Muốn sử dụng drone, flycam phải đáp ứng các điều kiện như thế nào?

Bộ Quốc phòng công bố khu vực cấm bay, hạn chế bay đối với drone trong vùng trời Việt Nam tại địa chỉ http://cambay.mod.gov.vn. Ảnh chụp màn hình.

Tối 11/8, thiết bị bay không người lái (UAV) xâm nhập khu vực cấm bay khiến sân bay Tân Sơn Nhất - TPHCM phải 2 lần đóng cửa, 73 chuyến bay bị ảnh hưởng trực tiếp. Đây không phải là lần đầu tiên các chuyến bay bị ảnh hưởng bởi các thiết bị bay không người lái.

Vụ việc một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về việc quản lý, sử dụng thiết bị này. Vậy quy định đối với việc đăng ký bay, người điều điều khiển phương tiện bay được thực hiện như thế nào?

Theo quy định tại Nghị định 288/2025/NĐ-CP, đối với người điều khiển phương tiện bay không người lái phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện: Đủ 18 tuổi trở lên (trừ trường hợp thiết bị có trọng lượng cất cánh tối đa nhỏ hơn 0,25 kg); trong máu, hơi thở không có nồng độ cồn, ma túy, chất gây ngủ, các chất bị cấm theo quy định của pháp luật.

Còn đối với người trực tiếp điều khiển phương tiện bay có trọng lượng cất cánh tối đa từ 0,25 kg trở lên phải có Giấy phép điều khiển bay quan sát bằng trực quan. Trường hợp điều khiển phương tiện bay có trọng lượng cất cánh tối đa từ 2 kg trở lên, bay ngoài tầm nhìn trực quan, bay theo chương trình cài đặt sẵn thông qua bộ điều khiển trung tâm phải có Giấy phép điều khiển bay quan sát bằng thiết bị do cơ quan có thẩm quyền cấp hoặc bằng, chứng chỉ quốc tế được Bộ Quốc phòng công nhận.

Việc đào tạo cấp Giấy phép điều khiển phương tiện bay do cơ sở giáo dục nghề nghiệp được thành lập theo quy định của pháp luật về giáo dục nghề nghiệp. Nội dung, chương trình cơ bản đào tạo kiến thức về hàng không và thực hành điều khiển phương tiện bay theo quy định của Bộ Quốc phòng.

Bộ Quốc phòng cấp Giấy phép điều khiển phương tiện bay theo đề nghị của cơ sở đào tạo sau khi người học hoàn thành nội dung, chương trình đào tạo. Giấy phép điều khiển phương tiện bay có hiệu lực 10 năm.

Theo thông tin Cổng TTĐT Bộ Quốc phòng, hiện có 5 cơ sở đào tạo đang hoàn chỉnh thủ tục thành lập tại: Hà Nội, Đà Nẵng, TP Hồ Chí Minh, Bắc Ninh (Viện Công nghệ Giáo dục ASEAN). Qua liên hệ với Viện Công nghệ Giáo dục ASEAN, một cán bộ đơn vị xác nhận đang hoàn thiện các thủ tục và sẵn sàng triển khai đào tạo.

Bên cạnh đó, tại một số trang web quảng cáo đào tạo cấp Chứng chỉ hạng A, B (thời gian từ 3 tuần với hạng A, từ 6 tuần đối với hạng B). Chi phí đào tạo Chứng chỉ hạng A là 15 triệu đồng, B là 25 triệu đồng (đã bao gồm học phí, tài liệu và sát hạch lý thuyết chưa bao gồm chi phí thuê/mướn thiết bị thực hành và sát hạch).

Quy trình đăng ký phương tiện bay ra sao?

Theo quy định tại Thông tư 78/2026/TT-BCA quy định chi tiết một số điều của Luật Phòng không nhân dân, hồ sơ đăng ký phương tiện bay của cơ quan, tổ chức, cá nhân không thuộc Bộ Quốc phòng, Bộ Công an gồm:

Giấy khai đăng ký phương tiện bay; Giấy tờ của chủ phương tiện bay, của người được ủy quyền đăng ký phương tiện bay; Giấy tờ chứng minh về sở hữu hợp pháp phương tiện bay; Giấy tờ chứng minh đáp ứng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật; Chứng từ lệ phí trước bạ theo quy định.

Trường hợp nộp hồ sơ đăng ký phương tiện bay bằng bản giấy, người nộp hồ sơ xuất trình bản sao giấy tờ, tài liệu kèm bản chính để đối chiếu; Nộp hồ sơ qua Cổng dịch vụ công của Bộ Công an, người nộp hồ sơ gửi giấy tờ, tài liệu điện tử được tạo lập hoặc được số hóa từ giấy tờ, tài liệu giấy thể hiện chính xác, toàn vẹn nội dung, thể thức của giấy tờ, tài liệu giấy…

Sau khi đăng ký, phương tiện bay được cơ quan đăng ký phương tiện bay thuộc Bộ Công an cấp “mã định danh” để xác định chủ sở hữu của phương tiện bay, gồm dãy chữ và số AB - X - N1N2N3N4 - CD.

Trong đó, “AB” xác định mã số của địa phương cấp tỉnh nơi đăng ký phương tiện bay; “X” xác định phương tiện có gắn động cơ hoặc không gắn động cơ; “N1N2N3N4” được đánh thứ tự từ 0001 đến 9999 xác định thứ tự đăng ký phương tiện; “CD” xác định đối tượng đăng ký phương tiện bay gồm Cơ quan, tổ chức, cá nhân Việt Nam (TN) hoặc nước ngoài (NN).

Tối thiểu 7 ngày trước ngày thực hiện chuyến bay, người khai thác gửi 1 bộ hồ sơ qua bưu chính hoặc qua Cổng Dịch vụ công quốc gia đến cơ quan có thẩm quyền cấp phép.

Trong thời hạn 5 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan có thẩm quyền cấp phép bay cho người khai thác. Trường hợp không cấp phép bay toàn bộ hoặc một phần khu vực bay theo đề nghị, cơ quan có thẩm quyền cấp phép bay trả lời bằng văn bản (hoặc thư điện tử).

Việc đăng ký và xin cấp phép bay phải được thực hiện đầy đủ; nghiêm cấm bay tại khu vực cấm, khu vực quân sự, sân bay hoặc nơi tập trung đông người khi chưa được cho phép. Ảnh minh họa.

Cá nhân vi phạm có thể bị phạt tiền đến 40 triệu đồng

Theo Nghị định số 282/2025/NĐ-CP quy định mức xử phạt nghiêm khắc đối với các hành vi vi phạm trong quản lý, khai thác tàu bay không người lái (drone, flycam) và phương tiện bay siêu nhẹ.

Theo đó, mức phạt tiền được áp dụng tùy theo mức độ vi phạm, cụ thể: Phạt từ 2 - 3 triệu đồng đối với hành vi chưa đăng ký, cấp phép bay hoặc tổ chức bay sai khu vực, thời gian cho phép; Phạt từ 8 - 9 triệu đồng đối với hành vi quay phim, chụp ảnh từ trên không khi chưa được cấp phép; Phạt từ 20 - 30 triệu đồng đối với hành vi tổ chức hoạt động bay khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cấp phép; Phạt từ 30 - 40 triệu đồng đối với hành vi gây cản trở hoặc mất an toàn cho các phương tiện bay khác.

Ngoài mức phạt tiền, Nghị định còn quy định các hình thức xử phạt bổ sung như: Tịch thu phương tiện, tước quyền sử dụng giấy phép bay từ 3 - 6 tháng. Đặc biệt, trường hợp đối tượng vi phạm là tổ chức, mức phạt sẽ gấp 2 lần mức phạt đối với cá nhân.Nếu gây hậu quả nghiêm trọng, có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Liên quan đến các hành vi vi phạm quy định về flycam, drone, Công an TP Hà Nội khuyến cáo các tổ chức, cá nhân chủ động tìm hiểu quy định pháp luật; chỉ bay khi được cấp phép; tuyệt đối không quay phim tại các khu vực cấm, khu quân sự, mục tiêu trọng điểm; không sử dụng drone để tuyên truyền trái phép và chấp hành nghiêm hướng dẫn của lực lượng chức năng.

Về hoạt động buôn bán, kinh doanh Flycam không phép trên không gian mạng, theo Công an TP Hà Nội, nhiều loại flycam, drone… được quảng cáo bán dưới dạng đồ chơi, thiết bị quay chuyên dụng nhưng tiềm ẩn nhiều nguy cơ về mất an ninh, an toàn khi sử dụng.

Bên cạnh những đơn vị có hoạt động nhập khẩu, kinh doanh, sử dụng “flycam”, “drone” đúng quy định, vẫn còn tình trạng vi phạm pháp luật khi nhập lậu, kinh doanh trái phép hoặc sử dụng flycam tại những khu vực cấm bay, tiềm ẩn nhiều rủi ro về an ninh trật tự, vi phạm quyền riêng tư…

Qua thống kê, từ tháng 8/2025 đến tháng 2/2026, Phòng An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao đã phát hiện nhiều hộ kinh doanh, cá nhân bán các sản phẩm flycam qua mạng xã hội, website, phần lớn không có hóa đơn chứng từ chứng minh nguồn gốc xuất xứ, nhiều loại được bán dưới dạng đồ chơi, tiến hành tịch thu và tiêu hủy 158 flycam các loại, xử phạt các cơ sở kinh doanh vi phạm nhiều hành vi như không có đăng ký giấy phép đăng ký kinh doanh flycam, kinh doanh hàng nhập lậu.

Thanh Hà