'Mùa' đua nhau mua iPhone, laptop của người trẻ Trung Quốc

Khi áp lực thi cử kết thúc, nhiều học sinh Trung Quốc chọn dùng mùa hè tuổi 18 để bù đắp những trải nghiệm đã bỏ lỡ. Ảnh minh họa: VCG.

Ngay khi bước ra khỏi phòng thi kỳ thi tuyển sinh đại học quốc gia ("gaokao", hay "cao khảo") ngày 8/6, Wang Yijun (18 tuổi, tỉnh Giang Tô) đã bắt đầu nghĩ về những kế hoạch cho mùa hè. Sau 3 năm gần như gác lại sở thích cá nhân để tập trung học, cô cuối cùng có một kỳ nghỉ dài dành cho mình.

Sau kỳ thi, bố mẹ Wang mua tặng cô chiếc laptop hơn 10.000 NDT (khoảng 1.400 USD), vừa là phần thưởng vừa phục vụ việc học đại học. Cô sau đó đi Bắc Kinh, Thiên Tân, ăn uống cùng bạn bè và đăng ký khóa học phối âm.

“Từ sau kỳ thi đến nay, tôi đã tiêu khoảng 20.000 NDT”, Wang chia sẻ với Sixth Tone.

Trường hợp của Wang phản ánh xu hướng tiêu dùng phổ biến trong nhóm học sinh vừa hoàn thành gaokao. Từ khi kỳ thi kết thúc đến đầu tháng 9, nhiều người trẻ mạnh tay mua thiết bị điện tử, đi du lịch tốt nghiệp hoặc học thêm những kỹ năng từng phải tạm gác lại.

Với một số gia đình, tổng chi tiêu có thể vượt 40.000 NDT (hơn 151 triệu đồng). Trong khi đó, thu nhập khả dụng bình quân đầu người của Trung Quốc năm ngoái là 43.377 NDT.

Nền kinh tế hậu gaokao

Năm nay, khoảng 12,9 triệu thí sinh tham dự gaokao. Báo cáo của Trung tâm Nghiên cứu Dữ liệu XKB và iiMedia Research ước tính mỗi tân sinh viên chi trung bình 18.600 NDT trong mùa hè sau kỳ thi, hơn gấp đôi so với năm 2020.

Nếu tính thêm các khoản gia đình chi cho du lịch, ăn mừng và chuẩn bị nhập học, con số có thể lên tới 30.000-40.000 NDT. Quy mô của thị trường được gọi là “nền kinh tế hậu gaokao” được dự báo vượt 387 tỷ NDT trong năm nay.

Các doanh nghiệp nhanh chóng tận dụng sức mua này. Nhiều cửa hàng điện tử tung chương trình giảm giá cho thí sinh xuất trình giấy tờ dự thi. Có 327 điểm du lịch hạng cao trên cả nước triển khai ưu đãi dành riêng cho nhóm này. Một số cơ sở thẩm mỹ cũng giới thiệu gói dịch vụ dưới 1.000 NDT, kèm trả góp không lãi suất.

Tuy nhiên, làn sóng mua sắm cũng tạo ra tranh luận giữa phụ huynh và con cái.

Mạng xã hội Trung Quốc xuất hiện nhiều bài viết khoe quà là các thiết bị điện tử mới hay các món quà có giá lên tới hàng nghìn USD. Ảnh minh họa: Red Note.

Trên mạng xã hội Trung Quốc, nhiều học sinh đăng ảnh điện thoại mới, sản phẩm hàng hiệu, chuyến du lịch hoặc chia sẻ cách thuyết phục bố mẹ mua quà sau kỳ thi.

Song, phụ huynh cũng lên mạng than phiền về những danh sách mua sắm ngày càng dài. Một ảnh chụp màn hình lan truyền trên mạng cho thấy người mẹ phản ứng khi con gái gửi danh sách đồ muốn mua trị giá hơn 30.000 NDT. Bà đáp: “Hay con làm mẹ của mẹ luôn đi?”.

Có một câu nói trở thành meme phổ biến cho hiện tượng này: “Dù sao cũng chỉ là thi xong gaokao, chứ đâu phải tự nhiên trở nên giàu có”.

Tự thưởng hay chi tiêu quá tay?

Với học sinh Trung Quốc, mùa hè sau gaokao mang ý nghĩa đặc biệt. Đây thường được xem là kỳ nghỉ dài cuối cùng trước khi họ đối mặt với những áp lực mới như học cao học, thi công chức hay lựa chọn nghề nghiệp.

“Điều đó khiến mọi người cảm thấy đây là một cột mốc đáng để ăn mừng”, Wang nói.

Trên mạng xã hội, cô thường xuyên nhìn thấy bạn bè đi du lịch, mở hộp thiết bị mới hoặc lên kế hoạch thay đổi ngoại hình. Wang thừa nhận điều này dễ khiến những người không nhận được quà tương tự cảm thấy mình đang tụt lại.

Xuất thân từ gia đình lao động, Wang cho biết cô cố gắng cân bằng giữa tận hưởng và thực tế. Cô vẫn dùng điện thoại cũ vì máy hoạt động tốt.

“Điều kiện kinh tế của mỗi gia đình khác nhau. Nếu có thứ gì thực sự muốn, tự mình làm việc để có được nó cũng là dấu hiệu của sự trưởng thành”, cô nói.

Qiu Jiqing, giảng viên tại Đại học Giao thông Thượng Hải, cho rằng việc gia đình chi tiêu trong khả năng để thưởng cho con sau gaokao là hợp lý, nhất là khi các thiết bị điện tử đã trở thành công cụ học tập cần thiết. Tuy nhiên, bà cảnh báo mạng xã hội và các chiến dịch tiếp thị có thể kích thích nhu cầu vật chất ở những người trẻ chưa có nhiều kinh nghiệm quản lý tiền bạc.

Nhiều phụ huynh vừa chiều con vừa lo áp lực tài chính. Ảnh minh họa: VCG.

“Học cách phân biệt thứ mình thực sự cần với thứ mình chỉ đơn giản là muốn cũng là một phần của quá trình trưởng thành”, Qiu nói.

Với nhiều gia đình, kết thúc gaokao cũng là lúc bắt đầu một chu kỳ chi tiêu mới cho bốn năm đại học.

Một phụ huynh tên Zhang Chunxing (tỉnh Sơn Đông) ước tính con trai sẽ cần khoảng 18.000 NDT tiền sinh hoạt mỗi năm và thêm 6.000 NDT học phí, chưa tính đi lại, chỗ ở cùng các khoản phát sinh.

“Sau gaokao, nhiều đứa trẻ muốn điện thoại mới, đi du lịch hoặc nhận phần thưởng. Nhưng phụ huynh cũng phải nghĩ đến bốn năm tiếp theo”, bà nói.

Theo Qiu, vì phần lớn thời gian trước kỳ thi được dành cho học tập, không ít học sinh còn thiếu kỹ năng quản lý tài chính và sống độc lập. Vì vậy, mùa hè sau gaokao không chỉ là dịp ăn mừng mà còn là giai đoạn người trẻ bắt đầu học cách tự quyết định và chịu trách nhiệm với những lựa chọn của mình.

Như Phương