Một số quốc gia ban bố tình trạng khẩn cấp năng lượng

Philippines, một trong những quốc gia có chi tiêu về năng lượng cao nhất khu vực - Ảnh minh họa

Kích hoạt các biện pháp đảm bảo an ninh năng lượng

Philippines là quốc gia đầu tiên tuyên bố tình trạng khẩn cấp năng lượng quốc gia. Ngày 24/3, Tổng thống Philippines - Ferdinand Marcos Jr. đã ký sắc lệnh hành pháp chính thức tuyên bố tình trạng khẩn cấp năng lượng quốc gia và kích hoạt phản ứng trên toàn quốc nhằm ổn định nguồn cung năng lượng, bảo vệ nền kinh tế trước đà tăng của giá nhiên liệu.

Trong khuôn khổ các biện pháp, chính phủ Philippines đã đưa ra một khuôn khổ hỗ trợ toàn diện mang tên Gói Hỗ trợ thống nhất cho sinh kế, công nghiệp, thực phẩm và giao thông vận tải (UPLIFT).

Sắc lệnh hành pháp được công bố tối 24/3 cho phép Bộ Năng lượng Philippines thanh toán trước 15% giá trị hợp đồng để đảm bảo nguồn cung nhiên liệu, đồng thời thực hiện các biện pháp trực tiếp nhằm chống lại tình trạng tích trữ hoặc trục lợi.

Philippines, một trong những quốc gia có chi tiêu về năng lượng cao nhất khu vực, phụ thuộc lớn vào nhiên liệu nhập khẩu để vận hành các nhà máy điện. Quốc gia Đông Nam Á này nhập khẩu gần 26% nguồn cung năng lượng từ Trung Đông, với tổng chi phí năm 2024 lên tới 16 tỷ USD.

Cùng ngày, Chính phủ Moldova cũng đã thông qua đề xuất ban bố tình trạng khẩn cấp trong lĩnh vực năng lượng trong 60 ngày, sau khi một đường dây điện quan trọng kết nối với châu Âu bị gián đoạn liên quan đến cuộc xung đột Nga - Ukraine.

Thủ tướng Moldova - Alexandru Munteanu cho biết quyết định được đưa ra tại cuộc họp khẩn của nội các nhằm cho phép chính phủ hành động nhanh chóng, đồng thời nhấn mạnh đây là biện pháp "trách nhiệm, không phải hoảng loạn". Đề xuất đang được trình Quốc hội phê chuẩn.

Moldova phụ thuộc lớn vào điện nhập khẩu từ Romania qua tuyến đường dây đi qua miền nam Ukraine. Tuy nhiên, khu vực này xuất hiện thiết bị máy bay không người lái và cần rà phá bom mìn trước khi sửa chữa, khiến thời gian khắc phục chưa thể xác định.

Giới chức kêu gọi người dân tiết kiệm điện trong giờ cao điểm và cho biết đang sử dụng các tuyến kết nối thay thế, song cảnh báo tình hình vẫn "mong manh".

Cũng trong ngày 24/3, trong cuộc họp nội các, Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung đã phát đi thông điệp khẩn cấp về an ninh năng lượng quốc gia trước những diễn biến căng thẳng tại Trung Đông.

Theo đó, để tiết kiệm năng lượng, Hàn Quốc đã kích hoạt chiến dịch tiết kiệm toàn dân với 12 biện pháp nghiêm ngặt, trong đó có điều chỉnh giờ sạc thiết bị điện, hạn chế xe công vụ, cũng như huy động các tập đoàn lớn cắt giảm điện sản xuất.

Chính phủ Hàn Quốc cũng dự kiến trình Quốc hội gói ngân sách bổ sung 25.000 tỷ won (khoảng 16,6 tỷ USD) nhằm hỗ trợ tài chính cho các doanh nghiệp và người tiêu dùng. Bên cạnh đó, để giảm phụ thuộc vào nguồn năng lượng nhập khẩu, Seoul dự kiến tái khởi động 5 lò phản ứng hạt nhân vào tháng 5, xem xét kéo dài hoạt động của một số nhà máy nhiệt điện than. Hàn Quốc hiện có khoảng 190 triệu thùng dầu dự trữ, song với mức tiêu thụ hiện tại, nguồn dự trữ này có thể chỉ đủ dùng trong chưa đầy hai 2 tháng.

IEA cảnh báo khủng hoảng năng lượng lớn chưa từng có

Giám đốc điều hành IEA Fatih Birol - Nguồn: sưu tầm

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) ngày 22/3 đã cảnh báo gián đoạn tại eo biển Hormuz đang tạo ra “nút thắt năng lượng lớn nhất từ trước tới nay”, có thể gây tác động lan rộng tới kinh tế toàn cầu.

Theo Giám đốc điều hành IEA - Fatih Birol, cuộc khủng hoảng hiện nay chưa từng có tiền lệ, khi tác động đã lan sang lạm phát, làm tăng chi phí nhập khẩu năng lượng, nới rộng thâm hụt tài khoản vãng lai và làm suy giảm tăng trưởng tại nhiều nền kinh tế.

IEA cho biết, kể từ khi xung đột bùng phát cuối tháng 2, eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu và khí toàn cầu – gần như bị tê liệt, khiến giá năng lượng tăng mạnh.

Theo ước tính, nguồn cung dầu bị gián đoạn lên tới khoảng 11 triệu thùng/ngày, trong khi nguồn cung khí đốt giảm khoảng 140 tỷ m³, trong đó phần lớn đến từ xuất khẩu bị gián đoạn của Qatar và UAE.

Ông Birol nhận định quy mô khủng hoảng hiện nay vượt cả các cuộc khủng hoảng dầu mỏ thập niên 1970 và khủng hoảng khí đốt trong xung đột Nga - Ukraine.

Ngoài lĩnh vực năng lượng, cơ quan này cảnh báo gián đoạn tại Hormuz còn ảnh hưởng tới chuỗi cung ứng toàn cầu, khi hơn 1/3 lượng phân bón, khoảng 1/4 sản phẩm hóa dầu và nhiều nguyên liệu công nghiệp quan trọng như lưu huỳnh và helium đi qua tuyến này.

Để ứng phó với cuộc khủng hoảng này, trong thời gian qua IEA đã phối hợp giải phóng khoảng 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ chiến lược - mức can thiệp lớn nhất từ trước tới nay và tuyên bố “sẵn sàng xúc tiến” hành động xả thêm dầu từ kho dự trữ nếu cần thiết.

Trong tuyên bố của mình ngày 25/3, người đứng đầu IEA Fatih Birol nêu rõ: “80% lượng dự trữ của chúng tôi vẫn còn. 400 triệu thùng dầu vừa qua chỉ chiếm 20% tổng dự trữ. Nếu cần thiết, chúng tôi sẵn sàng tiếp tục triển khai, nhưng tôi rất hy vọng kịch bản đó sẽ không cần xảy ra.”

Giám đốc điều hành IEA nhấn mạnh: “Thế giới đang phải đối mặt với một mối đe dọa nghiêm trọng đối với an ninh năng lượng, nhưng Cơ quan Năng lượng Quốc tế sẵn sàng thực hiện vai trò cốt lõi là bảo đảm an ninh năng lượng toàn cầu”.

Nam Sơn