Lý do nhóm Houthi chậm trễ giúp Iran chống Mỹ và Israel

Các chiến binh Houthi. Ảnh: EFE/EPA

Hãng Tasnim đưa tin, sáng 28/3, nhóm Houthi tuyên bố đã tấn công các mục tiêu nhạy cảm của Israel ở phía nam nước này bằng tên lửa đạn đạo. Đây là dấu hiệu cho thấy lực lượng vũ trang ở Yemen này đã tham gia bảo vệ Iran trong cuộc xung đột với Mỹ và Israel.

Tuyên bố của Houthi phù hợp với lời cảnh báo trước đó của họ. Theo DW, ông Abdullah Sabri, một phát ngôn viên của lực lượng này tuyên bố hồi đầu tuần rằng: "Yemen... đã để tay trên cò súng". Houthi cam kết sẽ thực hiện những biện pháp thích hợp nếu chiến dịch chống Iran tiếp diễn, gồm các nỗ lực mở rộng xung đột hoặc triển khai thêm lực lượng nước ngoài.

Trước đó, trong một thông điệp bằng video, lãnh đạo Houthi là Abdul-Malik Al-Houthi nói: "Chúng tôi khẳng định sự ủng hộ của mình đối với Iran, Lebanon, Palestine và sẵn sàng về mặt quân sự tùy theo diễn biến".

Tuy nhiên, cho tới khi cuộc xung đột giữa Iran và Mỹ, Israel bước sang tháng thứ 2, Houthi mới thể hiện sự trợ giúp Iran bằng hành động. Trong khi đó, khi xung đột ở Gaza diễn ra, Houthi đã nhanh chóng tham gia tấn công Israel và các tàu vận tải quốc tế trên Biển Đỏ.

Luca Nevola, nhà phân tích cấp cao về các quốc gia vùng Vịnh thuộc nhóm giám sát Dữ liệu Địa điểm và Sự kiện Xung đột Vũ trang (ACLED) có trụ sở tại Mỹ nhận định, sự thụ động của Houthi chủ yếu nằm ở những phân tích lợi ích - chi phí một cách tỉnh táo. "Những gì họ có thể mất lớn hơn những gì họ có thể đạt được".

Vấn đề thời điểm

Philipp Dienstbier, người đứng đầu Chương trình Khu vực các quốc gia Vùng Vịnh thuộc Quỹ Konrad Adenauer của Đức ở Jordan nhận xét, tình hình rất phức tạp. "Có những dấu hiệu cho thấy, có một số yếu tố đang tác động. Ví dụ, lực lượng Houthi có thể cố tình kiềm chế để tăng cường áp lực quân sự vào thời điểm sau này. Điều đó có thể xảy ra, ví dụ thông qua các cuộc tấn công mới vào tàu thuyền ở Biển Đỏ hoặc cơ sở hạ tầng năng lượng", ông Dienstbier nói.

Ông Dienstbier cũng chỉ ra rằng tình hình khu vực đã thay đổi trong 2 năm qua. Ảrập Xêút, một trong những mục tiêu tấn công hiện tại của Iran, đang là tác nhân bên ngoài quan trọng nhất ở Yemen. Việc Houthi can thiệp vào cuộc xung đột có thể ảnh hưởng tới những nỗ lực bên trong Yemen nhằm đạt được một giải pháp chính trị lâu dài.

Chuyên gia này nói thêm: "Rõ ràng, nhóm Houthi muốn tránh rủi ro đó. Hơn nữa, tình hình nội bộ căng thẳng ở phía bắc Yemen cũng đòi hỏi sự thận trọng".

Thể hiện mức độ tự chủ

Ông Dienstbier cũng nhấn mạnh điều ông coi là mức độ độc lập tương đối cao của nhóm vũ trang Houthi với Iran.

“Lực lượng Houthi có mức độ tự chủ đáng kể. Các quyết định của nhóm này không chỉ đơn thuần là do đồng minh và người ủng hộ chính của họ ở Tehran đưa ra. Thay vào đó, Houthi theo đuổi lợi ích riêng của họ, bao gồm cả lợi ích quân sự như mở rộng khả năng về máy bay không người lái (UAV)", ông Dienstbier cho hay, đồng thời nói thêm sự độc lập tương đối này giải thích tại sao nhóm không tự động để bị cuốn vào mọi cuộc xung đột.

Tiến sĩ Nevola thuộc ACLED cũng chỉ ra điểm yếu hiện tại của nhóm nổi dậy ở Yemen. "Lực lượng Houthi yếu hơn so với năm 2023, một phần do các cuộc không kích của Mỹ, áp lực kinh tế và các cuộc tấn công có chủ đích của Israel nhằm vào giới lãnh đạo của họ. Thêm vào đó là thỏa thuận ngừng bắn với Mỹ, cho đến nay vẫn được duy trì", ông Nevola giải thích.

Hơn nữa, các cuộc đàm phán với Ảrập Xêút đã được nối lại. "Quá trình này sẽ bị đe dọa nếu Houthi tham gia xung đột. Ngược lại, việc kiềm chế leo thang có thể xây dựng lòng tin và tạo điều kiện cho nhượng bộ chính trị", ông Nevola nhấn mạnh.

Hãng tin Al Jazeera của Qatar cũng dẫn lời chuyên gia Nevola nói về một khía cạnh khác: “Ở giai đoạn hiện tại, ưu tiên chính của Houthi vẫn là tránh sự trả đũa trực tiếp từ Mỹ và Israel”.

Ông Dienstbier cũng nhận định lực lượng Houthi “kiên cường về quân sự”. Dù hứng chịu các cuộc tấn công quy mô lớn, họ vẫn có khả năng triển khai tên lửa và thậm chí bắn hạ UAV. Nhà phân tích này lưu ý, điều quan trọng là sức mạnh bất đối xứng của họ với tư cách là một lực lượng vũ trang. Theo quan điểm của ông, việc mở rộng các cuộc xung đột hiện tại sang Biển Đỏ, một trong những tuyến đường thương mại quan trọng nhất thế giới, sẽ đặc biệt nguy hiểm.

Ông Nevola nhận định tình hình ở eo biển Hormuz cũng có tiềm năng leo thang rất lớn. “Nếu lực lượng Houthi can thiệp, các cuộc tấn công vào tàu thương mại rất có thể xảy ra” và những vụ tập kích như vậy sẽ tương đối ít tốn kém, nhưng gây ra hậu quả mang tính biểu tượng và kinh tế đáng kể.

Hoài Linh