Mỹ cấp bằng sáng chế công nghệ bán dẫn cho 4 nhà khoa học Việt Nam

Nhóm tác giả được trao bằng sáng chế cho công nghệ chế tạo memristor trên nền tảng vật liệu oxit crom (CrOₓ). (Ảnh: ĐHQG TP.HCM)

Đại học Quốc gia TP.HCM cho biết, bằng sáng chế có tên "Memristor Structures with Analog Switching Characteristics and Method for Fabricating the Same" được USPTO cấp ngày 30/6/2026. Đây là kết quả của nhiều năm nghiên cứu nhằm phát triển thế hệ linh kiện điện tử mới phục vụ các hệ thống tính toán hiệu năng cao và AI.

Bốn đồng tác giả của bằng sáng chế gồm PGS.TS Phạm Kim Ngọc và ThS. Phạm Phú Quân (Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP.HCM), GS.TS Phan Bách Thắng (Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Sức khỏe) và PGS.TS Nguyễn Trần Thuật (Viện Bán dẫn và Vật liệu Tiên tiến, Đại học Quốc gia Hà Nội).

Mở hướng tiếp cận mới trong nghiên cứu linh kiện bán dẫn

Memristor được xem là một trong những linh kiện nền tảng cho các hệ thống tính toán thế hệ mới nhờ khả năng vừa lưu trữ vừa xử lý dữ liệu. Đây cũng là công nghệ được nhiều quốc gia đầu tư nghiên cứu nhằm phát triển các kiến trúc phần cứng AI có hiệu suất cao và tiêu thụ năng lượng thấp.

Khác với phần lớn các nghiên cứu trên thế giới hiện nay tập trung vào các vật liệu oxit kim loại như TiO₂, HfOₓ hay TaOₓ, nhóm nghiên cứu Việt Nam đã phát triển thành công nền tảng vật liệu mới dựa trên oxit crom (CrOₓ). Điểm nổi bật của sáng chế là không chỉ bảo hộ một cấu trúc linh kiện cụ thể mà còn xây dựng CrOₓ thành nền tảng vật liệu có thể kết hợp linh hoạt với nhiều lớp oxit và điện cực kim loại để phát triển các thế hệ memristor mới.

Theo nhóm nghiên cứu, hướng tiếp cận này tạo tiền đề phát triển các linh kiện có khả năng lưu trữ đa trạng thái và hoạt động phi tuyến - những đặc tính quan trọng để hiện thực hóa các khớp thần kinh điện tử (artificial synapses), nền tảng của các hệ thống tính toán lấy cảm hứng từ não bộ và phần cứng AI thế hệ mới.

Khẳng định năng lực nghiên cứu của khoa học Việt Nam

Thành tựu được USPTO cấp bằng sáng chế không chỉ ghi nhận giá trị khoa học của công trình mà còn khẳng định năng lực nghiên cứu, làm chủ công nghệ của đội ngũ khoa học Việt Nam trong lĩnh vực vật liệu bán dẫn - một trong những ngành công nghệ chiến lược đang được nhiều quốc gia ưu tiên phát triển.

Trong số các tác giả, PGS.TS Phạm Kim Ngọc là Trưởng Bộ môn Vật liệu Nano và Màng mỏng, Khoa Khoa học và Công nghệ Vật liệu, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (ĐHQG TP.HCM), đồng thời phụ trách Phòng thí nghiệm Vật liệu tiên tiến ứng dụng cho Memristor (IMM Lab). Với gần 20 năm nghiên cứu khoa học vật liệu, bà được đánh giá là một trong những nhà khoa học tiên phong tại Việt Nam trong nghiên cứu vật liệu nano và linh kiện bán dẫn thế hệ mới.

Đồng tác giả GS.TS Phan Bách Thắng, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Sức khỏe, là chuyên gia trong lĩnh vực khoa học và công nghệ vật liệu tiên tiến với nhiều đóng góp trong đào tạo và nghiên cứu khoa học.

Việc các nhà khoa học Việt Nam được USPTO cấp bằng sáng chế cho công nghệ bán dẫn tiên tiến tiếp tục nối dài những dấu ấn của trí tuệ Việt trên bản đồ khoa học và công nghệ quốc tế. Trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp bán dẫn theo các chủ trương lớn của Đảng và Chính phủ, thành tựu này không chỉ mở rộng cơ hội thương mại hóa các kết quả nghiên cứu trong nước mà còn góp phần nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo, tăng cường vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu về bán dẫn và trí tuệ nhân tạo.

Hậu Thạch