Một ngày theo chân những người thu gom rác

Bà Hoàng Thị Hậu đẩy xe rác về nơi tập kết trong khu đô thị Tây Bắc, phường Rạch Giá. Ảnh: KIỀU DIỄM

Nỗ lực mưu sinh

13 giờ, nắng như đổ lửa xuống những tuyến đường trong khu đô thị Tây Bắc, phường Rạch Giá. Hơi nóng từ mặt đường hắt lên bỏng rát. Giữa cái nắng gay gắt ấy, bà Hoàng Thị Hậu (46 tuổi) ghì chặt hai tay vào chiếc xe thu gom đã đầy rác, chậm rãi đẩy về điểm tập kết. Chiếc xe chất cao những túi rác sinh hoạt lăn nặng nề trên đường. Mồ hôi thấm đẫm lưng áo, chảy dài trên gương mặt sạm nắng của người phụ nữ 17 năm gắn bó với nghề.

Bà Hậu sống cùng gia đình trong hẻm số 1, đường Nguyễn Cư Trinh, phường Rạch Giá. Để có thêm thu nhập, bà nhận làm cả ca trưa lẫn ca tối. Ban ngày, bà thu gom rác tại khu đô thị Tây Bắc. Đến tối, bà tiếp tục công việc trên tuyến đường Lâm Quang Ky. Nhiều hôm công việc kéo dài đến gần nửa đêm.

Đồng hành cùng bà là người chồng bị khuyết tật về nghe và nói. Không có việc làm ổn định, ông thường đi theo vợ nhặt chai nhựa, lon bia hoặc vật dụng có thể bán ve chai. “Vợ chồng tôi làm hai ca rồi tranh thủ nhặt thêm ve chai, gom góp lo cho con học hành”, bà Hậu nói.

Hai con là động lực để bà Hậu bền bỉ với công việc. Con lớn đang học năm thứ ba đại học ở TP. Hồ Chí Minh, con nhỏ học lớp 9. Tiền học phí, tiền trọ, chi phí sinh hoạt của các con luôn là nỗi lo thường trực của gia đình. Thu nhập của bà hơn 10 triệu đồng mỗi tháng, cộng thêm khoản tiền ít ỏi từ việc bán ve chai. Với bà, đó là nguồn sống để nuôi các con tiếp tục con đường học tập. “Tốn tiền cũng phải lo cho con học. Tôi chỉ mong con được học hành tới nơi tới chốn”, bà Hậu nói rồi lại cúi người đẩy chiếc xe rác nặng trĩu dưới cái nắng hầm hập của buổi trưa. Trên chuyến xe ấy không chỉ có những thứ người khác bỏ đi mà còn chất chứa hy vọng của một người mẹ đang đổi mồ hôi lấy tương lai cho con.

19 giờ, đường phố đã sáng đèn. Dòng người hối hả trở về nhà sau một ngày làm việc. Những hàng quán trên đường Nguyễn Trung Trực dần đông khách. Thời điểm này cũng là lúc bà Nguyễn Thị Chín (50 tuổi), ngụ đường Vũ Đức, phường Rạch Giá bắt đầu ca làm quen thuộc.

Từ đường Lạc Hồng, bà Chín đẩy chiếc xe thu gom rác hướng về đường Nguyễn Trung Trực. Trên vỉa hè, trước cửa nhà dân, những túi rác được đặt sẵn chờ thu gom. Có túi được buộc kín, nhưng cũng có túi rách, nước thải rỉ xuống mặt đường. Bà Chín nhanh tay nhấc từng túi rác lên xe, sắp xếp gọn gàng rồi tiếp tục công việc. Chỉ sau một thời gian ngắn, chiếc xe đã đầy rác. Bà đẩy xe về điểm tập kết rồi quay lại tiếp tục với lượt gom mới.

Mỗi ca làm việc, bà Chín thu gom khoảng 5 xe rác đầy. Sau lượt gom đầu tiên, bà tiếp tục quét dọn mặt đường rồi đi thêm một vòng để thu gom những túi rác người dân mang ra muộn.

Đường Nguyễn Trung Trực là khu vực tập trung nhiều hàng quán nên lượng rác phát sinh khá lớn. Nhiều lúc bà Chín vừa quét sạch một đoạn đường thì ít phút sau lại xuất hiện thêm những túi rác mới. “Tôi phải gom hết rác, quét sạch sẽ rồi mới về. Hôm nào trời mưa thì xe nặng lắm. Có hôm tôi làm xong cũng gần 12 giờ đêm”, bà Chín kể.

Công việc kéo dài nhiều năm khiến đôi tay bà Chín thường xuyên đau mỏi vì phải nâng, xách vật nặng. Việc đi liên tục khiến lưng và đầu gối đau nhức. “Nói không mệt thì không đúng. Giờ tôi không còn khỏe như trước nữa, nhưng có việc để làm là vui rồi, phải cố gắng”, bà Chín cho biết.

Bà Nguyễn Thị Chín thu gom rác. Ảnh: KIỀU DIỄM

Mong người dân bỏ rác đúng giờ

Thu nhập của bà Chín khoảng 5 - 6 triệu đồng mỗi tháng. Chồng bà làm bảo vệ. Hai con của bà đã tốt nghiệp đại học và hiện làm việc tại TP. Hồ Chí Minh.

Nhắc lại quãng thời gian nuôi con học hành, bà Chín cho biết vợ chồng phải chia nhau từng khoảng thời gian để vừa làm việc vừa chăm sóc con. Ban ngày, bà ở nhà lo cho con, tối đi làm. Chồng bà làm việc ban ngày, tối về thay vợ chăm sóc gia đình. “Nhờ việc này mà vợ chồng tôi lo được cho các con ăn học. Bây giờ các con đã ra trường, tự lo được cho mình nên tôi nhẹ gánh hơn”, bà Chín nói.

Với những công nhân thu gom rác, nỗi vất vả không chỉ đến từ những chuyến xe nặng hay những đêm làm việc kéo dài mà còn từ việc một số người dân vẫn chưa có thói quen bỏ rác đúng giờ, đúng nơi quy định. Có hộ dân mang rác ra sau khi công nhân vừa thu gom xong. Một số người quét rác từ trong nhà xuống lòng đường, khiến việc thu gom thêm khó khăn. Thỉnh thoảng xuất hiện một số túi rác chứa mảnh kính vỡ, vật sắc nhọn, nhưng không được bọc kỹ, tiềm ẩn nguy cơ gây thương tích cho người thu gom. “Tôi chỉ mong người dân bỏ rác đúng giờ, đúng nơi. Mỗi người có ý thức hơn một chút thì công nhân đỡ vất vả, đường phố sạch hơn”, bà Chín nói.

19 năm đẩy xe rác qua những con đường ở Rạch Giá, bà Chín hiểu rõ những nhọc nhằn của nghề. Dù công việc nặng nhọc, thường xuyên tiếp xúc với rác thải, mùi hôi và nhiều nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe, nhưng bà chưa nghĩ đến chuyện bỏ nghề. Bà Chín bộc bạch: “Nghề này cực lắm, nhưng nhờ có nó mà tôi lo được cho các con học hành, cuộc sống gia đình ổn định hơn”.

Theo chị Lý Phương Dung - Đội trưởng Đội vệ sinh đô thị thuộc Công ty Cổ phần Phát triển đô thị Kiên Giang, đơn vị hiện có 98 công nhân làm việc theo 3 khung giờ: 7 giờ, 13 giờ và 19 giờ. Mỗi ca đều có thời gian quy định để thuận tiện cho công tác quản lý, nhưng công nhân chỉ kết thúc công việc khi hoàn thành tuyến đường được phân công. Ở những tuyến có nhiều hàng quán, thời gian kết thúc còn muộn hơn. Khi nhiều người đã ngủ yên, họ vẫn lặng lẽ hoàn thành những phần việc cuối cùng để sáng hôm sau phố phường sạch sẽ.

Gần nửa đêm, dòng xe trên đường Nguyễn Trung Trực thưa dần. Bà Chín vẫn đẩy chiếc xe rác đi thêm lượt cuối, cúi xuống nhặt những túi rác vừa được người dân mang ra. Tại điểm tập kết, chuyến xe lấy rác cuối cùng rời đi. Bà quét gom những mảnh rác còn sót lại rồi mới trở về nhà.

Giữ cho đường phố sạch đẹp không thể chỉ là trách nhiệm của những người công nhân vệ sinh. Mỗi túi rác được bỏ đúng giờ, đúng nơi quy định; mỗi hành động không xả rác bừa bãi cũng là một cách sẻ chia với những người đang ngày đêm làm sạch phố phường. Bởi phía sau những con đường sạch sẽ là những đôi tay chai sần, những tấm lưng mỏi nhừ và những cuộc đời góp sức cho diện mạo đô thị mỗi ngày.

KIỀU DIỄM