Một năm đột phá của khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo

Phát biểu tại phiên họp Ban Chỉ đạo của UBND tỉnh về phát triển KHCN, ĐMST, chuyển đổi số và đề án 06 tỉnh vừa qua, Giám đốc Sở KHCN Đặng Ngọc Tuấn nhận định, năm 2025, hoạt động KHCN và ĐMST trên địa bàn tỉnh được triển khai mạnh mẽ, gắn kết chặt chẽ với các chương trình phát triển kinh tế-xã hội, chuyển đổi số và nâng cao năng lực cạnh tranh của tỉnh. Kết quả này trước hết là nhờ UBND tỉnh đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo triển khai thúc đẩy phát triển KHCN và ĐMST. Bên cạnh đó, một số văn bản quy phạm pháp luật để triển khai hoạt động KHCN và ĐMST trên địa bàn tỉnh cũng được kịp thời ban hành.

Số liệu thống kê từ Sở KHCN cho thấy, hiện toàn tỉnh đã triển khai 97 nhiệm vụ KHCN cấp tỉnh, trong đó: 37 nhiệm vụ đã nghiệm thu (vượt 48% so với kế hoạch năm), trên 95% nhiệm vụ đang triển khai đúng tiến độ. Các nhiệm vụ KHCN tập trung vào các lĩnh vực có tác động trực tiếp đến đời sống và sản xuất, như: Nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ, thích ứng biến đổi khí hậu, phát triển sản phẩm đặc trưng địa phương, năng lượng tái tạo, công nghệ sinh học, công nghệ vật liệu mới...

Các lớp tập huấn “Bồi dưỡng kiến thức về đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp sáng tạo” phát huy hiệu quả - Ảnh: M.N

Tính đến nay, đã có hơn 200 bài báo khoa học ứng dụng liên quan hoạt động nghiên cứu khoa học và ĐMST (trong đó có 16 bài báo khoa học có địa chỉ tác giả tại tỉnh (Scopus/ISI). Tỉ lệ ứng dụng kết quả nghiên cứu KHCN vào thực tiễn đạt trên 50%, nhiều sản phẩm đã được doanh nghiệp tiếp nhận và thương mại hóa hiệu quả. Nổi bật là các mô hình, nhiệm vụ: Nghiên cứu bảo tồn, chọn tạo giống và phát triển cây trồng, vật nuôi bản địa (nếp than, cây đinh lăng, cây cỏ ngọt, cá chạch bùn…); các mô hình phát triển chuỗi giá trị nông nghiệp (cà phê Khe Sanh, chè vằng, an xoa, cà gai leo, linh chi…). Đáng chú ý là nghiên cứu về ứng dụng AI, IoT, Big Data xây dựng mô hình xã thông minh; ứng dụng công nghệ thông tin trong cải cách hành chính, tiếp nhận và trả kết quả cho người dân và doanh nghiệp; ứng dụng mô hình thương mại điện tử hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm OCOP.

Tỉnh hiện có 10 doanh nghiệp KHCN, 11 tổ chức KHCN công lập trực thuộc tỉnh, 50 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, 1 vườn ươm, trung tâm được bổ sung chức năng ĐMST, 15% doanh nghiệp có hoạt động đổi mới quy trình, mô hình kinh doanh và 25 sản phẩm ĐMST đã được thương mại hóa. Một số doanh nghiệp tiêu biểu đã ứng dụng các giải pháp AI, IoT, Blockchain, phân tích dữ liệu lớn để tối ưu sản xuất, quản lý chuỗi cung ứng và truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Tỉnh cũng đã tổ chức cuộc thi khởi nghiệp ĐMST tỉnh Quảng Trị năm 2025, tạo môi trường thuận lợi cho các tổ chức, cá nhân nghiên cứu, thử nghiệm sản phẩm và kết nối thị trường.

Trung tâm Nghiên cứu, Chuyển giao công nghệ và ĐMST đang được hoàn thiện nhằm trở thành đầu mối thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu, hỗ trợ khởi nghiệp công nghệ và đào tạo kỹ năng sáng tạo-đổi mới cho lực lượng lao động trẻ. Các lớp tập huấn: “Nâng cao năng lực đăng ký, bảo hộ và thương mại hóa sáng chế, giải pháp hữu ích”; “Bồi dưỡng kiến thức về ĐMST và khởi nghiệp sáng tạo” cũng được tổ chức thường xuyên cho các đối tượng cán bộ, giảng viên, sinh viên, doanh nghiệp và các đối tượng liên quan nhằm góp phần thực hiện mục tiêu triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW.

Hoạt động KHCN, ĐMST của tỉnh trong thời gian qua không chỉ tạo ra các sản phẩm nghiên cứu ứng dụng có giá trị kinh tế, mà còn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, thúc đẩy hình thành hệ sinh thái ĐMST địa phương, hướng đến mục tiêu đưa Quảng Trị trở thành trung tâm ĐMST và chuyển đổi số năng động của khu vực Bắc Trung bộ vào năm 2030. Tuy nhiên, vẫn còn đó nhiều khó khăn, thách thức, như: Hạ tầng kỹ thuật ở một số cơ quan, đơn vị còn yếu và thiếu; nguồn nhân lực công nghệ thông tin còn thiếu, đặc biệt ở cấp xã…

Phát biểu tại phiên họp của Ban Chỉ đạo, đồng chí Lê Hồng Vinh, Chủ tỉnh UBND tỉnh nhấn mạnh, năm 2026, các cấp, ngành, đơn vị, địa phương cần tiếp tục nêu cao tinh thần trách nhiệm, quyết tâm chính trị, đổi mới tư duy và hành động quyết liệt hơn nữa, phấn đấu đưa chuyển đổi số, KHCN, ĐMST và Đề án 06 thực sự trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội, nâng cao chất lượng phục vụ Nhân dân, xây dựng chính quyền hiện đại, hiệu lực, hiệu quả.

Mai Nhân