Mở đường cho điện mặt trời nhưng gây tranh cãi vì cắt giảm hỗ trợ

Dù mở đường cho điện mặt trời phát triển tại bang Massachusetts (còn được gọi là “Bang Vịnh”), dự luật H 5151 vẫn vấp phải sự phản đối quyết liệt từ các tổ chức năng lượng tái tạo do đề xuất cắt giảm mạnh ngân sách chương trình Mass Save.

Dự luật khí hậu H 5151 của bang Massachusetts mới đây đã chính thức vượt qua cửa Hạ viện với tỷ lệ phiếu 128 thuận và 27 chống. Tuy nhiên, các nhóm bảo tồn và năng lượng sạch cho rằng văn bản này vẫn chưa đủ sức nặng để giảm giá điện hay kiềm chế sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.

Bản sửa đổi của dự luật (vốn được công bố lần đầu vào tháng 11/2025) giữ nguyên các điều khoản thúc đẩy điện mặt trời và lưu trữ năng lượng thông qua việc khơi thông các "nút thắt" trong kết nối và triển khai, đồng thời đơn giản hóa quy trình cấp phép.

Thêm vào đó, dự luật mở rộng quy mô đo đếm điện năng ròng cấp đô thị lên mức 20 MW và hỗ trợ triển khai các nhà máy điện ảo. Tuy nhiên, mặt trái của nó là việc cắt giảm ngân sách Mass Save, dọn đường cho điện hạt nhân và trì hoãn thời hạn phát triển điện gió ngoài khơi.

Khoảng 1 tỷ USD ngân sách hỗ trợ cho tiết kiệm năng lượng có nguy cơ bị cắt giảm. Ảnh: Wikimedia Commons

Trái ngược với những lo ngại, Liên minh Tiếp cận Điện mặt trời Cộng đồng (CCSA), một hiệp hội thương mại quốc gia, lại lên tiếng ủng hộ các thành phần hỗ trợ điện mặt trời trong dự luật. CCSA đã gửi lời cảm ơn tới Ủy ban Tài chính và Thuế vụ cùng các tiểu ban liên quan vì những nỗ lực thúc đẩy dự luật này.

"Điều quan trọng là dự luật đã công nhận năng lượng sạch không phải là nguyên nhân khiến hóa đơn tiền điện tăng cao, mà chính là một phần của giải pháp để kéo giảm chúng", CCSA nhấn mạnh trong một thông báo.

Ngược lại, Vote Solar - tổ chức phi lợi nhuận với sứ mệnh phổ cập điện mặt trời giá rẻ - lại kịch liệt chỉ trích khoản cắt giảm 1 tỷ USD dành cho Mass Save. Tổ chức này coi đây là một bước đi "ngắn hạn" và cho rằng đáng lẽ dự luật phải tập trung vào "giải pháp dài hạn cho bài toán chi trả năng lượng".

Mass Save là chương trình hợp tác giữa các công ty điện, khí đốt và các đơn vị cung cấp dịch vụ tiết kiệm năng lượng tại Massachusetts. Chương trình hỗ trợ người dân và doanh nghiệp nâng cấp hệ thống thông qua các khoản hoàn tiền, ưu đãi và đào tạo. Một ví dụ điển hình là chính sách hỗ trợ tài chính với lãi suất 0% cho các hộ gia đình lắp đặt hệ thống pin lưu trữ điện mặt trời dự phòng.

"Dự luật bao gồm nhiều biện pháp tiến bộ nhằm thúc đẩy điện mặt trời địa phương và hướng tới một hệ thống điện phân tán linh hoạt và có khả năng chống chịu tốt hơn. Tuy nhiên, nó lại bỏ qua các giải pháp giải quyết tận gốc nguyên nhân khiến hóa đơn tiền điện tăng cao", Vote Solar nhận định.

Bà Caitlin Peale Sloan, Phó Chủ tịch phụ trách Khí hậu và Năng lượng tại Quỹ Luật Bảo tồn (CLF), cũng lên tiếng chỉ trích việc cắt giảm Mass Save, gọi đây là một "cuộc tấn công mang tính hủy diệt" mà không hề có nỗ lực nào để kiểm soát chi phí hệ thống khí đốt.

Bà nhấn mạnh rằng trong bối cảnh chính quyền liên bang đang nỗ lực thoát ly khỏi các nguồn nhiên liệu hóa thạch đắt đỏ và biến động, các bang cần những nhà lãnh đạo đủ can đảm để dẫn dắt quá trình chuyển dịch này. Thực tế, năng lượng sạch cũng chính là nguồn năng lượng có chi phí thấp hơn.

"Chúng ta phải dốc toàn lực xây dựng năng lượng sạch và tận dụng hiệu quả năng lượng. Đó chính là điều mà các gia đình và doanh nghiệp đang kỳ vọng ở cơ quan lập pháp", bà nói.

Acadia Center, một tổ chức thúc đẩy các giải pháp năng lượng sạch, cũng ra thông cáo về cái mà họ gọi là "những khoản cắt giảm tàn khốc hàng tỷ USD đối với chương trình tiết kiệm năng lượng Mass Save của tiểu bang".

Tổ chức này bác bỏ lập luận cho rằng ngân sách bị cắt giảm chỉ nằm ở chi phí tiếp thị, quảng cáo và quản lý, đồng thời chỉ ra rằng chi phí dự kiến cho các hạng mục này trong chu kỳ 3 năm chỉ chưa đầy 150 triệu USD.

"Khoản cắt giảm 1 tỷ USD đồng nghĩa với việc các ưu đãi tiết kiệm năng lượng sẽ bị cắt giảm sâu và quyền tiếp cận của khách hàng bị thu hẹp. Điều này sẽ làm tê liệt nhiều phần của chương trình và gây tổn hại đến một trong những công cụ tốt nhất của chúng ta để giảm hóa đơn tiền điện cũng như đạt được các mục tiêu về khí hậu", Acadia Center cho biết.

Bên cạnh việc cắt giảm ngân sách Mass Save, bản dự thảo mới cũng không bao gồm đề xuất của ủy ban về việc thay đổi lộ trình bắt buộc của tiểu bang nhằm giảm 50% lượng phát thải carbon so với mức của năm 1990 vào năm 2030.

Lindsay Griffin, Giám đốc khu vực Đông Bắc của Vote Solar, tin rằng dự luật đã đi chệch hướng khi không yêu cầu các công ty điện lực phải chịu trách nhiệm về việc "ưu tiên lợi nhuận hơn là phục vụ cộng đồng".

Dự kiến, Thượng viện bang Massachusetts sẽ sớm đưa ra bản dự thảo của riêng mình cho dự luật này.

Theo PV

Tâm An