Mỹ cân nhắc siết xuất khẩu chip AI

Theo nội dung tài liệu, quy định đang được thảo luận có thể áp dụng đối với các lô hàng từ 200.000 chip AI trở lên. Trong trường hợp đó, các quốc gia nhận chip có thể phải đưa ra những bảo đảm nhất định, bao gồm các cam kết đầu tư vào các trung tâm dữ liệu AI tại Mỹ hoặc các điều kiện an ninh do phía Mỹ đặt ra.

Cân nhắc khung quản lý chip AI mới

Các quy định này hiện vẫn đang trong quá trình thảo luận và chưa phải quyết định cuối cùng. Nếu được thông qua, đây sẽ là bước đi đầu tiên nhằm điều tiết dòng chảy chip AI tới các quốc gia đồng minh và đối tác của Mỹ kể từ khi chính quyền Tổng thống Donald Trump tuyên bố bãi bỏ các quy định trước đây về “phổ biến AI” do chính quyền tiền nhiệm xây dựng.

Trước đó, khuôn khổ chính sách của chính quyền tiền nhiệm từng hướng tới mục tiêu giữ phần lớn hoạt động xây dựng hạ tầng AI ở lại Mỹ, đồng thời định hướng các đơn đặt hàng chip chủ yếu thông qua một số công ty điện toán đám mây lớn của Mỹ.

Với đề xuất mới, Washington có thể sở hữu thêm công cụ để thúc đẩy các khoản đầu tư công nghệ vào nền kinh tế trong nước. Theo đánh giá của giới quan sát, việc kiểm soát xuất khẩu chip AI cũng có thể trở thành đòn bẩy giúp chính quyền Mỹ đàm phán với các đối tác khi quyết định phân bổ số lượng chip xuất khẩu cho từng quốc gia. Thu hút thêm đầu tư vào hạ tầng công nghệ tại Mỹ cũng là một trong những ưu tiên quan trọng của Tổng thống Donald Trump.

Chip AI đang trở thành công cụ chiến lược trong cạnh tranh công nghệ và an ninh toàn cầu. (Ảnh: NOS)

Cách tiếp cận này có sự khác biệt đáng kể so với chính sách của cựu Tổng thống Joe Biden. Trong thời kỳ trước, Washington chủ yếu áp dụng nguyên tắc miễn trừ phần lớn các hạn chế đối với các đồng minh thân cận khi xuất khẩu những con chip AI tiên tiến - vốn được xem là nguồn lực chiến lược trong cuộc cạnh tranh công nghệ toàn cầu.

Theo tài liệu mà Reuters tiếp cận, các quy định mới sẽ không thay đổi các biện pháp kiểm soát hiện hành đối với những quốc gia nằm trong danh sách đen của Mỹ. Chẳng hạn, Nga vẫn không thể tiếp cận chip AI của Mỹ theo các quy định được thiết lập từ thời chính quyền Biden.

Trung Quốc, quốc gia từng nằm trong danh sách bị hạn chế, đã được phép tiếp nhận dòng chip AI tiên tiến thứ hai của hãng Nvidia vào tháng 12 năm ngoái.

Tuy nhiên, các lô hàng này hiện đang bị trì hoãn do phải đáp ứng các yêu cầu liên quan đến an ninh quốc gia, điều có thể khiến Trung Quốc cân nhắc lại giao dịch.

Dự thảo quy định mới cũng cho thấy phạm vi quản lý có thể rất rộng. Ngay cả những hệ thống lắp đặt quy mô nhỏ, dưới 1.000 chip, cũng có thể phải xin giấy phép xuất khẩu.

Để được miễn trừ khỏi yêu cầu này, các nhà sản xuất chip như Nvidia hoặc Advanced Micro Devices (AMD) sẽ phải giám sát hoạt động sử dụng chip sau khi xuất khẩu.

Ngoài ra, phía nhận chip cũng sẽ phải chấp nhận sử dụng phần mềm kiểm soát, nhằm ngăn các con chip được kết nối với những chip khác để hình thành “cụm” (cluster). Trong ngành công nghiệp AI, “cluster” là thuật ngữ dùng để chỉ các nhóm chip lớn được liên kết với nhau nhằm tạo ra hệ thống tính toán mạnh mẽ, thường phục vụ cho các siêu máy tính hoặc các mô hình AI quy mô lớn.

Đối với các doanh nghiệp hoặc tổ chức nước ngoài muốn nhập khẩu tối đa 100.000 chip, tài liệu cho biết họ sẽ phải cung cấp các bảo đảm ở cấp chính phủ. Trên thực tế, chính quyền Mỹ đã áp dụng yêu cầu tương tự đối với Saudi Arabia khi nước này muốn mua các dòng chip tiên tiến.

Trong trường hợp các hệ thống lắp đặt có quy mô lên tới 200.000 chip, quy định dự thảo cho biết phía Mỹ có thể tiến hành các chuyến kiểm tra trực tiếp từ các quan chức phụ trách kiểm soát xuất khẩu để giám sát việc sử dụng công nghệ.

Phạm vi kiểm soát chip AI

Một số chuyên gia nhận định các biện pháp này có thể góp phần tăng cường kiểm soát chuỗi cung ứng công nghệ cao và hạn chế nguy cơ chip AI bị chuyển hướng sang các quốc gia bị hạn chế.

Ông Saif Khan, cựu quan chức an ninh quốc gia trong chính quyền Biden cho rằng quy định mới có thể giúp chính phủ Mỹ kiểm soát tốt hơn việc xây dựng các siêu máy tính AI mạnh nhất thế giới.

Theo ông Khan, cơ chế cấp phép và giám sát có thể góp phần ngăn chặn nguy cơ chip bị chuyển hướng sang Trung Quốc, đồng thời bảo đảm quá trình phát triển hạ tầng AI toàn cầu diễn ra trong môi trường an toàn hơn.

Tuy nhiên, vị chuyên gia này cũng lưu ý rằng các yêu cầu cấp phép có phạm vi áp dụng khá rộng, khi áp dụng đối với nhiều quốc gia trên thế giới. Điều này làm dấy lên lo ngại rằng các biện pháp kiểm soát có thể được sử dụng như một công cụ đàm phán với các đồng minh, thay vì chỉ phục vụ mục tiêu an ninh công nghệ.

Trước những thông tin được công bố, Bộ Thương mại Mỹ đã xác nhận trên mạng xã hội X rằng chính phủ đang thảo luận về các quy định mới đối với xuất khẩu chip AI. Tuy nhiên, cơ quan này khẳng định khuôn khổ chính sách sắp tới sẽ không giống với đề xuất trước đây của chính quyền Biden, vốn được Bộ Thương mại mô tả là “cồng kềnh, vượt quá phạm vi và có thể gây hậu quả tiêu cực”.

Theo Bộ Thương mại Mỹ, cách tiếp cận mới sẽ dựa trên mô hình hợp tác đã được triển khai với một số quốc gia Trung Đông. Trong các thỏa thuận trước đây với Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), hai quốc gia này đã đồng ý đầu tư vào Mỹ để đổi lấy việc tiếp cận các dòng chip tiên tiến của Mỹ.

“Bộ Thương mại cam kết thúc đẩy việc xuất khẩu an toàn hệ sinh thái công nghệ của Mỹ”, cơ quan này cho biết. Đồng thời nhấn mạnh rằng các thỏa thuận tại Trung Đông đã giúp mở rộng xuất khẩu công nghệ của Mỹ, và hiện trong nội bộ chính phủ đang có các cuộc thảo luận nhằm chính thức hóa cách tiếp cận này trong chính sách lâu dài.

Việc Mỹ tiếp tục điều chỉnh các quy định liên quan đến chip AI cho thấy công nghệ bán dẫn và trí tuệ nhân tạo đang ngày càng trở thành yếu tố chiến lược trong cạnh tranh kinh tế và an ninh toàn cầu.

Trong bối cảnh nhu cầu về sức mạnh tính toán phục vụ AI tăng nhanh, các chính sách kiểm soát công nghệ cao nhiều khả năng sẽ tiếp tục được các quốc gia lớn sử dụng như công cụ bảo vệ lợi ích kinh tế và công nghệ của mình.

Vũ Hương (theo Reuters)