Mở rộng chủ thể ký kết, nâng cao hiệu quả thực hiện thỏa thuận quốc tế

Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh điều hành Phiên họp. Ảnh: Cổng thông tin điện tử Quốc hội.

Tiếp tục Phiên họp thứ 5 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, sáng 28/8, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về dự án Luật Thỏa thuận quốc tế (sửa đổi).

KHẮC PHỤC BẤT CẬP, TĂNG CƯỜNG PHÂN CẤP, PHÂN QUYỀN

Trình bày tóm tắt tờ trình, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung cho biết việc xây dựng Luật Thỏa thuận quốc tế (sửa đổi) nhằm thể chế hóa các quan điểm chỉ đạo của Đảng đối với công tác ký kết, thực hiện các cam kết quốc tế. Qua đó, đẩy mạnh đối ngoại và hội nhập quốc tế trong kỷ nguyên mới.

Đồng thời, dự án luật nhằm khắc phục các hạn chế, bất cập theo hướng mở rộng chủ thể ký kết, tăng cường phân cấp phân quyền, đơn giản hóa trình tự thủ tục, ứng dụng khoa học công nghệ. Nâng cao hiệu quả ký kết, thực hiện thỏa thuận quốc tế, cũng như thực hiện đổi mới tư duy về xây dựng pháp luật.

Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung trình bày tóm tắt Tờ trình của Chính phủ về dự án Luật Thỏa thuận quốc tế (sửa đổi). Ảnh: Cổng thông tin điện tử Quốc hội.

Dự thảo Luật Thỏa thuận quốc tế (sửa đổi) gồm 6 chương, 48 điều. Trong đó, phân biệt rõ hơn giữa thỏa thuận quốc tế và điều ước quốc tế, quy định ngôn ngữ, thể hiện ý định của các bên ký kết (nhất là việc không làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt quyền và nghĩa vụ của nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam theo pháp luật quốc tế).

Đồng thời, hoàn thiện quy định về các bên ký kết của Việt Nam (như Ban Quản lý khu công nghiệp, khu chế xuất, khu kinh tế thuộc UBND cấp tỉnh, đơn vị sự nghiệp công lập...).

Bên cạnh đó, dự thảo luật cũng hoàn thiện quy định về trình tự, thủ tục, hồ sơ đề xuất ký, phân cấp phân quyền và xác định rõ thẩm quyền.

Bổ sung các trường hợp áp dụng thủ tục rút gọn như: xử lý cấp bách yêu cầu về quốc phòng-an ninh, cứu trợ khẩn cấp, khắc phục hậu quả thiên tai, thảm họa, dịch bệnh, hoặc thỏa thuận mang tính tuyên bố chính trị phù hợp với chủ trương đã được phê duyệt…

LÀM RÕ TRÁCH NHIỆM CỦA CƠ QUAN CHỦ QUẢN

Trình bày Báo cáo tóm tắt thẩm tra sơ bộ dự án luật, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, Thượng tướng Lê Tấn Tới cho biết Thường trực Ủy ban tán thành sự cần thiết ban hành luật để thay thế luật năm 2020 với các cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn đã được nêu trong Tờ trình của Chính phủ.

Thường trực Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại cơ bản tán thành việc bổ sung Ban Quản lý thuộc UBND cấp tỉnh, đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Bộ, cơ quan ngang Bộ, UBND cấp tỉnh và một số cơ quan, đơn vị khác là bên ký kết Việt Nam nhằm đáp ứng nhu cầu hợp tác chuyên môn, xúc tiến đầu tư, giáo dục, y tế, khoa học và công nghệ.

Tuy nhiên, dự thảo cần quy định hoặc giao Chính phủ quy định tiêu chí, điều kiện về chức năng, nhu cầu hợp tác, năng lực tổ chức thực hiện và khả năng bảo đảm nguồn lực; làm rõ phạm vi được ký kết, trách nhiệm của cơ quan chủ quản và cơ chế kiểm tra, hậu kiểm...

Ngoài ra, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu, bổ sung chủ thể ký kết thỏa thuận quốc tế là UBND cấp xã ngoài khu vực biên giới tại khoản 2 Điều 2 của dự thảo Luật, đồng thời rà soát các quy định để bảo đảm việc ký kết và thực hiện các thỏa thuận quốc tế ở cấp xã.

Về hồ sơ lấy ý kiến và nội dung cho ý kiến đối với đề xuất ký kết Thỏa thuận quốc tế, thực tiễn cho thấy thiếu nguồn lực dẫn đến một số Thỏa thuận quốc tế chậm hoặc khó triển khai.

Vì vậy, đề nghị hồ sơ lấy ý kiến phải làm rõ khả năng bảo đảm nguồn lực, nhất là đối với Thỏa thuận quốc tế có thời hạn dài hoặc cần bố trí ngân sách nhiều năm; đồng thời sửa đổi tương ứng với nội dung cơ quan được lấy ý kiến cần đánh giá (khoản 3 Điều 27)...

Đối với Thỏa thuận quốc tế thuộc lĩnh vực lao động, y tế, giáo dục, an sinh xã hội, cân nhắc yêu cầu đánh giá tác động đối với nhóm yếu thế và tác động giới khi nội dung thỏa thuận có liên quan.

Cùng với đó, nên quy định trách nhiệm giải trình đối với ý kiến khác nhau hoặc không được tiếp thu, nhất là Thỏa thuận quốc tế có nội dung quan trọng hoặc liên quan nhiều ngành, lĩnh vực, nhằm nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm của cơ quan đề xuất ký kết.

Cũng trong phiên họp sáng nay, Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, thông qua Nghị quyết về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Văn phòng Quốc hội. Nghị quyết có hiệu lực thi hành từ ngày 28/8/2026.

Như Nguyệt