'Lược sử kinh tế': Góc nhìn mới về thế giới đương đại qua lăng kính kinh tế

Buổi tọa đàm thu hút đông đảo sinh viên các ngành kinh tế tham gia. (Ảnh: Nhã Nam)

Buổi tọa đàm về cuốn sách mang tên "Lịch sử kinh tế và Hành trình tìm kiếm hạnh phúc của con người", có sự tham gia của hai diễn giả là Tiến sĩ Đào Thị Thu Trang (Phó Trưởng khoa Khoa kinh tế và Kinh doanh Quốc tế, Trường đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội) và Tiến sĩ Nguyễn Thị Vũ Hà (giảng viên Trường đại học Kinh tế).

Với ẩn dụ xã hội “Tăng trưởng kinh tế là tôn giáo của thế giới hiện đại", Daniel Cohen đã mở đầu cuốn sách “Lược sử kinh tế” bằng một góc nhìn mới về thế giới đương đại. Nếu trước kia, tôn giáo đóng vai trò duy trì niềm tin và trật tự chung của xã hội, thì ngày nay, để bảo đảm việc làm, mức sống và duy trì ổn định xã hội, tăng trưởng kinh tế dần trở thành ưu tiên hàng đầu của các quốc gia.

Và để tiếp tục giữ đà tăng trưởng ấy, con người được khuyến khích phải tiêu dùng, nhằm giữ cỗ máy cung-cầu luôn vận hành ổn định. Tuy nhiên, hệ quả của nó đã dần hiện rõ: chủ nghĩa tiêu dùng vật chất ngày càng chi phối xã hội hiện đại, vật chất ngày càng trở nên thước đo phẩm giá mỗi con người. Trớ trêu thay, nó chẳng thể khiến con người cảm thấy hạnh phúc hơn.

Làm thế nào nhân loại đi tới điểm này? Và liệu ta có thể thoát khỏi vòng xoáy tiêu dùng vô tận ấy để tìm thấy hạnh phúc đích thực?

Daniel Cohen đã tìm cách trả lời những câu hỏi đó bằng một hành trình cô đọng qua lịch sử kinh tế của toàn nhân loại. Ông đưa độc giả đi qua những chu kỳ thịnh vượng và suy thoái, những bước ngoặt của sản xuất, tư tưởng và công nghệ, để từ đó đặt ra một lời kêu gọi cảnh tỉnh cho thời đại mà ông đã bỏ lại phía sau.

“Lược sử kinh tế” không chỉ là một cuốn sách về lịch sử, mà còn là một lời mời suy ngẫm dành cho những con người đang sống trong thời đại này. Bằng cách chỉ ra mức độ chi phối sâu sắc của chủ nghĩa vật chất đối với đời sống hiện đại, cuốn sách mở ra những cách tiếp cận khác để nghĩ về hạnh phúc, và về mục đích cuối cùng của sự phát triển kinh tế.

Daniel Cohen là nhà kinh tế học người Pháp tài năng và nổi tiếng, được ví như một người kể chuyện tinh tế, sâu sắc và nhân văn nhất nước Pháp hiện đại. Cohen là Giáo sư tại trường Sư phạm Cao cấp (ENS) tại Pháp, là thành viên sáng lập của trường Kinh tế học Paris (PSE) và là thành viên của Hội đồng phân tích kinh tế trực thuộc Thủ tướng Pháp.

Ông nổi bật với phong cách viết triết lý-xã hội-lịch sử-kinh tế đan xen, và là ngòi bút phê phán quan điểm thuần túy kỹ trị, nhấn mạnh vai trò cảm xúc, văn hóa và đạo đức trong kinh tế học. Ông qua đời vào năm 2023, để lại một di sản lớn trong tư tưởng kinh tế học phổ thông.

Các diễn giả tham gia buổi tọa đàm.

Buổi tọa đàm không chỉ thu hút sinh viên của Trường đại học Kinh tế, mà còn thu hút sinh viên của nhiều trường đại học lân cận, cũng như những độc giả quan tâm về cuốn sách này tới tham dự và trao đổi cùng hai diễn giả.

Nhiều sinh viên và bạn đọc đặt ra những câu hỏi đầy trăn trở về tương lai: "Liệu sinh viên có bị AI thay thế?" hay "Chúng ta nên chuẩn bị gì trước một cuộc cách mạng mới, nơi trí tuệ nhân tạo đang làm chủ cuộc chơi?".

Trước những nỗi lo này, cả hai diễn giả đều đưa ra một góc nhìn khá tích cực và cởi mở. Các diễn giả nhận định rằng, dù AI có thể đảm nhận một số công việc mang tính chất lặp lại hay xử lý dữ liệu đơn thuần, nhưng AI đồng thời là một công cụ mạnh mẽ để kích thích tư duy và năng lực sáng tạo của con người.

Thay vì sợ hãi bị đào thải, con người cần thích nghi linh hoạt, học cách làm chủ công nghệ, trang bị cho mình tư duy phản biện sắc bén. Bởi lẽ, AI chính là "cỗ máy hơi nước" của thế kỷ XXI, một cú hích mang tính cách mạng để những ai có sự chuẩn bị kỹ càng có thể bứt phá mạnh mẽ hơn bao giờ hết.

Xuyên suốt buổi tọa đàm, một thông điệp quan trọng được nhấn mạnh: Tăng trưởng kinh tế là cần thiết nhưng chưa bao giờ là điều kiện đủ để đảm bảo hạnh phúc. Theo Tiến sĩ Đào Thị Thu Trang, tác phẩm của Daniel Cohen đã mở ra cho sinh viên Trường đại học Kinh tế một cách nhìn khác, ngoài việc tìm kiếm sự phát triển, còn cần phải biết cách cân bằng để hạnh phúc.

Chia sẻ về lý do chọn giới thiệu cho sinh viên cuốn sách này, Tiến sĩ Đào Thị Thu Trang cho biết, Daniel Cohen là một tác giả kinh tế học rất nổi tiếng, và những tác phẩm trước đây của tác giả cũng đã được nhà trường đưa vào giáo trình. Những kiến thức kinh tế vi mô, vĩ mô truyền đạt cho các bạn sinh viên cũng có trong các tác phẩm của Daniel Cohen.

Tiến sĩ Đào Thị Thu Trang cho rằng, cuốn “Lược sử kinh tế” không phải chỉ nói về kinh tế mà đưa đến một cách nhìn nhận hoàn toàn khác và nói về mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế với hạnh phúc của con người. “Trong quá trình giảng dạy, chúng tôi nhận thấy, sinh viên kinh tế, ngoài việc học và áp dụng kiến thức kinh tế, các bạn còn có rất nhiều trăn trở, băn khoăn trong cuộc sống. Đó chính là động lực để chúng tôi giới thiệu cuốn sách này tới sinh viên” - chị chia sẻ.

NHÃ ANH