Mùa báo cáo quý II: Phép thử chất lượng lợi nhuận khi thị trường 'xanh vỏ đỏ lòng'

Điểm số VN-Index chưa phản ánh toàn diện thị trường

Đà tăng của VN-Index trong nửa đầu năm 2026 chịu sự chi phối lớn từ một số cổ phiếu vốn hóa lớn, khiến số lượng mã giảm điểm thực tế áp đảo số mã tăng. Trạng thái này tạo ra sự chênh lệch lớn giữa điểm số thị trường và hiệu quả danh mục của phần lớn nhà đầu tư.

Đánh giá về nhịp tăng vừa qua, ông Nguyễn Thanh Lâm, Giám đốc Phòng Nghiên cứu, Khối Khách hàng Cá nhân Chứng khoán Maybank (MSVN) cho rằng thị trường thiếu sự đồng thuận và chất lượng tăng trưởng không cao. Mức tăng mang tính cục bộ, chủ yếu nhờ lực đỡ từ các mã trụ. Nếu loại trừ yếu tố ảnh hưởng từ nhóm Vingroup, chỉ số chung có thể đã ghi nhận mức giảm so với đầu năm. Do đó, điểm số VN-Index hiện tại không nên được xem là thước đo đại diện cho mức độ an toàn của toàn thị trường. Khi dòng tiền tại các mã trụ suy yếu hoặc luân chuyển, áp lực điều chỉnh có thể lan rộng.

Minh chứng rõ nhất cho sự khắc nghiệt của thị trường là thống kê 54/55 quỹ cổ phiếu chủ động không thể chiến thắng được mức tăng của VN-Index trong nửa đầu năm, kể cả đối với các tổ chức đầu tư chuyên nghiệp.

Đồng quan điểm, ông Trần Đức Anh, Giám đốc Vĩ mô và Chiến lược thị trường Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV) mô tả thị trường mang đặc trưng “xanh vỏ, đỏ lòng”. Nguyên nhân cốt lõi xuất phát từ việc nền lãi suất duy trì ở mức cao và khối ngoại liên tiếp bán ròng, khiến dòng tiền nội bị thu hẹp, chỉ tập trung cục bộ vào một số ít cổ phiếu có câu chuyện riêng. Tuy nhiên, sự phân hóa này mở ra cơ hội khi mặt bằng định giá của nhiều doanh nghiệp có nền tảng tốt trở nên hấp dẫn hơn sau giai đoạn bị dòng tiền bỏ quên.

Báo cáo quý II: Bộ lọc chất lượng tăng trưởng

Với việc nhiều cổ phiếu đã tăng giá trước để phản ánh kỳ vọng, báo cáo tài chính quý II sẽ đóng vai trò là phép thử quyết định. Kết quả kinh doanh thực tế sẽ xác nhận hoặc phủ định những kỳ vọng đã được định giá trên thị trường.

Ông Trần Đức Anh lưu ý, sự biến động và neo cao của giá dầu trong phần lớn quý II sẽ khiến bức tranh lợi nhuận phân hóa mạnh. Các doanh nghiệp sản xuất chịu áp lực chi phí đầu vào tăng, trong khi nhóm dầu khí, phân bón có lợi thế về giá bán. Để đánh giá đúng sức khỏe doanh nghiệp, vị chuyên gia từ KBSV khuyến nghị nhà đầu tư tập trung vào ba tiêu chí trọng yếu: sự tăng trưởng doanh thu thuần từ hoạt động kinh doanh cốt lõi, khả năng duy trì hoặc cải thiện biên lợi nhuận gộp, và dòng tiền từ hoạt động kinh doanh phải dương. Những cổ phiếu tăng giá dựa trên kỳ vọng nhưng thiếu vắng các yếu tố chất lượng này sẽ dễ đối mặt với áp lực chốt lời.

Từ góc độ của MSVN, ông Nguyễn Thanh Lâm dự báo lợi nhuận toàn thị trường có thể tăng khoảng 15%. Dù vậy, nhà đầu tư cần bóc tách kỹ chất lượng lợi nhuận, xem con số tăng trưởng đến từ hoạt động kinh doanh chính hay chỉ là các khoản thu nhập bất thường, không mang tính bền vững. Kết quả này cũng cần được so sánh tương quan với kế hoạch cả năm và đặc thù mùa vụ của từng ngành để đưa ra quyết định chính xác.

Chiến lược quý III: Giữ tỷ trọng tiền mặt, ưu tiên cổ phiếu nền tảng

Giai đoạn tới, dòng tiền của nhà đầu tư trong nước tiếp tục là biến số quyết định. Theo ông Nguyễn Thanh Lâm, dòng tiền nội đã thể hiện sức mạnh khi hấp thụ khối lượng bán ròng gần 80.000 tỷ đồng của khối ngoại trong nửa đầu năm. Nửa đầu quý III, đây vẫn là trụ đỡ chính của thị trường. Nửa cuối quý, giao dịch của khối ngoại có thể tích cực hơn nhờ hiệu ứng từ câu chuyện nâng hạng FTSE. Tuy nhiên, đặc tính của dòng tiền nội là vòng quay nhanh, ưa lướt sóng, do đó thị trường sẽ duy trì sự phân hóa cao với các nhịp giao dịch ngắn hạn. Nhà đầu tư cá nhân được khuyến nghị kiểm soát rủi ro, hạn chế sử dụng đòn bẩy tài chính ở mức cao.

Về phân bổ tài sản, ông Trần Đức Anh đánh giá mặt bằng lãi suất hiện đang ở vùng đỉnh và khó tăng thêm. Nếu lạm phát được kiểm soát, đầu tư công tăng tốc và các chính sách hỗ trợ phát huy tác dụng, mặt bằng lãi suất có thể hạ nhiệt từ nửa sau quý III. Đây là cơ sở để dòng tiền nội lan tỏa rộng hơn đến các nhóm cổ phiếu đang có định giá thấp.

Tuy nhiên, khi dấu hiệu hạ nhiệt của lãi suất chưa rõ ràng trong ngắn hạn, thị trường nhiều khả năng tiếp tục đi ngang với thanh khoản thấp. Chiến lược phù hợp hiện tại là duy trì sự cân bằng, giữ tỷ trọng tiền mặt trong khoảng 30–50% để sẵn sàng giải ngân khi xuất hiện điểm mua hấp dẫn. Dòng tiền nên hướng tới các doanh nghiệp có bảng cân đối kế toán lành mạnh, hưởng lợi từ các chủ đề rõ ràng như giải ngân đầu tư công, quá trình nâng hạng FTSE và sự phục hồi của ngành tiêu dùng bán lẻ.

Khánh Trang