Lý do Iran chưa nối lại đàm phán với Mỹ: Tehran tin đang nắm 'lá bài' Hormuz

Sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố tạm dừng các hoạt động quân sự để tạo điều kiện cho ngoại giao, bầu trời Iran những ngày gần đây đã yên tiếng súng. Sau đó lại có ngày hai bên giao chiến qua lại.

Trong bối cảnh đó Tehran vẫn giữ lập trường cứng rắn và khẳng định chưa có bất kỳ cuộc đàm phán trực tiếp nào với Washington.

Thậm chí Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, ông Esmaeil Baghaei, tuyên bố nước này không tiến hành đàm phán với Mỹ.

Ông nhấn mạnh Iran không từ bỏ con đường ngoại giao, nhưng bác bỏ thông tin cho rằng Tehran chủ động đề nghị nối lại đối thoại, gọi đây là những thông tin "bịa đặt".

Trong khi giới ngoại giao giữ thái độ thận trọng, các lãnh đạo quân sự Iran lại liên tục khẳng định họ đang chiếm ưu thế trên chiến trường.

Ngày 26/7, cựu phát ngôn viên Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), ông Ramazan Sharif, tuyên bố đối thủ đã phải hứng chịu "thất bại chiến lược trên mọi mặt trận".

Dù vậy, giới chức Iran vẫn tránh mô tả tình hình hiện nay là một lệnh ngừng bắn chính thức. Ông Baghaei cho rằng trạng thái hiện tại chưa thể được xem là kết thúc xung đột.

Chỉ một ngày sau phát biểu này, quân đội Mỹ thông báo IRGC đã phóng nhiều tên lửa đạn đạo nhằm vào lực lượng Mỹ đồn trú tại Jordan, dù toàn bộ số tên lửa đều bị đánh chặn.

Các chuyên gia nhận định động thái trên phản ánh chiến lược mới của Tehran. Ông Gregory Brew, chuyên gia phân tích cao cấp về Iran tại Eurasia Group, cho rằng giới lãnh đạo Iran muốn duy trì trạng thái căng thẳng hiện nay vì tin thời gian đang đứng về phía mình.

Theo ông Brew, Tehran cho rằng họ có thể chịu sức ép và tổn thất tốt hơn Mỹ, đồng thời kỳ vọng cuối cùng Washington sẽ phải chấp nhận một thỏa thuận đáp ứng các yêu cầu của Iran mà không cần Tehran nhượng bộ.

Mục tiêu quan trọng nhất của Iran hiện nay dường như là buộc Mỹ thừa nhận quyền kiểm soát của nước này đối với tuyến hàng hải chiến lược qua eo biển Hormuz.

Trong khi đó, việc giá dầu tăng mạnh sau khi giao tranh tái diễn cũng tạo thêm áp lực đối với Mỹ khi giá nhiên liệu trong nước leo thang.

Tuy nhiên, lựa chọn của Washington cũng không hề dễ dàng. Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ đáp trả mạnh sau vụ tập kích vào căn cứ tại Jordan, nhưng việc nối lại chiến sự tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Giới truyền thông Mỹ gần đây cho biết Lầu Năm Góc đang lo ngại kho tên lửa phòng không dần cạn kiệt. Bên cạnh đó là nguy cơ xung đột lan rộng, ảnh hưởng tới các đồng minh vùng Vịnh và đe dọa nguồn cung năng lượng toàn cầu.

Ông Farzin Nadimi, chuyên gia quân sự về Iran tại Viện Washington, cho biết rất khó xác định chính xác quy mô kho tên lửa của Tehran.

Theo đánh giá của ông, sau cuộc chiến với Israel hồi năm ngoái, Iran có thể đã sản xuất từ 700 đến 1.000 tên lửa đạn đạo sử dụng nhiên liệu rắn, trong khi năng lực sản xuất tên lửa nhiên liệu lỏng và tên lửa hành trình vẫn chưa thể xác định rõ.

Dù vậy, các chuyên gia cũng lưu ý Iran không muốn sa lầy vào một cuộc chiến kéo dài với cả Mỹ và Israel. Nền kinh tế nước này đang chịu áp lực lớn từ bất ổn, thiệt hại chiến tranh và lệnh phong tỏa hàng hải của Mỹ.

Ông Gregory Brew nhận định Iran có nguy cơ đẩy căng thẳng vượt khỏi tầm kiểm soát nếu tiếp tục kéo dài thế đối đầu, bởi Tổng thống Trump đang ngày càng mất kiên nhẫn.

Theo ông, hai bên vẫn còn cơ hội hạ nhiệt nếu Tehran chấp nhận một phương án thỏa hiệp về tương lai của eo biển Hormuz.

Việt Hùng