Mực nước kênh đào Panama xuống thấp, đe dọa thương mại toàn cầu

Việc thắt chặt quyền truy cập vào kênh đào Panama diễn ra trong bối cảnh các điểm nghẽn toàn cầu khác cũng đang gặp phải sự gián đoạn, làm chậm dòng chảy thương mại và gia tăng chi phí...

Kênh đào Panama - Ảnh: Canal de Panama.

Kênh đào Panama, một trong những tuyến đường thủy quan trọng nhất thế giới, đang đối mặt với những thách thức mới liên quan đến nguồn cung cấp nước, và tình trạng này có thể ảnh hưởng không nhỏ đến thương mại toàn cầu vốn đang gặp trở ngại vì cuộc chiến tranh ở Vùng Vịnh.

Đại lý vận tải biển Norton Lilly cho biết Cơ quan Quản lý kênh đào Panama đã quyết định tạm thời đình chỉ một phần hệ thống đặt chỗ cho các tàu muốn sử dụng tuyến đường biển nối giữa Thái Bình Dương và Đại Tây Dương. Nguyên nhân chính dẫn tới động thái này là hiện tượng El Nino gây biến đổi thời tiết có thể xuất hiện, làm giảm lưu lượng nước của kênh đào.

Việc thắt chặt quyền truy cập vào kênh đào Panama diễn ra trong bối cảnh các điểm nghẽn toàn cầu khác cũng đang gặp phải sự gián đoạn, làm chậm dòng chảy thương mại và gia tăng chi phí. Ở Trung Đông, cuộc chiến giữa Iran và Mỹ đã khiến giao thông qua eo biển Hormuz gần như bị đình trệ sau các vụ tấn công tàu. Cùng lúc, phiến quân Houthi do Iran hậu thuẫn ở Yemen đã đe dọa hoạt động vận tải qua eo Bab el-Mandeb ở Biển Đỏ.

Theo thông báo trên trang web của Norton Lilly, các phiên đấu giá hàng ngày thuộc giai đoạn ba dành cho các âu tàu cỡ Panamax của kênh đào sẽ tạm dừng từ ngày 25/7 cho đến khi có thông báo mới, dựa trên mực nước hiện tại và dự kiến tại hồ Gatun. Do đó, công suất đặt chỗ hàng ngày sẽ giảm từ 36 xuống còn 34 tàu.

Việc đình chỉ này được đưa ra dựa trên các điều kiện thủy văn hiện tại, cũng như sự phát triển tiềm năng của hiện tượng thời tiết El Nino - Norton Lilly dẫn thông tin từ Cơ quan Quản lý kênh đào Panama cho biết. Các đợt El Nino trước đây đã làm khô cạn các hồ nước ngọt cung cấp nước cho con kênh đào, khiến cơ quan này phải áp đặt các hạn chế vận chuyển hàng ngày.

Việc đình chỉ một phần hệ thống đặt chỗ đi qua kênh đào Panama sẽ đồng nghĩa với việc có ít cơ hội hơn để các tàu có được suất đi qua, dẫn tới cạnh tranh nhiều hơn cho các vị trí trong các giai đoạn một và hai; và có khả năng “thách thức lớn hơn” đối với các tàu chưa được xác nhận đặt chỗ - Norton Lilly cho biết.

Hồ Gatun, với vị trí ở phía trên của kênh đào Panama và cung cấp nước cho các âu tàu bên dưới, hiện có độ sâu 84,6 feet (25,8 mét), thấp hơn một chút so với mức trung bình 5 năm của tháng 7 là 84,7 feet - theo Cơ quan Quản lý kênh đào Panama. Mực nước được dự báo sẽ tiếp tục giảm trong những tháng tới, có thể xuống còn 83,8 feet vào cuối tháng 9, thấp hơn 1,4 feet so với mức trung bình 5 năm.

Trong đợt El Nino gần nhất từ năm 2023-2024, lưu lượng tàu hàng tháng qua kênh đào Panama đã giảm mạnh từ mức đỉnh trước El Nino là 1.523 chuyến vào tháng 12/2022 xuống mức thấp là 1.054 chuyến vào tháng 2/2024 - theo dữ liệu do Weathernews Inc. cung cấp cho hãng tin Bloomberg.

Trong những tháng gần đây, các nhà dự báo đã cảnh báo rằng đợt El Nino năm nay có thể đặc biệt nghiêm trọng, làm tăng mạnh rủi ro gián đoạn giao thông qua kênh đào Panama. Đầu tháng này, Trung tâm Dự báo khí hậu Mỹ cho biết mô hình này đã tiếp tục phát triển và có khả năng sẽ là một trong những mô hình El Nino mạnh nhất trong hơn 75 năm qua.

El Nino thường dẫn đến điều kiện khô hạn hơn bình thường ở khu vực Trung Mỹ. Panama đã chứng kiến lượng mưa thấp hơn đáng kể so với mức trung bình trong 7 tuần qua - theo Trung tâm Dự báo khí hậu Mỹ.

Tình trạng khô hạn này được dự báo sẽ tiếp diễn. Các dự báo theo mùa mới nhất từ Trung tâm Dự báo thời tiết tầm trung châu Âu cho thấy có khả năng ít nhất 70% từ tháng 8 đến hết tháng 11 năm nay, khu vực xung quanh kênh đào Panama sẽ chứng kiến lượng mưa chỉ bằng 1/3 so với bình quân lịch sử.

Hồi tháng 6, Cơ quan Quản lý kênh đào Panama cho biết họ đang tăng cường nỗ lực để chuẩn bị cho các tình huống cực đoan do El Nino gây ra, bằng cách soạn thảo một kế hoạch để tránh việc hạn chế loại tàu, vốn là nguyên nhân gây cản trở hoạt động vận tải cách đây 3 năm.

Bình Minh