Mỹ bất ngờ tái lập phi đội tàu ngầm từng hoạt động từ Chiến tranh Thế giới thứ Hai

Lần trở lại này không nhằm bảo vệ kênh đào Panama như trước đây, mà để hỗ trợ chiến lược tăng cường hiện diện quân sự của Mỹ và các đồng minh tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương thông qua liên minh AUKUS.

Tàu ngầm USS Ohio (SSGN-726) cập cảng Brisbane, Australia. (Nguồn: Hải quân Mỹ)

Hải đội tàu ngầm số 3 được thành lập lần đầu vào tháng 11/1930 và hoạt động tại khu vực kênh đào Panama dưới quyền kiểm soát của Mỹ. Trong nhiều năm, đơn vị này đảm nhiệm các nhiệm vụ tuần tra và bảo vệ tuyến hàng hải chiến lược, bao gồm cả giai đoạn Chiến tranh Thế giới thứ Hai.

Sau chiến tranh, CSS-3 được chuyển đến San Diego và hoạt động tại đây từ năm 1946 đến năm 1995 trước khi bị giải thể. Đơn vị được tái kích hoạt vào năm 1997 tại Trân Châu Cảng, nhưng tiếp tục ngừng hoạt động vào năm 2012.

Tháng 6/2026, Hải quân Mỹ chính thức tái lập CSS-3 lần thứ ba. Đơn vị sẽ đóng quân tại căn cứ HMAS Stirling gần thành phố Perth, bang Tây Australia, nhằm hỗ trợ chương trình "Lực lượng luân phiên tàu ngầm phía Tây" (SRF-West).

Theo Hải quân Mỹ, đây là bước đi quan trọng để triển khai các mục tiêu của liên minh an ninh ba bên AUKUS giữa Mỹ, Anh và Australia.

Hỗ trợ Australia xây dựng năng lực tàu ngầm hạt nhân

Theo kế hoạch, bắt đầu từ năm 2027, các tàu ngầm tấn công hạt nhân của Mỹ và Anh sẽ luân phiên hoạt động tại HMAS Stirling.

Phía Anh dự kiến triển khai các tàu ngầm lớp Astute, trong khi Mỹ sẽ điều động các tàu ngầm lớp Virginia. Mục tiêu là giúp Australia tích lũy kinh nghiệm vận hành, bảo dưỡng và hỗ trợ kỹ thuật cho lực lượng tàu ngầm hạt nhân tương lai của nước này.

Chuẩn Đô đốc Chris Cavanaugh, chỉ huy lực lượng tàu ngầm thuộc Hạm đội Thái Bình Dương của Mỹ, cho biết việc bổ sung thêm một hải đội tàu ngầm tiền phương sẽ giúp Washington tăng cường khả năng hiện diện, cơ động và phản ứng nhanh tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Ông nhấn mạnh rằng CSS-3 sẽ cho phép các tàu ngầm Mỹ triển khai linh hoạt hơn, đồng thời hỗ trợ nhiệm vụ răn đe của lực lượng liên hợp Mỹ trong khu vực.

Mảnh ghép quan trọng trong chiến lược AUKUS

Việc tái kích hoạt CSS-3 diễn ra không lâu sau khi Mỹ thành lập Căn cứ Hỗ trợ Hải quân Stirling tại Australia. Theo Phó Đô đốc Rob Gaucher, Giám đốc Chương trình Tàu ngầm của Mỹ, cả hai bước đi này đều nhằm đặt nền móng cho SRF-West và xa hơn là xây dựng lực lượng tàu ngầm hạt nhân độc lập của Australia trong tương lai.

Ông cho biết mô hình luân phiên tàu ngầm sẽ giúp duy trì khả năng sẵn sàng chiến đấu của các tàu Mỹ và Anh, đồng thời tạo điều kiện để nhân sự Australia trực tiếp tham gia công tác bảo trì và vận hành.

Cách tiếp cận này không chỉ giảm áp lực cho các cơ sở đóng tàu của Mỹ mà còn giúp Australia chuẩn bị cho việc tự duy trì đội tàu ngầm hạt nhân của mình trong những thập kỷ tới.

Mặc dù Anh đã từng triển khai tàu ngầm hạt nhân lớp Astute HMS Anson tới Australia hồi đầu năm, con tàu này sau đó đã trở về nước. Đáng chú ý, tính đến thời điểm hiện tại, toàn bộ năm tàu ngầm lớp Astute đang được đưa vào bảo trì hoặc sửa chữa.

Washington vẫn đặt cược vào AUKUS

Liên minh AUKUS được công bố vào tháng 9/2021, với mục tiêu tăng cường hợp tác quốc phòng giữa Australia, Anh và Mỹ. Trong khuôn khổ chương trình này, Mỹ và Anh sẽ hỗ trợ Australia sở hữu ít nhất 5 tàu ngầm tấn công chạy bằng năng lượng hạt nhân, nhằm thay thế các tàu ngầm lớp Collins đang dần lạc hậu.

3 nước sẽ cùng phát triển lớp tàu ngầm thế hệ mới mang tên SSN-AUKUS. Hải quân Anh và Australia sẽ là những lực lượng vận hành chính dòng tàu ngầm này trong tương lai.

Tuy nhiên, dự án từng đối mặt với nhiều nghi ngờ khi chính quyền Tổng thống Donald Trump tiến hành rà soát lại toàn bộ thỏa thuận để đánh giá mức độ phù hợp với chính sách "Nước Mỹ trên hết".

Dù vậy, sau các cuộc tiếp xúc với Thủ tướng Australia Anthony Albanese, ông Trump đã bày tỏ sự ủng hộ đối với AUKUS. Việc Mỹ quyết định tái lập Hải đội tàu ngầm số 3 tại Australia được xem là tín hiệu rõ ràng nhất cho thấy Washington hiện vẫn cam kết theo đuổi thỏa thuận chiến lược này.

Xuân Minh