Đề xuất đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Bộ được ký kết thoả thuận quốc tế

Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung báo cáo tại phiên họp (Ảnh: Quochoi.vn)

Mở rộng chủ thể ký kết, tăng cường phân cấp, phân quyền

Báo cáo tại phiên họp, Uỷ viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung cho biết, việc xây dựng Luật Thỏa thuận quốc tế (sửa đổi) nhằm thể chế hóa các quan điểm chỉ đạo của Đảng tại Văn kiện Đại hội XIV, các nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị, đặc biệt là Nghị quyết 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế trong tình hình mới, Nghị quyết 06-NQ/TW về triển khai đường lối đối ngoại Đại hội XIV của Đảng, cũng như Chỉ thị số 56-CT/TW của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác ký kết, thực hiện các cam kết quốc tế, qua đó đẩy mạnh đối ngoại và hội nhập quốc tế trong kỷ nguyên mới.

Đồng thời, dự án Luật nhằm khắc phục các hạn chế, bất cập trong quá trình thực hiện Luật Thỏa thuận quốc tế (TTQT) hiện hành theo hướng mở rộng chủ thể ký kết, tăng cường phân cấp, phân quyền, đơn giản hóa trình tự, thủ tục, ứng dụng khoa học, công nghệ, nâng cao hiệu quả ký kết, thực hiện TTQT, cũng như thực hiện đổi mới tư duy về xây dựng pháp luật.

Luật TTQT (sửa đổi) gồm 6 Chương, 48 điều. Hoàn thiện quy định về bên ký kết Việt Nam, bổ sung Ban quản lý khu công nghiệp, khu chế xuất, khu kinh tế thuộc UBND cấp tỉnh; đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Bộ, cơ quan ngang Bộ, UBND cấp tỉnh; UBND đặc khu; lược bỏ tổng cục thuộc Bộ, UBND cấp huyện, Tổng Thư ký Quốc hội, cơ quan thuộc Ủy ban Thường vụ Quốc hội, cơ quan thuộc Chính phủ nhằm phù hợp với thực tiễn và việc sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước và chính quyền địa phương. Bỏ quy định UBND cấp xã biên giới, đặc khu chỉ ký kết với bên ký kết nước ngoài là chính quyền địa phương cấp tương đương. Bổ sung nguyên tắc việc ký kết và thực hiện TTQT phải bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện, trực tiếp của Đảng Cộng sản Việt Nam; xác định rõ đầu mối thực hiện và có lộ trình, kế hoạch thực hiện sau khi ký. Bổ sung quy định về ký điện tử, giám sát việc ký kết và thực hiện TTQT.

Nghiên cứu, bổ sung chủ thể ký kết là UBND cấp xã ngoài khu vực biên giới

Thẩm tra sơ bộ dự thảo Luật, ông Lê Tấn Tới, Chủ nhiệm Uỷ ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại cho biết, Thường trực Uỷ ban tán thành sự cần thiết ban hành Luật TTQT (sửa đổi) để thay thế Luật năm 2020 với các cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn đã được nêu trong Tờ trình của Chính phủ. Các nội dung của dự thảo Luật phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng về chủ động, tích cực hội nhập quốc tế trong tình hình mới; sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Về bên ký kết Việt Nam và thẩm quyền của các chủ thể mới (Điều 2, Điều 3, Điều 19, Điều 20), cơ quan thẩm tra cơ bản tán thành bổ sung Ban Quản lý thuộc UBND cấp tỉnh, đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Bộ, cơ quan ngang Bộ, UBND cấp tỉnh và một số cơ quan, đơn vị khác là bên ký kết Việt Nam nhằm đáp ứng nhu cầu hợp tác chuyên môn, xúc tiến đầu tư, giáo dục, y tế, khoa học và công nghệ. Tuy nhiên, dự thảo cần quy định hoặc giao Chính phủ quy định tiêu chí, điều kiện về chức năng, nhu cầu hợp tác, năng lực tổ chức thực hiện và khả năng bảo đảm nguồn lực; làm rõ phạm vi được ký kết, trách nhiệm của cơ quan chủ quản và cơ chế kiểm tra, hậu kiểm.

Đối với UBND cấp xã, qua kết quả khảo sát, ý kiến của nhiều tỉnh, thành ghi nhận nhiều kiến nghị về mở rộng thẩm quyền ký kết cho UBND cấp xã ngoài khu vực biên giới, xuất phát từ thực tiễn nhu cầu hợp tác quốc tế ngày càng cao của địa phương; những vướng mắc khi chưa có quy định điều chỉnh và những khả năng đáp ứng về nhân lực, nghiệp vụ và kinh phí cần được bảo đảm trong tổ chức thực hiện tại cấp xã.

Tờ trình của Chính phủ nhận định chủ trương sắp xếp chính quyền địa phương và bỏ cấp huyện làm gia tăng nhu cầu ký kết TTQT của UBND cấp xã. Do đó, đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu, bổ sung chủ thể ký kết TTQT là UBND cấp xã ngoài khu vực biên giới tại khoản 2 Điều 2 của dự thảo Luật, đồng thời rà soát các quy định để bảo đảm việc ký kết và thực hiện các TTQT ở cấp xã.

Trước khi phiên thảo luận bắt đầu, nhân dịp kỷ niệm 81 năm ngày truyền thống của ngành Ngoại giao (28/8/1945 - 28/8/2026), điều hành phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh đã gửi lời chúc mừng tới Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung, cùng toàn thể cán bộ ngành Ngoại giao sức khoẻ, gặt hái được nhiều thành công hơn nữa.

Việt Thắng