Mở rộng cửa hàng miễn thuế, tạo dư địa tăng chi tiêu du lịch

Dư địa lớn từ nhu cầu mua sắm của khách quốc tế

Từ đầu năm đến nay, ngành du lịch cả nước đã đón khoảng 13,9 triệu lượt khách quốc tế, tăng 13,8% so với cùng kỳ năm 2025.

Tuy nhiên, bên cạnh sự tăng trưởng về lượng khách, bài toán nâng mức chi tiêu và doanh thu từ du lịch vẫn đặt ra nhiều thách thức.

Du khách quốc tế mua sắm tại cửa hàng miến thuế (duty-free shop) tại sân bay trước lúc xuất cảnh.

Mua sắm vốn là một phần quan trọng trong cơ cấu chi tiêu của khách quốc tế. Thực tế, nhiều du khách Việt khi đi nước ngoài sẵn sàng dành khoản tiền đáng kể để mua đặc sản, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng và sản phẩm đặc trưng của quốc gia sở tại.

Trong khi đó, nhiều sản phẩm có giá trị và mang dấu ấn Việt Nam như sâm Ngọc Linh, trà Shan tuyết cổ thụ, sản phẩm thủ công mỹ nghệ hay đặc sản vùng miền vẫn chưa tiếp cận hiệu quả với khách quốc tế.

Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam Vũ Thế Bình cho rằng, chi phí dành cho mua sắm luôn chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng chi tiêu của du khách quốc tế. Kinh nghiệm của một số quốc gia trong khu vực cho thấy mua sắm hoàn toàn có thể trở thành một sản phẩm du lịch có sức hút lớn.

Tại Thái Lan, hệ thống trung tâm miễn thuế được phát triển không chỉ ở sân bay mà còn tại khu vực trung tâm Bangkok, giúp khách du lịch có thêm thời gian và không gian mua sắm.

Hàn Quốc cũng phát triển mạnh mô hình cửa hàng miễn thuế nội đô, đưa hoạt động mua sắm trở thành một phần quan trọng trong hành trình trải nghiệm của du khách.

Trong khi đó, tại Việt Nam, hoạt động mua sắm miễn thuế của khách quốc tế chủ yếu tập trung tại sân bay và cửa khẩu. Điều này khiến cơ hội kích thích chi tiêu trong suốt hành trình của du khách chưa được khai thác đầy đủ.

Bà Kate Galloway, du khách Australia, cho biết khách nước ngoài có nhu cầu tìm mua những sản phẩm quà tặng cao cấp, mang dấu ấn riêng của Việt Nam nhưng không phải lúc nào cũng dễ tìm được địa điểm mua sắm phù hợp. Khoảng thời gian ngắn tại sân bay trước khi xuất cảnh cũng khiến việc lựa chọn sản phẩm bị hạn chế.

Thực tế này cho thấy, bên cạnh việc thu hút thêm khách quốc tế, ngành du lịch cần quan tâm nhiều hơn tới khả năng giữ chân và khuyến khích du khách chi tiêu.

Đây được xem là một trong những yếu tố quan trọng để chuyển từ tăng trưởng về số lượng sang nâng cao giá trị kinh tế từ mỗi lượt khách.

Đưa cửa hàng miễn thuế vào trung tâm đô thị

Một trong những hướng đi được kỳ vọng tạo động lực mới cho du lịch mua sắm là mở rộng hệ thống cửa hàng miễn thuế ra ngoài khu vực sân bay.

Chính phủ đã ban hành Nghị định số 273/2026/NĐ-CP về hoạt động kinh doanh hàng miễn thuế, có hiệu lực từ ngày 21/8/2026. Cùng với đó, Bộ Công Thương đang hoàn thiện Đề án “Phát triển các mô hình outlet và cửa hàng miễn thuế tại Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”.

Theo Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước Trần Hữu Linh, định hướng đến năm 2045 là hệ thống cửa hàng miễn thuế sẽ có mặt tại 100% sân bay quốc tế và cửa khẩu lớn, đồng thời từng bước mở rộng vào nội đô tại các trung tâm du lịch.

Một mục tiêu đáng chú ý khác là nâng tỷ lệ hàng Việt trong các hệ thống này lên khoảng 30 - 40%. Nếu thực hiện hiệu quả, cửa hàng miễn thuế không chỉ là nơi tiêu thụ hàng nhập khẩu mà còn có thể trở thành kênh “xuất khẩu tại chỗ” cho các sản phẩm Việt Nam.

Đây là cơ hội để những sản phẩm đặc trưng như nông sản chế biến, thực phẩm, đồ thủ công mỹ nghệ, thời trang, mỹ phẩm, sản phẩm OCOP và quà tặng mang bản sắc Việt tiếp cận trực tiếp hàng triệu khách quốc tế.

Cần cơ chế đủ sức hút nhà đầu tư

Để hình thành các trung tâm mua sắm miễn thuế quy mô lớn, các chuyên gia cho rằng cần có chính sách đồng bộ về đất đai, đầu tư, thuế, hoàn thuế và thủ tục kinh doanh.

Nhân viên cửa hàng cửa hàng miễn thuế (duty-free shop) tại sân bay giới thiệu sản phẩm tới du khách.

Tổng Giám đốc Tập đoàn Liên Thái Bình Dương (IPPG) Lê Hồng Thủy Tiên nhận định, Việt Nam có nhiều mặt hàng đặc trưng nhưng khả năng tiếp cận khách quốc tế còn hạn chế, một phần do thiếu các điểm mua sắm miễn thuế ngoài sân bay.

Theo bà, doanh nghiệp từng đề xuất phát triển địa điểm kinh doanh hàng miễn thuế tại khu vực trung tâm Hà Nội và TP Hồ Chí Minh nhưng gặp khó khăn về mặt bằng. Vì vậy, để thu hút doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực này, cần nghiên cứu cơ chế hỗ trợ phù hợp, trong đó có việc tạo quỹ đất và điều kiện đầu tư thuận lợi.

Chủ tịch Công ty Cổ phần Tập đoàn BRG Nguyễn Thị Nga cũng đề xuất đẩy mạnh hoàn thuế giá trị gia tăng điện tử ngay tại điểm bán, mở rộng hoạt động miễn thuế ra ngoài sân bay, phát triển tại các khu thương mại tự do, đồng thời thúc đẩy bán hàng trực tuyến và tích hợp phương thức thanh toán quốc tế.

Những giải pháp này không chỉ tạo thuận lợi cho khách du lịch mà còn góp phần xây dựng hệ sinh thái mua sắm hiện đại, kết nối du lịch với thương mại và dịch vụ.

Biến mua sắm thành động lực tăng trưởng du lịch

Theo Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Hà Văn Siêu, nếu quá trình triển khai chính sách bảo đảm minh bạch về đất đai, đầu tư, khuyến mại, hoàn thuế và điều kiện kinh doanh, hệ thống cửa hàng miễn thuế có thể trở thành mô hình bán lẻ mới, góp phần kéo dài thời gian lưu trú và tăng mức chi tiêu của khách quốc tế.

Quan trọng hơn, đây còn là cơ hội mở rộng đầu ra cho hàng Việt và tạo thêm nguồn lực cho tăng trưởng dịch vụ.

Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút khách quốc tế ngày càng mạnh, du lịch Việt Nam không thể chỉ tập trung vào mục tiêu tăng số lượng khách mà cần hướng tới gia tăng giá trị thu được từ mỗi hành trình.

Muốn làm được điều đó, mua sắm cần được nhìn nhận như một cấu phần của sản phẩm du lịch. Việc hình thành các trung tâm miễn thuế tại Hà Nội, TP Hồ Chí Minh và những điểm đến lớn, kết hợp hàng hóa quốc tế với sản phẩm đặc trưng Việt Nam, có thể tạo thêm trải nghiệm cho du khách.

Khi du khách có thể dễ dàng tìm thấy một sản phẩm chất lượng, mang bản sắc Việt và thuận tiện trong thanh toán, hoàn thuế, mua sắm sẽ không còn là hoạt động diễn ra vội vàng trước giờ lên máy bay. Đó có thể trở thành một phần đáng nhớ của chuyến đi, đồng thời tạo thêm doanh thu cho ngành du lịch, thương mại và doanh nghiệp trong nước.

Lê Hương - Ngọc Quang