Cảnh báo rủi ro bảo mật trong công cụ lập trình của Anthropic

Cơ quan quản lý công nghiệp Trung Quốc đã cảnh báo về rủi ro bảo mật trong Claude Code - công cụ lập trình trí tuệ nhân tạo (AI) do công ty khởi nghiệp Anthropic của Mỹ phát triển, cho rằng một số phiên bản có thể làm lộ thông tin nhạy cảm của người dùng thông qua việc truyền dữ liệu trái phép.

Theo phóng viên TTXVN tại Bắc Kinh, nền tảng chia sẻ thông tin về mối đe dọa và lỗ hổng an ninh mạng thuộc Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin Trung Quốc (MIIT) ngày 8/7 cho biết đã phát hiện nguy cơ "cửa hậu" (backdoor) tiềm tàng trong Claude Code và đánh giá đây là lỗ hổng nghiêm trọng. Các phiên bản từ 2.1.91 đến 2.1.196 có thể truyền dữ liệu nhạy cảm, bao gồm thông tin vị trí và dữ liệu nhận dạng người dùng, tới máy chủ từ xa mà không có sự cho phép của người dùng.

MIIT khuyến nghị các doanh nghiệp và nhà phát triển đang sử dụng các phiên bản trên khẩn trương kiểm tra bảo mật, gỡ bỏ hoặc nâng cấp lên phiên bản mới nhất, đồng thời tăng cường kiểm soát kết nối ra bên ngoài và giám sát lưu lượng mạng nhằm ngăn ngừa nguy cơ rò rỉ dữ liệu.

Liên quan làn sóng AI hiện nay, việc Chính phủ Mỹ bất ngờ hạn chế quyền truy cập vào các hệ thống AI tiên tiến của Anthropic và OpenAI đang làm gia tăng sự quan tâm đối với các mô hình AI nguồn mở. Các biện pháp hạn chế trên được xem như lệnh cấm trên thực tế, gây bất ngờ cho giới công nghệ vốn đã quen với việc các bên phát triển AI liên tục phát hành những mô hình ngày càng mạnh mà hầu như không chịu sự can thiệp của chính phủ.

Diễn biến này cũng đưa trở lại tâm điểm cuộc tranh luận kéo dài nhiều năm giữa mô hình AI "đóng" và "mở". Phần lớn các mô hình AI nổi tiếng hiện nay, như ChatGPT của OpenAI hay Claude của Anthropic, đều là mô hình "đóng", tức doanh nghiệp không công khai mã nguồn và dữ liệu nền tảng.

Người dùng chỉ có thể truy cập thông qua ứng dụng hoặc trang web, chủ yếu dưới hình thức thuê bao (subscription), trong khi doanh nghiệp hoàn toàn kiểm soát quyền truy cập và có thể ngừng cung cấp dịch vụ bất cứ lúc nào.

Ngược lại, các mô hình "nguồn mở" hoặc "open-weight" (trọng số mở) cho phép nhà phát triển công bố các tệp lõi của mô hình để bất kỳ ai cũng có thể tải xuống, chỉnh sửa và vận hành trên máy tính của mình. Sau khi được phát hành, các mô hình này gần như không thể bị thu hồi.

Đầu tháng 6, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã yêu cầu Anthropic chặn người dùng không mang quốc tịch Mỹ truy cập 2 mô hình AI mạnh nhất và thuộc dạng "đóng" là Mythos 5 và Fable 5.

Do gặp khó khăn trong việc xác minh người dùng, Anthropic đã quyết định ngừng cung cấp hoàn toàn 2 mô hình này. Không lâu sau đó, OpenAI cũng đồng ý để Chính phủ Mỹ phê duyệt từng khách hàng trước khi được sử dụng mô hình mới nhất GPT-5.6.

Đồng sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Barndoor AI, ông Oren Michels, cho rằng nếu toàn bộ hoạt động phụ thuộc vào một mô hình AI tiên tiến cụ thể thì doanh nghiệp sẽ đối mặt với rủi ro lớn khi mô hình đó đột ngột không còn khả dụng.

Đồng sáng lập Stems Labs, công ty khởi nghiệp phát triển AI phục vụ sáng tạo âm nhạc, ông Haitham Mengad, cho biết việc ngừng cung cấp Fable đã ảnh hưởng trực tiếp đến công việc của ông và đây là thời điểm quan trọng để nhìn nhận các mô hình nguồn mở như một giải pháp thay thế.

Các mô hình AI nguồn mở vốn đã thu hút sự quan tâm khi chi phí sử dụng các mô hình "đóng" ngày càng tăng. Cũng trong thời gian này, công ty Zhipu AI (Z.ai) của Trung Quốc đã phát hành mô hình nguồn mở GLM-5.2 với kết quả đánh giá trên nhiều tiêu chí tiệm cận các mô hình hàng đầu của Anthropic và OpenAI.

Theo nhà phân tích AI Andrew Curran, GLM-5.2 có thể được tải xuống, tinh chỉnh và triển khai miễn phí trên máy chủ riêng của doanh nghiệp, qua đó tạo thêm sức ép cạnh tranh về giá đối với các công ty phát triển AI tiên tiến trong bối cảnh quyền truy cập ngày càng thiếu ổn định.

Trên nền tảng OpenRouter, nơi phân phối yêu cầu giữa nhiều mô hình AI khác nhau, tổng thị phần sử dụng của Google, Anthropic và OpenAI đã giảm từ 55% xuống còn 33% trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 6.

Trong khi đó, mô hình nguồn mở DeepSeek của Trung Quốc đã vươn lên dẫn đầu với khoảng cách đáng kể. Ông Michels cho rằng doanh nghiệp hiện nay cần duy trì sự linh hoạt tối đa. Nếu trước đây nhiều công ty chỉ lựa chọn một nhà cung cấp như Anthropic hoặc OpenAI thì hiện nay hầu như không còn doanh nghiệp nào chỉ sử dụng một mô hình AI duy nhất.

Ở phương Tây, công ty Mistral của Pháp là một trong số ít doanh nghiệp vẫn theo đuổi mạnh mẽ chiến lược phát triển mô hình nguồn mở, trong khi Meta đã giảm đáng kể sự ủng hộ đối với hướng đi này.

Theo nhà đồng sáng lập Stems Labs, khi mô hình nguồn mở được tải xuống và vận hành trên hạ tầng riêng của người dùng, đơn vị phát triển đều không thể truy cập dữ liệu hoặc kiểm soát cách thức sử dụng. Tuy nhiên, một số chuyên gia nhận định các biện pháp quản lý của chính phủ trong tương lai có thể mở rộng sang cả các mô hình nguồn mở khi năng lực của các mô hình này tiếp tục được nâng cao.

Giáo sư Ethan Mollick nhận định nếu các mô hình có năng lực tương đương Mythos bị coi là có rủi ro thì không chỉ Mỹ mà cả Trung Quốc và nhiều chính phủ khác cũng có thể muốn hạn chế việc phổ biến rộng rãi các mô hình AI tiên tiến nhất.

Hải Yến – Hoàng Châu/vnanet.vn