Trung Quốc chưa nhận được chip Nvidia H200 nào, tình trạng buôn lậu đang xảy ra

"Theo tôi biết thì cho đến nay vẫn chưa có chip nào được bán", David Peters, trợ lý Bộ trưởng Thương mại Mỹ phụ trách thực thi kiểm soát xuất khẩu, nói tại một phiên điều trần của Ủy ban Đối ngoại Hạ viện khi được hỏi về H200 - dòng chip AI (trí tuệ nhân tạo) mạnh thứ hai của Nvidia.

Chính quyền Tổng thống Donald Trump tháng trước đã chính thức bật đèn xanh cho Nvidia bán H200 sang Trung Quốc với một số điều kiện, gây ra sự chỉ trích từ các nhà làm luật và cựu quan chức của cả hai đảng.

David Sacks (cố vấn AI của Nhà Trắng) và Jensen Huang (Giám đốc điều hành Nvidia) lập luận rằng việc xuất khẩu chip AI tiên tiến sang Trung Quốc có thể làm giảm động lực để các công ty nước này tăng tốc phát triển nhằm bắt kịp công nghệ của Nvidia và AMD.

Tuy nhiên, những người có quan điểm cứng rắn với Trung Quốc lo ngại các chip này có thể bị chuyển hướng từ mục đích thương mại sang tăng cường sức mạnh quân sự cho cường quốc châu Á và đe dọa vị thế dẫn đầu AI của Mỹ.

Cuối tháng 1, các nguồn tin của Reuters cho biết Trung Quốc đã cấp phép cho cả DeepSeek, ByteDance, Alibaba và Tencent mua H200, nhưng phải áp dụng các điều kiện vẫn đang được hoàn thiện.

Theo một nguồn tin, những điều kiện này đang được quyết định bởi cơ quan hoạch định chính sách nhà nước của Trung Quốc là Ủy ban Phát triển và Cải cách Quốc gia (NDRC).

Hiện tại, việc vận chuyển các chip H200 vẫn bị đình trệ do các cơ chế kiểm soát và điều kiện bảo vệ được tích hợp trong quy trình của Mỹ.

David Peters cho biết Trung Quốc vẫn chưa nhận được chip Nvidia H200 nào - Ảnh: Internet

Hôm 24.2, ông David Peters còn được Hạ nghị sĩ đảng Cộng hòa Bill Huizenga hỏi về tình trạng buôn lậu chip vào Trung Quốc. Bill Huizenga dẫn lại một bản tin của Reuters cho biết DeepSeek đã sử dụng chip tiên tiến nhất của Nvidia là Blackwell để huấn luyện mô hình AI mới nhất, có khả năng vi phạm các quy định kiểm soát xuất khẩu của Mỹ.

"Đúng, tình trạng buôn lậu chip đang xảy ra. Chúng tôi đang tích cực giải quyết vấn đề này. Đây là một trong những ưu tiên thực thi kiểm soát xuất khẩu hàng đầu của chúng tôi", David Peters nhấn mạnh.

Hôm 24.2, Reuters đưa tin một quan chức chính quyền Trump nói rằng mô hình AI mới của DeepSeek, dự kiến trình làng tuần tới, được huấn luyện trên Blackwell.

Quan chức cấp cao này cho biết Mỹ tin rằng DeepSeek sẽ loại bỏ các chỉ số kỹ thuật để không tiết lộ việc sử dụng Blackwell, đồng thời cho biết các chip AI Nvidia đó nhiều khả năng đang tập trung tại trung tâm dữ liệu của công ty ở khu tự trị Nội Mông thuộc Trung Quốc.

Vị quan chức từ chối cho biết chính phủ Mỹ đã nhận được thông tin trên ra sao hoặc DeepSeek đã có được các chip AI Nvidia tiên tiến nhất bằng cách nào, nhưng nhấn mạnh rằng chính sách của Mỹ là: "Chúng tôi không xuất khẩu Blackwell sang Trung Quốc".

Nvidia từ chối bình luận, trong khi Bộ Thương mại Mỹ và DeepSeek không phản hồi khi được đề nghị bình luận.

Đại sứ quán Trung Quốc tại Mỹ cho biết nước này phản đối việc “vạch ra những ranh giới ý thức hệ, lạm dụng khái niệm an ninh quốc gia, mở rộng quá mức việc áp dụng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu và chính trị hóa vấn đề kinh tế, thương mại, công nghệ”.

Việc quan chức chính quyền Trump xác nhận DeepSeek có được Blackwell có thể làm gia tăng chia rẽ giữa các nhà hoạch định chính sách tại Washington, khi họ đang tranh luận về việc nên giới hạn đến mức nào quyền tiếp cận của Trung Quốc với những chip AI Mỹ tiên tiến nhất.

Theo báo cáo của Viện Nghiên cứu Tiến bộ, Blackwell nhanh hơn khoảng 1,5 lần so với H200 trong huấn luyện mô hình AI và nhanh gấp 5 lần khi thực hiện các tác vụ suy luận.

“Điều đó cho thấy tại sao việc xuất khẩu bất kỳ chip AI nào sang Trung Quốc lại nguy hiểm đến vậy. Với việc các công ty AI hàng đầu Trung Quốc đang ngang nhiên vi phạm các quy định kiểm soát xuất khẩu của Mỹ, rõ ràng chúng ta không thể kỳ vọng họ sẽ tuân thủ các điều kiện của Mỹ, vốn cấm họ sử dụng chip để hỗ trợ quân đội”, theo Chris McGuire - người từng là quan chức Hội đồng An ninh Quốc gia Nhà Trắng dưới thời cựu Tổng thống Joe Biden.

Các quy định kiểm soát xuất khẩu của Mỹ, do Bộ Thương mại giám sát, hiện cấm vận chuyển Blackwell sang Trung Quốc.

Tháng 8.2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã mở đường cho Nvidia bán phiên bản bị giảm hiệu năng của Blackwell sang Trung Quốc. Song sau đó, ông Trump đã đảo ngược quyết định, cho rằng các chip tiên tiến nhất của Nvidia nên được dành riêng cho công ty Mỹ và không được phép bán sang Trung Quốc.

Quyết định từ ông Trump hồi tháng 12.2025 cho phép các công ty Trung Quốc mua H200, dòng chip tiên tiến thứ hai của Nvidia, đã vấp phải chỉ trích mạnh mẽ từ những người có quan điểm cứng rắn với Trung Quốc. Tuy nhiên, việc giao H200 vẫn bị đình trệ do các điều khoản ràng buộc được đưa vào quy trình phê duyệt của Mỹ.

“Việc các công ty AI Trung Quốc phụ thuộc vào Blackwell nhập lậu cho thấy sự thiếu hụt trầm trọng các chip AI được sản xuất trong nước và lý do tại sao việc phê duyệt H200 sẽ là phao cứu sinh”, Saif Khan, người từng giữ chức giám đốc công nghệ và an ninh quốc gia tại Hội đồng An ninh Quốc gia Nhà Trắng dưới thời cựu Tổng thống Joe Biden, bình luận.

Hồi tháng 11.2025, trang The Information đưa tin DeepSeek sử dụng Blackwell nhập lậu vào Trung Quốc để huấn luyện mô hình AI tiếp theo của mình.

“Chúng tôi chưa thấy bất kỳ bằng chứng xác thực nào hoặc nhận thông tin về ‘các trung tâm dữ liệu ma’ được xây dựng để đánh lừa chúng tôi và các đối tác nhà sản xuất thiết bị gốc, sau đó bị tháo dỡ, tuồn lậu chip và lắp ráp lại ở nơi khác. Dù việc nhập lậu như vậy có vẻ khó tin, chúng tôi sẽ kiểm tra bất kỳ thông tin nào nhận được”, phát ngôn viên của Nvidia cho biết thời điểm đó.

Reuters là hãng tin đầu tiên cho biết quan chức thuộc chính phủ Mỹ xác nhận việc sử dụng Blackwell cho mục đích đó tại cơ sở của DeepSeek ở Nội Mông.

Việc Nvidia bán H200 sang Trung Quốc bị đình trệ do Mỹ kiểm tra an ninh

Đầu tháng 2, trang FT cho biết việc Nvidia bán H200 sang Trung Quốc vẫn đang chờ sự chấp thuận cuối cùng từ Mỹ, gần hai tháng sau khi Tổng thống Trump bật đèn xanh cho việc xuất khẩu. Lý do vì chính phủ Mỹ đang tiến hành rà soát vấn đề an ninh quốc gia trước khi cấp phép bán H200 cho khách hàng Trung Quốc.

Các khách hàng Trung Quốc hiện chưa đặt hàng H200 từ Nvidia cho đến khi biết rõ liệu họ có thể nhận được giấy phép hay không, cũng như các điều kiện kèm theo là gì, theo nguồn tin của trang FT.

Vào tháng 12.2025, Jensen Huang đã dàn xếp một thỏa thuận đột phá với Tổng thống Trump, làm dấy lên hy vọng Nvidia có thể sớm quay trở lại Trung Quốc - thị trường chip AI có thể trị giá 50 tỉ USD mỗi năm.

Jensen Huang (phải) đã dàn xếp một thỏa thuận với Tổng thống Trump để Nvidia được phép bán H200 sang Trung Quốc - Ảnh: Bloomberg

Nvidia đã chỉ đạo chuỗi cung ứng của mình tăng cường sản xuất H200 để đáp ứng nhu cầu "rất cao" từ khách hàng tại Trung Quốc. Thế nhưng, việc thực hiện thỏa thuận đó đã bị đình trệ. Một số nhà cung cấp cho Nvidia đã tạm ngừng sản xuất các linh kiện quan trọng của H200 do Mỹ và Trung Quốc cần thêm thời gian để phê duyệt việc bán chip AI này.

Khi đồng ý cho phép Nvidia xuất khẩu chip H200 sang Trung Quốc, ông Trump đã chỉ thị cho các quan chức chính quyền của mình tiến hành xem xét vấn đề an ninh quốc gia để đảm bảo rằng các điều kiện thích hợp được kèm theo giấy phép xuất khẩu.

Vào tháng 1, Bộ Thương mại Mỹ đã ban hành một quy định nới lỏng các hạn chế xuất khẩu H200 sang Trung Quốc nhưng đề nghị Bộ Ngoại giao, Bộ Quốc phòng và Bộ Năng lượng của Mỹ xem xét lại bất kỳ giấy phép nào.

Theo FT, Bộ Thương mại Mỹ đã hoàn tất phân tích của mình. Tuy nhiên, một số người am hiểu về các cuộc thảo luận giữa các cơ quan cho biết Bộ Ngoại giao Mỹ đang thúc đẩy các biện pháp hạn chế nghiêm ngặt hơn để gây khó khăn hơn cho Trung Quốc trong việc sử dụng Nvidia H200 theo những cách có thể làm suy yếu an ninh quốc gia Mỹ.

Một người tiết lộ lập trường của Bộ Ngoại giao Mỹ đang gây khó chịu cho Nvidia. "Bộ Ngoại giao Mỹ đang khiến mọi việc trở nên rất khó khăn", người này nói.

Thỏa thuận hồi tháng 12.2025, cũng áp dụng với đối thủ của Nvidia là AMD, cho phép chính phủ Mỹ hưởng 25% doanh thu chip bán sang Trung Quốc, đồng thời đưa ra các tiêu chí nghiêm ngặt về cách thức phê duyệt giấy phép. Các yêu cầu gồm việc một nửa số lô chip phải được gửi đến khách hàng tại Mỹ, cũng như việc đánh giá bắt buộc bởi các phòng thí nghiệm kiểm định bên thứ ba có trụ sở tại Mỹ và nghĩa vụ báo cáo liên quan đến mục đích sử dụng cuối cùng của chip.

Ngoài những hạn chế ban đầu này, những người quen thuộc với tình hình cho biết còn nhiều yếu tố cần phải xem xét, gồm cả việc liệu các công ty Trung Quốc có thể đảm bảo với Nvidia rằng chip từ tập đoàn Mỹ sẽ không được sử dụng để phục vụ lợi ích của quân đội Trung Quốc.

Chris McGuire, chuyên gia cao cấp về Trung Quốc và các công nghệ mới nổi tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại (Mỹ), cho biết: “Bộ Ngoại giao Mỹ có chuyên môn sâu rộng về việc liệu các công ty Trung Quốc có thể sử dụng những chip này để hỗ trợ các cơ quan quốc phòng và tình báo của nước này hay không và bằng cách nào”.

“Nếu Bộ Ngoại giao Mỹ bày tỏ lo ngại về những tác động đến an ninh quốc gia khi phê duyệt các giấy phép này, điều đó cho thấy có những rủi ro thực sự và đáng kể liên quan đến các giấy phép đó. Việc phớt lờ những lo ngại này là thiếu trách nhiệm”, theo Chris McGuire.

Theo nguồn tin thân cận với Bộ Ngoại giao Mỹ, quá trình này phức tạp hơn so với việc đánh giá giấy phép thông thường vì cách tiếp cận mới lạ mà Tổng thống Trump đã áp dụng: Ông đồng ý cấp giấy phép trước rồi sau đó yêu cầu đội ngũ của mình đặt ra các điều kiện.

Sơn Vân