rằng xuất phát từ các chính sách trợ cấp công nghiệp, thao túng tiền tệ hoặc sản xuất vượt nhu cầu nội địa. Ngoài ra, các cuộc điều tra cũng có thể xem xét thuế dịch vụ số, lao động cưỡng bức và các biện pháp bị coi là phân biệt đối xử với doanh nghiệp công nghệ Mỹ.

Theo tờ New York Times, chính quyền Tổng thống Trump Trump đang tìm nhiều cách để duy trì chính sách thuế quan sau phán quyết của Tòa án Tối cao. Hiện Mỹ đã áp mức thuế toàn cầu 10% trong 150 ngày theo Điều 122 của Đạo luật Thương mại 1974, nhưng biện pháp này cần Quốc hội phê chuẩn nếu muốn kéo dài. Bên cạnh đó, Bộ Thương mại Mỹ cũng đang xem xét các cuộc điều tra theo Điều 232 vì lý do an ninh quốc gia, liên quan tới các ngành như pin, hóa chất, nhựa và thiết bị viễn thông.

Ngọc Quang (P/v TTXVN tại Washington)