Mỹ-Armenia-Azerbaijan: Những bước đi của hai nước Kavkaz hướng tới hòa bình là 'hình mẫu cho thế giới'

Hãng thông tấn Anadolu đưa tin, trong tuyên bố chung nhân dịp kỷ niệm một năm cuộc gặp, ba nước cho rằng, hội nghị thượng đỉnh tháng 8/2025 đã “chấm dứt nhiều thập kỷ xung đột” và đưa Nam Kavkaz “trên con đường hướng tới một tương lai thịnh vượng hơn”.

Tuyên bố nhấn mạnh, hòa bình lâu dài không thể đạt được chỉ trong một ngày, đồng thời cho rằng, những bước đi của Armenia và Azerbaijan hướng tới hòa bình là “hình mẫu cho thế giới”. Hai nước đã duy trì ổn định dọc biên giới, đồng thời tiến hành các bước nhằm bình thường hóa quan hệ, phân định biên giới và xây dựng lòng tin.

Một trong những tiến triển được ba nước nhấn mạnh là dự án Tuyến đường Trump vì hòa bình và thịnh vượng quốc tế (TRIPP), hành lang vận tải đa phương thức dự kiến đi qua Armenia, kết nối Azerbaijan với các tuyến thương mại khu vực và quốc tế. Mỹ, Armenia và Azerbaijan cũng ủng hộ việc xây dựng đường dây truyền tải điện dọc tuyến đường này.

Washington cho biết đã cấp 201 triệu USD cho Quỹ Doanh nghiệp xuyên Caspi nhằm hỗ trợ đầu tư của khu vực tư nhân vào Hành lang giữa, kết nối Trung Á với Nam Kavkaz.

Quan hệ của Mỹ-Armenia-Azerbaijan cũng được mở rộng trong các lĩnh vực như đối tác chiến lược, an ninh năng lượng, cơ sở hạ tầng biên giới, trí tuệ nhân tạo, đổi mới chất bán dẫn và khoáng sản quan trọng.

Ở cấp độ kết nối khu vực, Baku đã dỡ bỏ các hạn chế vận chuyển liên quan Yerevan, cho phép vận chuyển 60.000 tấn hàng hóa đến và đi từ Armenia qua lãnh thổ Azerbaijan trong năm qua. Baku cũng cung cấp cho Yerevan 20.000 tấn sản phẩm dầu mỏ. Các nhà khai thác viễn thông của Armenia và Azerbaijan đã đạt thỏa thuận nhằm đa dạng hóa kết nối Internet khu vực và củng cố cơ sở hạ tầng viễn thông.

Armenia và Azerbaijan cũng tham gia Hội đồng Hòa bình, một liên minh quốc tế gồm các nhà lãnh đạo được thành lập với mục tiêu thúc đẩy hòa bình lâu dài và tái thiết Gaza, theo lời mời của Mỹ.

Washington, Yerevan và Baku đồng thời tái khẳng định ủng hộ “chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và quyền tài phán” của Armenia và Azerbaijan trong phạm vi các đường biên giới được quốc tế công nhận.

Tuyên bố được đưa ra một năm sau khi ông Trump tiếp ông Pashinyan và ông Aliyev tại Nhà Trắng, nơi hai nhà lãnh đạo ký tuyên bố chung về hòa bình. Theo tuyên bố mới, ông Aliyev và ông Pashinyan đã cùng đề cử ông Trump cho giải Nobel Hòa bình để ghi nhận những nỗ lực này.

Ba nước khẳng định quyết tâm tiếp tục phát huy những tiến triển đạt được trong năm qua. Tuyên bố dẫn lời Tổng thống Trump: “Lời hứa đã đưa ra, lời hứa đã được thực hiện”.

Bảo Minh