Mỹ cân nhắc áp phí qua eo biển Hormuz

Phát biểu với báo giới ngày 6/4 (giờ địa phương), Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết, Washington đang cân nhắc khả năng áp phí đối với các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz, thay vì để Iran kiểm soát và hưởng lợi từ tuyến vận tải này. Ông Donald Trump cho rằng, đây là một “ý tưởng đáng xem xét” trong bối cảnh Mỹ muốn duy trì vai trò chi phối tại khu vực.

“Chúng ta có thể thu phí thay vì để phía bên kia tận dụng. Tại sao không làm điều đó?”, ông Donald Trump nêu quan điểm, đồng thời nhấn mạnh Mỹ cần bảo đảm lợi ích chiến lược sau các diễn biến quân sự gần đây. Động thái này được cho là nhằm gia tăng sức ép đối với Iran, đồng thời bảo đảm lưu thông thương mại quốc tế trong bối cảnh xung đột chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Nhà lãnh đạo Mỹ tiếp tục khẳng định, Iran đã suy giảm đáng kể năng lực quân sự, dù thực tế cho thấy Tehran vẫn duy trì các hoạt động quân sự trong khu vực, bao gồm sử dụng tên lửa và máy bay không người lái. Trong khi đó, nguy cơ gián đoạn lưu thông qua eo biển Hormuz vẫn hiện hữu, làm dấy lên lo ngại về an ninh năng lượng toàn cầu.

Các tàu chở dầu di chuyển trên Vịnh Ba Tư, gần eo biển Hormuz, ngày 11/3/2026. Ảnh: Reuters

Theo Tổng thống Donald Trump, Washington đang nghiên cứu một “khái niệm mới” nhằm kiểm soát tuyến hàng hải quan trọng này, trong đó việc áp phí có thể thay thế các biện pháp gây sức ép như rải thủy lôi hoặc phong tỏa. Tổng thống Mỹ cho biết, động thái từ phía Iran hiện mang tính “tâm lý chiến”, song Mỹ cần có giải pháp chủ động và dài hạn.

Eo biển Hormuz, nối Vịnh Ba Tư với Ấn Độ Dương, nằm phần lớn trong vùng lãnh hải của Iran và Oman. Trước khi xung đột bùng phát, khu vực này đảm nhận vai trò trung chuyển khoảng 20% sản lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu, do đó bất kỳ gián đoạn nào cũng có thể tác động mạnh tới thị trường năng lượng.

Phát biểu của ông Donald Trump được đưa ra trong bối cảnh Nhà Trắng gia tăng sức ép lên Tehran. Washington đã đưa ra yêu cầu phía Iran phải khôi phục hoàn toàn hoạt động lưu thông qua eo biển Hormuz và chấp nhận các điều kiện đàm phán, nếu không sẽ đối mặt với nguy cơ bị tấn công vào các cơ sở hạ tầng trọng yếu.

“Chúng ta cần một thỏa thuận phù hợp, trong đó điều kiện tiên quyết là bảo đảm tự do hàng hải và dòng chảy năng lượng”, Tổng thống Mỹ nhấn mạnh.

Ở chiều ngược lại, phía Iran cho biết đã bắt đầu áp dụng một số biện pháp quản lý mới đối với tàu thuyền qua lại khu vực. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf nhận định, tình hình tại Hormuz khó có thể trở lại trạng thái trước xung đột.

Cùng quan điểm, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi kêu gọi xây dựng các “cơ chế mới” nhằm quản lý tuyến hàng hải sau xung đột, bao gồm một nghị định thư quốc tế với sự tham gia của các quốc gia liên quan, vừa bảo đảm an toàn hàng hải, vừa bảo vệ lợi ích hợp pháp của Iran.

Trước đó, Mỹ cũng đã đề cập khả năng yêu cầu các quốc gia Arab chia sẻ chi phí cho các hoạt động quân sự tại khu vực, cho thấy Washington đang tìm cách phân bổ gánh nặng tài chính trong chiến lược Trung Đông.

Diễn biến căng thẳng đã tác động trực tiếp tới thị trường năng lượng thế giới. Trong phiên giao dịch ngày 6/4, giá dầu thô quốc tế tăng mạnh sau khi Iran bác bỏ đề xuất ngừng bắn. Cụ thể, giá dầu Brent giao kỳ hạn tăng 1,2%, lên 110,42 USD/thùng vào rạng sáng 7/4 (giờ Việt Nam), có thời điểm chạm mức 111,68 USD/thùng. Giá dầu WTI của Mỹ cũng tăng 1,4%, lên 113,07 USD/thùng.

Giới phân tích nhận định, nếu căng thẳng tại eo biển Hormuz tiếp tục leo thang hoặc xuất hiện các biện pháp kiểm soát mới đối với hoạt động hàng hải, thị trường năng lượng toàn cầu sẽ còn đối mặt với nhiều biến động khó lường trong thời gian tới.

Như Ý