Máy bay chở khách C919 của Trung Quốc có chuyến bay thương mại quốc tế đầu tiên

Hình ảnh máy bay chở khách C919 do Trung Quốc sản xuất. Ảnh: Tân Hoa Xã

Theo báo chí Anh, theo kế hoạch, chiếc C919 của hãng hàng không Air China cất cánh từ sân bay quốc tế Thủ đô Bắc Kinh lúc 15h ngày 12/8, hướng tới Ulaanbaatar, thủ đô Mông Cổ. Chuyến bay dự kiến kéo dài hơn hai giờ.

Tham vọng hàng không kéo dài nhiều thập kỷ

C919 được Tập đoàn Máy bay Thương mại Trung Quốc (Comac), doanh nghiệp sản xuất máy bay thuộc sở hữu nhà nước, phát triển với kích thước tương đương Boeing 737. Đây được xem là nỗ lực của Trung Quốc nhằm phá thế độc quyền của Boeing và Airbus trên thị trường máy bay chở khách thương mại, đặc biệt tại khu vực châu Á.

C919 đã được các hãng hàng không Trung Quốc khai thác trên các đường bay nội địa từ năm 2023. Tuy nhiên, chuyến bay tới Ulaanbaatar sẽ là lần đầu tiên dòng máy bay thân hẹp này được sử dụng trên một tuyến thương mại quốc tế.

Trung Quốc từ lâu đã nuôi tham vọng tự sản xuất máy bay chở khách cỡ lớn. Khi C919 được giới thiệu năm 2015, Li Jiaxiang, khi đó là người đứng đầu cơ quan hàng không dân dụng Trung Quốc, từng tuyên bố rằng một quốc gia lớn phải có máy bay thương mại cỡ lớn riêng.

Tuy nhiên, quá trình phát triển C919 diễn ra chậm hơn đáng kể so với tốc độ tiến bộ của Trung Quốc trong nhiều lĩnh vực công nghệ cao khác như robot hay xe điện.

Nguyên nhân nằm ở mức độ phức tạp đặc biệt của ngành hàng không. Một máy bay thương mại không chỉ đòi hỏi khả năng chế tạo thân vỏ mà còn phải tích hợp nhiều lĩnh vực khoa học, kỹ thuật tiên tiến, từ động cơ, hệ thống điện tử, điều khiển bay cho tới phần mềm và hàng nghìn linh kiện đến từ các nhà cung cấp trên toàn cầu.

Kyle Chan, chuyên gia tại Viện Brookings về chính sách công nghiệp Trung Quốc, cho rằng máy bay chở khách cỡ lớn và động cơ phản lực thuộc nhóm những sản phẩm khó chế tạo nhất trên thế giới.

Theo ông, quá trình này đòi hỏi các linh kiện có độ chính xác cực cao, hệ thống điều khiển cơ điện phức tạp cùng khả năng phối hợp một chuỗi cung ứng toàn cầu khổng lồ. Đây cũng là lý do thị trường máy bay thương mại hiện gần như chỉ có hai nhà sản xuất lớn là Boeing và Airbus.

Ông Chan nhận định việc chế tạo một máy bay chở khách lớn, đáp ứng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về an toàn và độ tin cậy, khó hơn rất nhiều so với sản xuất xe điện.

Sản lượng còn thấp, phụ thuộc linh kiện nước ngoài

Những hạn chế của Comac được thể hiện rõ qua tốc độ bàn giao máy bay. Theo các báo cáo, năm ngoái hãng chỉ giao 15 chiếc C919 cho khách hàng, thấp hơn nhiều so với mục tiêu 75 chiếc.

Hiện Comac vẫn chủ yếu phục vụ các hãng hàng không Trung Quốc. Năm 2023, GallopAir, hãng hàng không có trụ sở tại Brunei, ký thỏa thuận trị giá 2 tỷ USD mua 30 máy bay của Comac, trong đó có 15 chiếc C919. Tuy nhiên, GallopAir chưa bắt đầu khai thác thương mại.

Một trở ngại lớn khác là C919 chưa được các cơ quan quản lý hàng không của Mỹ và châu Âu cấp phép khai thác.

Sự phụ thuộc vào nước ngoài cũng khiến chương trình C919 dễ bị tác động bởi căng thẳng địa chính trị. Năm ngoái, Mỹ được cho là đã đình chỉ xuất khẩu một số sản phẩm cho Comac để sử dụng trên C919, trong bối cảnh Washington và Bắc Kinh liên tục áp đặt các biện pháp hạn chế thương mại đối với nhau.

Sau đó, hai nước đạt thỏa thuận đình chiến thương mại, dự kiến hết hiệu lực vào tháng 11.

Trong chuyến thăm cấp nhà nước tới Bắc Kinh hồi tháng 5 của Tổng thống Mỹ Donald Trump, một trong những kết quả đáng chú ý là Trung Quốc đồng ý mua 200 máy bay Boeing. Đổi lại, Mỹ đưa ra các bảo đảm về nguồn cung linh kiện và phụ tùng động cơ máy bay phục vụ hoạt động sản xuất.

C919 là mục tiêu quốc gia

Với Bắc Kinh, khả năng tự sản xuất máy bay thương mại không đơn thuần là câu chuyện công nghiệp mà còn liên quan trực tiếp đến an ninh quốc gia.

Zhang Yanzhong, học giả thuộc Học viện Kỹ thuật Trung Quốc và là một trong những chuyên gia hàng không tham gia phát triển C919, gần đây cảnh báo việc phụ thuộc vào nước ngoài về công nghệ máy bay cỡ lớn có thể đe dọa an ninh chiến lược quốc gia.

Tuy nhiên, ông thừa nhận Trung Quốc vẫn còn một chặng đường dài trước khi C919 đạt được thành công về mặt thương mại.

Thách thức không chỉ nằm ở việc thay thế từng linh kiện nhập khẩu. Các nhà cung cấp quốc tế còn đóng vai trò hướng dẫn cách tích hợp những bộ phận và phần mềm phức tạp thành một hệ thống máy bay có thể vận hành an toàn.

Comac còn phải mất nhiều thời gian để xây dựng lòng tin với các hãng hàng không và hành khách quốc tế, yếu tố đặc biệt quan trọng đối với một sản phẩm mà an toàn và độ tin cậy luôn được đặt lên hàng đầu.

Dù vậy, Trung Quốc vẫn kiên trì với tham vọng xây dựng một ngành hàng không dân dụng độc lập. Các chuyên gia Trung Quốc kêu gọi thế hệ kỹ sư trẻ tiếp tục đóng góp cho mục tiêu này, ví hành trình phát triển của ngành hàng không Trung Quốc như một “đại bàng non” có thể bay nhanh hơn thế hệ đi trước.

Chuyến bay C919 tới Ulaanbaatar vì thế có thể chưa phải dấu mốc cho sự thay đổi cán cân quyền lực của ngành hàng không thế giới, nhưng là bước thử nghiệm quan trọng để Trung Quốc đưa sản phẩm máy bay thương mại nội địa ra ngoài thị trường trong nước.

Bảo Hân/Báo Tin tức và Dân tộc