Lưu giữ văn hóa qua những cánh nỏ

Giữ hồn văn hóa từ những buổi tập giản dị

Trên khoảng sân rộng trước đình làng, các thành viên trong CLB đủ mọi lứa tuổi đang say sưa luyện tập. Người già chậm rãi chỉnh dây nỏ, lớp trẻ chăm chú ngắm mục tiêu, từng động tác được thực hiện cẩn trọng, thuần thục. Với họ, bắn nỏ không đơn thuần là giải trí mà còn là niềm tự hào về một nét văn hóa đặc trưng.

Tại đây, không đơn thuần là những buổi tập luyện thường nhật, mà còn là nơi những người đi trước lặng thầm trao truyền kinh nghiệm, nâng đỡ đam mê và thắp lên ngọn lửa nhiệt huyết cho lớp trẻ. Mỗi cánh nỏ được giương lên không chỉ hướng tới mục tiêu phía trước, mà còn gửi gắm niềm tin vào sự tiếp nối của thế hệ tương lai.

Thành viên CLB bắn nỏ Đình Cổi, xã Lạc Sơn say mê luyện tập.

Anh Bùi Văn Hòa, Chủ nhiệm CLB bắn nỏ Đình Cổi cho biết: “Từ niềm đam mê thể thao dân tộc, CLB được thành lập năm 2022, hiện có 18 thành viên ở nhiều lứa tuổi. Không chỉ duy trì môn thể thao truyền thống, nơi đây còn là điểm hẹn của tinh thần đoàn kết và khát vọng rèn luyện.

Thời gian qua, các thành viên CLB đã tham gia các giải thể thao của địa phương và cấp tỉnh đạt gần 20 huy chương các loại. Điều đáng mừng là lớp trẻ ngày càng hào hứng tham gia, học cách làm nỏ, lên dây, ngắm bắn - những kỹ năng tưởng chừng đã lùi xa trong dĩ vãng”.

Điểm đặc biệt của CLB bắn nỏ Đình Cổi chính là vai trò “truyền lửa” của các bậc cao niên. Họ trực tiếp hướng dẫn kỹ thuật bắn và tận tình chỉ dạy cách chọn tre, vót thân nỏ, uốn cánh, se dây - những công đoạn đòi hỏi sự tỉ mỉ và kinh nghiệm lâu năm.

Từng thao tác giữ thăng bằng khi giương nỏ, điều chỉnh lực kéo, đến cách ngắm chuẩn để mũi tên đi đúng đích được truyền dạy cặn kẽ cho thế hệ sau.

Những buổi truyền dạy diễn ra giản dị nhưng đầy ý nghĩa, khi người già kiên nhẫn “cầm tay chỉ việc”, lớp trẻ chăm chú lắng nghe và thực hành. Chính sự gắn kết ấy đã tạo nên cầu nối bền chặt giữa các thế hệ, giúp kỹ năng và tinh thần của môn bắn nỏ được tiếp nối, phát triển.

Mỗi buổi tập không chỉ là rèn kỹ năng, mà còn là hành trình học cách kiên trì, tập trung và vượt qua giới hạn bản thân.

Những buổi truyền dạy đầy ý nghĩa của các thành viên trong CLB.

Ông Bùi Văn Choi, thành viên cao tuổi trong CLB chia sẻ: “Ngày trước, nỏ là công cụ gắn liền với đời sống, từ săn bắn đến bảo vệ bản làng. Giờ đây, chúng tôi giữ lại để con cháu hiểu về cội nguồn, không bị mai một. Chúng tôi tuổi đã cao, sức có thể yếu đi, nhưng còn truyền dạy được cho con cháu là còn vui. Cây nỏ không chỉ là công cụ mà còn là hồn cốt của cha ông. Nếu lớp trẻ không biết làm, không biết bắn thì mai này sẽ mất đi một phần văn hóa của dân tộc mình. Dạy bắn nỏ không chỉ là dạy kỹ thuật, mà còn dạy sự kiên nhẫn, sự tập trung. Người bắn phải tĩnh tâm thì mũi tên mới trúng. Cũng như trong cuộc sống, muốn làm việc gì tốt thì phải có sự rèn luyện và bền bỉ”.

Từ thú vui dân gian đến phong trào lan tỏa

Không chỉ dừng lại ở sinh hoạt nội bộ, CLB bắn nỏ Đình Cổi còn tích cực tham gia các hội thi, ngày hội văn hóa thể thao ở địa phương. Đặc biệt, CLB thường xuyên tổ chức giao lưu với các CLB bắn nỏ ở nhiều xã, phường trong tỉnh, tạo nên không gian học hỏi và kết nối đầy ý nghĩa.

Trong những buổi giao lưu ấy, các thành viên CLB cùng nhau thi tài và trao đổi kinh nghiệm về kỹ thuật lên dây, cách ngắm bắn chính xác, hay bí quyết chế tác nỏ bền, chuẩn. Những câu chuyện về truyền thống, về cách gìn giữ văn hóa ở mỗi địa phương cũng được chia sẻ cởi mở, góp phần làm giàu thêm giá trị của môn thể thao dân gian này.

Người cao tuổi trong CLB tận tình chỉ dạy ngắm bắn cho thành viên trẻ tuổi có đam mê với môn bắn nỏ.

Anh Bùi Văn Dụng, một thành viên trẻ trong CLB cho biết: “Mỗi lần đi giao lưu là một lần học hỏi. Nhìn cách các đội bạn luyện tập, thi đấu, chúng tôi rút ra được nhiều kinh nghiệm để nâng cao kỹ năng của mình.”

Chính những hoạt động giao lưu đã tạo động lực để phong trào bắn nỏ ngày càng phát triển, không còn bó hẹp trong phạm vi thôn, xã mà lan rộng ra toàn tỉnh nhằm bảo tồn văn hóa truyền thống. Nhờ đó, bắn nỏ dần trở thành phong trào, gắn với lễ hội. Những buổi tập chiều muộn đã trở thành điểm hẹn quen thuộc, nơi người dân gặp gỡ, chia sẻ và gắn kết cộng đồng.

Dẫu vậy, việc bảo tồn môn bắn nỏ vẫn đối mặt không ít khó khăn. Kinh phí hoạt động còn hạn chế, trang thiết bị chủ yếu do người dân tự làm; lớp trẻ tuy hào hứng nhưng vẫn cần được định hướng và duy trì lâu dài.

Vì vậy, bên cạnh sự nỗ lực của người dân, rất cần sự quan tâm của các cấp, ngành trong việc hỗ trợ kinh phí, tổ chức các giải đấu quy mô lớn, đưa bắn nỏ vào hoạt động văn hóa - du lịch, tổ chức giao lưu, khuyến khích các thôn, xóm thành lập đội nhóm luyện tập, qua đó, vừa bảo tồn vừa phát huy giá trị truyền thống.

Giữa dòng chảy thời gian, CLB bắn nỏ Đình Cổi vẫn bền bỉ giữ lửa, phát huy bản sắc và niềm tự hào của cả một vùng quê.

Đinh Thắng