Lý do Nga phóng 300 tên lửa Kh-22, Ukraine không hạ được quả nào

Kh-22 là loại tên lửa chỉ được trang bị cho oanh tạc cơ chiến lược Tu-22M3. Với khối lượng lên tới khoảng 6.000 kg, loại tên lửa này quá lớn để có thể triển khai hiệu quả trên các máy bay chiến đấu cỡ nhỏ.

Oanh tạc cơ Tu-22M3 mang tên lửa Kh-22

Kể từ khi xung đột toàn diện bùng phát vào tháng 2/2022, Nga đã sử dụng Kh-22 với tần suất cao, một phần do nước này vẫn còn duy trì được kho dự trữ lớn thời Liên Xô trong tình trạng tốt, cho phép nhanh chóng đưa vào tác chiến.

Do đã cũ và sắp đến thời điểm phải loại biên, Kh-22 vốn dĩ cần được tiêu hủy trong thời gian tới, bất kể tình hình chiến sự tại Ukraine, khiến việc sử dụng loại tên lửa này trong tác chiến được đánh giá là giải pháp có hiệu quả chi phí cao.

Trước đó, người phát ngôn Bộ Tư lệnh Không quân Ukraine, ông Yury Ignat, từng nhấn mạnh khả năng đặc biệt của tên lửa hành trình Kh-22, cho rằng các hệ thống phòng không Ukraine liên tục không thể đánh chặn loại vũ khí này.

“Tôi nhấn mạnh rằng, với những phương tiện hiện có trong kho vũ khí, chúng tôi không thể bắn hạ tên lửa Kh-22”, ông Ignat nói, đồng thời cho biết nguyên nhân chính là do tốc độ rất cao của tên lửa.

Đến cuối năm 2023, trong vòng chưa đầy hai năm, lực lượng Nga được cho là đã phóng khoảng 300 tên lửa Kh-22 vào các mục tiêu trên khắp Ukraine, trong khi hệ thống phòng không nước này không đánh chặn được quả nào.

Dù phía Ukraine sau đó tuyên bố đã bắn hạ thành công một số tên lửa, mức độ xác thực của các thông tin này vẫn bị nghi ngờ, đặc biệt trong bối cảnh từng có những tuyên bố tương tự sau đó được chứng minh là không chính xác, cùng với những hạn chế vốn có của các hệ thống phòng không đang được triển khai.

Tên lửa Kh-22 được đưa vào biên chế từ năm 1962, song đến nay vẫn thuộc nhóm có tính năng bay vượt trội trên thế giới. Loại tên lửa này được thiết kế ban đầu cho nhiệm vụ chống hạm, nhằm xuyên thủng hệ thống phòng không nhiều lớp của các nhóm tác chiến tàu sân bay Mỹ, thông qua quỹ đạo bay bất quy tắc và tốc độ rất cao, gần đạt siêu vượt âm, lên tới Mach 4,6.

Mặc dù Nga đã mở rộng năng lực sản xuất nhiều loại tên lửa hành trình và tên lửa đạn đạo, đạt mức cao gấp nhiều lần so với trước năm 2022, quy mô này vẫn nhỏ hơn đáng kể so với thời Liên Xô. Điều đó đồng nghĩa, sau khi kho tên lửa Kh-22 cạn kiệt, Nga khó có khả năng tái lập một kho vũ khí tên lửa hành trình phóng từ trên không tầm xa với quy mô tương đương.

Tuy sở hữu nhiều ưu điểm, tính phù hợp của Kh-22 đối với các nhiệm vụ tấn công mục tiêu mặt đất vẫn gây tranh cãi. Hệ thống dẫn đường của tên lửa được phát triển từ cuối những năm 1950, chủ yếu để bám bắt tàu chiến đối phương, khiến khả năng phân biệt mục tiêu giữa các vật thể trên mặt đất bị hạn chế.

Tên lửa hành trình Kh-22

Dù không bắn hạ được tên lửa Kh-22, Không quân Ukraine vào tháng 4/2024 đã bắn rơi một oanh tạc cơ Tu-22M3 của Nga. Theo các nguồn tin phương Tây và Ukraine, vụ việc được cho là do hệ thống phòng không S-200 thời Liên Xô thực hiện.

Đáng chú ý, S-200 không còn trong biên chế Không quân Ukraine khi xung đột với Nga bùng phát vào tháng 2/2022. Tuy nhiên, các hệ thống này được cho là đã được đưa ra khỏi kho lưu trữ hoặc viện trợ từ Ba Lan, quốc gia vẫn phụ thuộc đáng kể vào S-200 cho nhiệm vụ phòng không.

Với tầm bắn lên tới khoảng 300 km, S-200 là một trong những hệ thống phòng không có tầm tác chiến xa nhất thế giới, đặc biệt phù hợp để đối phó với các mục tiêu có giá trị cao và kích thước lớn như oanh tạc cơ Tu-22M3.

Ngọc An