Mở rộng 'Không gian văn hóa Hồ Chí Minh' tại trường học bằng trải nghiệm

Từ “địa chỉ đỏ” đến môi trường giáo dục thực chất

Trong nửa đầu tháng 3, trường THPT Marie Curie đã tổ chức hoạt động học tập tại Không gian văn hóa Hồ Chí Minh cho hơn 2.000 học sinh khối 10 và 11 với nhiều hình thức đa dạng như tham quan, đọc tư liệu, xem phim và thảo luận, học sinh được tiếp cận sâu hơn với cuộc đời, sự nghiệp và tư tưởng của Hồ Chí Minh.

Học sinh trường THPT Marie Curie xem phim tư liệu lịch sử trong Không gian văn hóa Hồ Chí Minh.

Cụ thể, 24 lớp khối 10 tham gia đọc sách, tìm hiểu tư liệu; 27 lớp khối 11 xem phim tư liệu về hành trình hoạt động cách mạng của Bác. Những giờ học trực quan đã mang lại nhiều cảm xúc và nhận thức rõ nét cho học sinh.

Em Phan Khang, học sinh lớp 10N chia sẻ, những thước phim và hình ảnh tư liệu “giúp em cảm nhận rõ hơn những khó khăn, gian khổ trong hành trình của Bác, từ đó thêm trân trọng cuộc sống hiện tại và có ý thức học tập tốt hơn”.

Được khánh thành từ năm 2022, Không gian văn hóa Hồ Chí Minh tại Trường THPT Marie Curie đã từng bước trở thành “địa chỉ đỏ” trong nhà trường. Tại đây, nhiều hoạt động giáo dục được tổ chức thường xuyên như sinh hoạt chuyên đề, dạy học tích hợp, xây dựng tủ sách với hơn 1.000 đầu sách, hay vinh danh gương người tốt, việc tốt. Không gian không chỉ là nơi trưng bày mà còn trở thành môi trường học tập mở, nơi học sinh được tham gia, trải nghiệm và tương tác.

Học sinh lớp 10N trường THPT Marie Curie sau giờ học trải nghiệm tại Không gian văn hóa Hồ Chí Minh.

Thầy Nguyễn Trần Khánh Bảo, Hiệu trưởng trường THPT Marie Curie cho biết: “Nhà trường xác định xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh vừa là nhiệm vụ chính trị quan trọng, vừa là giải pháp giáo dục có ý nghĩa chiến lược, góp phần đổi mới nội dung, phương thức giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống cho cán bộ, giáo viên và học sinh một cách căn cơ, bền vững”.

Không dừng lại ở trưng bày, nhà trường còn đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số như mã QR, thư viện điện tử, video, podcast; triển khai mô hình tham quan 3D; xây dựng các mô hình trực quan như Nhà sàn Bác Hồ, Bến Nhà Rồng, Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh… Qua đó, không gian học tập được mở rộng, giúp học sinh tiếp cận kiến thức linh hoạt, phù hợp với xu hướng học tập hiện đại.

Đáng chú ý, công trình thanh niên “Số hóa Không gian văn hóa Hồ Chí Minh” đã đưa toàn bộ tư liệu lên nền tảng số, tạo điều kiện để học sinh tiếp cận mọi lúc, mọi nơi. Đồng thời, không gian này còn được sử dụng để tổ chức sinh hoạt chi bộ, sinh hoạt chuyên đề, góp phần đổi mới nội dung sinh hoạt Đảng trong nhà trường theo hướng thiết thực, tránh hình thức.

Học sinh thích thú trải nghiệm các ứng dụng kỹ thuật số, quét mã QR để tìm hiểu thêm thông tin.

Theo thầy Nguyễn Trần Khánh Bảo: “Các hoạt động tại đây đã góp phần gắn kết giữa lý luận và thực tiễn, giúp học sinh không chỉ "hiểu" mà còn từng bước "làm theo" Bác bằng những việc làm cụ thể trong học tập và đời sống hằng ngày”.

Gắn với trải nghiệm, lan tỏa giá trị giáo dục toàn diện

Không chỉ ở bậc THPT, việc đổi mới giáo dục truyền thống thông qua trải nghiệm cũng được triển khai hiệu quả ở bậc THCS. Tại Trường THCS Văn Lang, hoạt động đọc sách và triển lãm với chủ đề biển đảo quê hương đã thu hút đông đảo học sinh tham gia.

Trong Không gian văn hóa Hồ Chí Minh, nhà trường đã tổ chức hoạt động đọc sách chuyên đề với nhiều tài liệu phong phú như sách lịch sử, hồi ký chiến sĩ hải quân, truyện tranh, sách ảnh… Dưới sự hướng dẫn của giáo viên và cán bộ thư viện, học sinh được đọc theo nhóm, chia sẻ cảm nhận, qua đó hiểu rõ hơn về chủ quyền biển đảo và trách nhiệm của bản thân.

Học sinh trường THCS Văn Lang với hoạt động đọc sách chuyên đề tại Không gian văn hóa Hồ Chí Minh.

Không dừng lại ở việc cung cấp tri thức, hoạt động còn chú trọng phát triển kỹ năng cho học sinh như thuyết trình, làm việc nhóm, tư duy phản biện. Qua đó, việc giáo dục truyền thống được thực hiện một cách tự nhiên, thấm sâu, thay vì áp đặt.

Thầy Trần Ngọc Lâm, Hiệu trưởng nhà trường nhấn mạnh: “Giáo dục tình yêu quê hương, đất nước và tình yêu biển đảo là nhiệm vụ quan trọng, không chỉ của riêng nhà trường mà của toàn ngành giáo dục”.

Từ thực tiễn tại các trường, có thể thấy hiệu quả của mô hình không chỉ nằm ở nội dung trưng bày mà ở cách tổ chức hoạt động. Khi học sinh được tham gia, được trải nghiệm và được thể hiện quan điểm, các giá trị lịch sử, văn hóa trở nên gần gũi, dễ tiếp nhận hơn.

Định hướng này cũng được ngành giáo dục TP Hồ Chí Minh nhấn mạnh trong thời gian gần đây. Phó Giám đốc Sở GD-ĐT TP Hồ Chí Minh Huỳnh Lê Như Trang cho biết, toàn ngành phấn đấu bảo đảm 100% cơ sở giáo dục xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh phù hợp với điều kiện thực tế, góp phần giáo dục lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc và đạo đức cách mạng cho học sinh.

Theo bà Huỳnh Lê Như Trang, việc triển khai không chỉ dừng ở hình thức mà phải tạo chuyển biến thực chất trong nhận thức và hành động. “Các đơn vị cần đánh giá đúng thực trạng xây dựng, từ mô hình, vị trí, nội dung trưng bày đến cách vận hành; bảo đảm mỹ quan, an toàn, hiệu quả, tránh hình thức, lãng phí”, Phó Giám đốc Sở GD-ĐT TP Hồ Chí Minh nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, Sở GD-ĐT TP Hồ Chí Minh cũng yêu cầu các trường chủ động bổ sung, cập nhật học liệu như sách, hình ảnh, tư liệu số, mã QR, sản phẩm học sinh… nhằm tăng tính hấp dẫn và phù hợp với môi trường giáo dục hiện đại. Hoạt động tại không gian cần được lồng ghép với Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, gắn với sinh hoạt dưới cờ, sinh hoạt lớp, hoạt động trải nghiệm, câu lạc bộ và các phong trào thi đua trong nhà trường.

Góc tự học của các em học sinh trong Không gian văn hóa Hồ Chí Minh.

Đặc biệt, việc đẩy mạnh chuyển đổi số được xem là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả hoạt động, giúp học sinh tiếp cận tri thức linh hoạt, tăng tính tương tác và khả năng tự học. Đồng thời, học sinh cũng được khuyến khích tham gia giới thiệu, thuyết trình, chia sẻ sản phẩm học tập, qua đó phát triển năng lực giao tiếp, tư duy và trách nhiệm công dân.

“Mục tiêu là đưa việc học tập và làm theo Bác trở thành ý thức tự giác trong dạy và học hằng ngày, góp phần xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, nhân văn”, bà Huỳnh Lê Như Trang khẳng định.

Có thể thấy, từ những mô hình cụ thể tại cơ sở đến định hướng chung của ngành, Không gian văn hóa Hồ Chí Minh đang dần vượt ra khỏi vai trò là một công trình mang tính biểu tượng để trở thành một phương thức giáo dục hiệu quả. Khi được triển khai bằng những cách làm sáng tạo, gắn với trải nghiệm và công nghệ, không gian văn hóa Hồ Chí Minh không chỉ giúp học sinh “hiểu” lịch sử mà còn góp phần hình thành lý tưởng sống, nuôi dưỡng khát vọng cống hiến - những giá trị cốt lõi của giáo dục trong thời kỳ mới.

Bài và ảnh: Hương Trần/Báo Tin tức và Dân tộc