Lý do nhiều hãng ô tô Trung Quốc nhanh chóng tham gia cuộc đua robot hình người

Robot của Xpeng từng nhiều lần khiến giới chuyên môn kinh ngạc vì khả năng vận động mềm mại như con người. Ảnh: Xpeng

Trong hơn một thập kỷ qua, xe điện đã giúp các doanh nghiệp Trung Quốc vươn lên vị trí dẫn đầu thế giới về công nghệ và sản lượng. Tuy nhiên, khi thị trường xe năng lượng mới bước vào giai đoạn cạnh tranh khốc liệt, tốc độ tăng trưởng chậm lại và biên lợi nhuận ngày càng thu hẹp, các nhà sản xuất ô tô bắt đầu tìm kiếm động lực tăng trưởng mới.

Robot hình người đang trở thành một trong những hướng đi đáng chú ý, bởi tiềm năng thương mại và sự tương đồng về công nghệ với ngành ô tô. Theo DIGITIMES, trong bối cảnh Trung Quốc ngày càng ưu tiên AI hiện thân và robot hình người, các doanh nghiệp ô tô nước này cũng đẩy mạnh đầu tư vào lĩnh vực mới.

Thoạt nhìn, việc một hãng xe sản xuất robot có vẻ là bước đi xa lạ. Trên thực tế, hai ngành sử dụng nhiều công nghệ tương đồng. Một robot hình người hiện đại cần pin, động cơ điện, bộ điều khiển, cảm biến, camera, chip AI, hệ điều hành và phần mềm điều khiển chuyển động - những thành phần vốn đã được ứng dụng rộng rãi trên xe điện thông minh.

Hãng xe Nhật Bản Honda đã có hàng chục năm phát triển song song robot hình người và phương tiện, đem lại cảm hứng cho các đối thủ Trung Quốc. Ảnh: Hoàng Linh

Các hãng ô tô còn sở hữu lợi thế mà phần lớn công ty robot non trẻ chưa có: năng lực sản xuất quy mô lớn, chuỗi cung ứng hoàn chỉnh và kinh nghiệm kiểm soát chi phí. Đây là những yếu tố có thể giúp họ rút ngắn khoảng cách từ nghiên cứu, thử nghiệm đến sản xuất hàng loạt.

Những năm gần đây, nhiều nhà sản xuất ô tô lớn của Trung Quốc đã công bố kế hoạch phát triển robot hình người. XPeng là một trong những doanh nghiệp đi đầu khi thành lập bộ phận robot từ nhiều năm trước và phát triển mẫu IRON. Mới đây, đơn vị robot của XPeng huy động hơn 900 triệu USD trong vòng gọi vốn đầu tiên, đạt mức định giá trên 6,3 tỷ USD. Doanh nghiệp đặt mục tiêu đạt công suất khoảng 1.000 robot mỗi tháng vào cuối năm 2026, trước khi đẩy mạnh thương mại hóa từ năm 2027.

Chery cũng thành lập AiMOGA Robotics để phát triển robot phục vụ nhà máy và các lĩnh vực dịch vụ. Bên cạnh ứng dụng công nghiệp, doanh nghiệp hướng đến robot hỗ trợ bán hàng, tuần tra và nhiều hoạt động công cộng khác. AiMOGA đã triển khai hơn 3.000 robot tại hơn 60 quốc gia và đang chuẩn bị kế hoạch niêm yết nhằm huy động vốn cho giai đoạn phát triển tiếp theo.

Robot AiMOGA xuất hiện bên cạnh chiếc xe điện Jaecoo J7 trong một sự kiện tại Hải Phòng. Ảnh: Hoàng Linh

Làn sóng đầu tư này cũng phản ánh sự thay đổi trong chiến lược công nghiệp của Trung Quốc. Sau giai đoạn xe điện trở thành một động lực quan trọng của ngành công nghệ và chế tạo, robot hình người cùng AI hiện thân đang nổi lên như một lĩnh vực được ưu tiên phát triển. Nhiều chính sách hỗ trợ nghiên cứu, phát triển chuỗi cung ứng và thúc đẩy ứng dụng đang được triển khai.

Theo DIGITIMES Research, robot hình người hiện chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ trong ngành robot toàn cầu nhưng được dự báo tăng trưởng nhanh trong nửa cuối thập kỷ. Giai đoạn 2025-2028 được xem là thời kỳ các robot này chủ yếu hoạt động trong môi trường có kiểm soát như nhà máy và kho vận.

Sau năm 2029, khi chi phí linh kiện giảm và công nghệ trưởng thành hơn, robot hai chân với đôi tay linh hoạt được kỳ vọng bước vào giai đoạn sản xuất quy mô lớn, đồng thời mở rộng sang các lĩnh vực dịch vụ, thương mại và gia đình.

Robot Optimus của Tesla làm việc trong nhà máy. Ảnh: Tesla

Dù vậy, con đường thương mại hóa vẫn còn nhiều trở ngại. Robot hiện đã có thể chạy, leo cầu thang, mang vác đồ vật hay thực hiện một số thao tác lắp ráp, nhưng khả năng suy luận và xử lý những tình huống phức tạp vẫn hạn chế.

Nhiều chuyên gia cho rằng ngành robot vẫn đang chờ đợi một "khoảnh khắc ChatGPT" - bước tiến đủ lớn của AI để robot có thể học hỏi, thích nghi và đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ khác nhau thay vì phải được lập trình chi tiết cho từng công việc.

Với các hãng ô tô Trung Quốc, bước sang robot vì thế không đơn thuần là bổ sung một sản phẩm mới, mà còn là cách tận dụng những năng lực đã tích lũy trong cuộc đua xe điện để tiến vào một thị trường công nghệ mới.

Nếu thành công, những doanh nghiệp từng vươn lên nhờ xe điện có thể tiếp tục chuyển mình thành các tập đoàn AI và robot, cung cấp những cỗ máy phục vụ từ nhà máy, doanh nghiệp đến đời sống thường nhật.

Nguyễn Thúc Hoàng Linh