Luật Thủ đô năm 2026 mở ra bước chuyển mạnh mẽ về phân cấp, phân quyền

Tạo nền tảng định hình cho việc phân cấp, phân quyền

Phát biểu tại tổ 3, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết, mặc dù thời gian từ khi Luật Thủ đô được thông qua đến nay không dài, song, UBND thành phố Hà Nội - cơ quan chủ trì soạn thảo các dự thảo nghị quyết đã nỗ lực tối đa để bảo đảm tiến độ trình các nội dung thuộc thẩm quyền HĐND thành phố. Theo đó, toàn bộ các nội dung được Luật Thủ đô quy định cần cụ thể hóa bằng nghị quyết của HĐND thành phố đang được gấp rút hoàn thiện, bảo đảm trình và thông qua trước ngày 15/6.

Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng phát biểu tại thảo luận tổ

Tại kỳ họp này, nhiều nghị quyết cụ thể hóa Luật Thủ đô năm 2026 thuộc 5 lĩnh vực được trình và thẩm tra. Tuy nhiên, theo Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng, điều quan trọng hơn là cần nhìn nhận tinh thần chung của Luật Thủ đô và định hướng xây dựng chính sách để tổ chức thực hiện luật. Đây là lần thứ ba Hà Nội có Luật Thủ đô, song, phiên bản năm 2026 có nhiều thay đổi căn bản so với hai lần trước.

“Luật lần này mang tính chất là một luật khung, tạo nền tảng định hình cho việc phân cấp, phân quyền, ủy quyền toàn diện đối với thành phố Hà Nội trong quyết định các vấn đề trên địa bàn Thủ đô; thậm chí có cả những nội dung mang tính liên vùng, liên tỉnh trong khu vực Vùng Thủ đô. Điểm khác biệt cốt lõi của luật lần này là chuyển đổi vai trò của chính quyền thành phố từ vị thế thực thi chính sách sang kiến tạo chính sách”, Chủ tịch UBND thành phố nhấn mạnh.

Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội cho biết, với vai trò mới đó, việc xây dựng các nghị quyết hướng dẫn thi hành Luật Thủ đô năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, vừa phải bảo đảm tính đồng bộ, xuyên suốt, vừa phòng ngừa nguy cơ lạm dụng quyền hạn trong tổ chức thực hiện.

Đáng chú ý, Luật Thủ đô năm 2026 có hiệu lực từ ngày 1/7 sẽ đồng bộ với các nền tảng quan trọng khác như Nghị quyết số 02-NQ/TW, ngày 17/3/2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới và quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm đã được HĐND thành phố Hà Nội thông qua. Đây sẽ là cơ sở pháp lý toàn diện để Hà Nội tổ chức thực hiện các mục tiêu phát triển, trong đó, trọng tâm là xây dựng Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại”, phát triển bền vững, nâng cao chất lượng sống của người dân.

Cải cách thủ tục hành chính ở mức cao hơn yêu cầu chung

Bên cạnh việc cụ thể hóa Luật Thủ đô, Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng cho biết, quá trình xây dựng các nghị quyết lần này còn được lồng ghép với các định hướng chiến lược của Trung ương và Thành ủy trong các lĩnh vực khoa học - công nghệ, y tế, giáo dục, văn hóa - xã hội. Đặc biệt, nhiều nội dung được tích hợp với các chủ trương phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; đồng thời, gắn với định hướng phát triển giáo dục, y tế và văn hóa của Hà Nội trong giai đoạn tới. Mục tiêu đặt ra là vừa cụ thể hóa Luật Thủ đô, vừa tạo nền tảng phát triển đồng bộ các lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hóa và khoa học công nghệ của thành phố.

Quang cảnh thảo luận tại Tổ 3

Một điểm nhấn đáng chú ý trong các nghị quyết trình lần này là mục tiêu cải cách thủ tục hành chính ở mức cao hơn yêu cầu chung của Trung ương. Theo Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng, trong khi Thủ tướng Chính phủ yêu cầu cắt giảm khoảng 30% thủ tục hành chính, thời gian và chi phí thực hiện thủ tục hành chính, Hà Nội đặt mục tiêu cao hơn nhờ các cơ chế đặc thù từ Luật Thủ đô.

“Trong quá trình hướng dẫn, tổ chức triển khai Luật Thủ đô, Hà Nội phấn đấu cắt giảm 50% thủ tục hành chính; 50% thời gian thực hiện thủ tục hành chính; đồng thời, giảm 50% chi phí thực hiện thủ tục hành chính, nếu có”, Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng thông tin.

Đáng chú ý, Nghị quyết về việc điều chỉnh thủ tục hành chính lĩnh vực đăng ký doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Hà Nội (Thực hiện điểm a khoản 2 Điều 8 Luật Thủ đô) được xem là một trong những bước đi quan trọng để cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh.

Theo định hướng của thành phố, Hà Nội hướng tới trở thành địa phương có môi trường thông thoáng, mạnh mẽ trong khuyến khích phát triển doanh nghiệp, phát triển hệ sinh thái doanh nghiệp, với mục tiêu đến năm 2030 có khoảng từ 700.000 đến 800.000 doanh nghiệp, gấp khoảng hai lần so với hiện nay.

Cùng với cải cách thủ tục, tinh thần phân cấp, phân quyền cũng được thể hiện rõ trong các nghị quyết liên quan đến quản lý đô thị, an ninh trật tự.

Theo đó, thành phố đề xuất trao thẩm quyền trực tiếp cho chủ tịch UBND xã, phường đối với một số biện pháp quản lý cụ thể như yêu cầu ngừng cung cấp điện, nước đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh vi phạm trong trường hợp cần thiết. “Người gần dân nhất, sát dân nhất phải được trao thẩm quyền để xử lý công việc ngay từ cơ sở”, Chủ tịch UBND thành phố nhấn mạnh.

Đối với lĩnh vực phát triển đô thị, Hà Nội tiếp tục tập trung tháo gỡ các dự án chậm tiến độ kéo dài nhiều năm; đồng thời, triển khai tái thiết các khu vực đô thị xuống cấp, các cụm chung cư cũ nhằm nâng cao chất lượng sống của người dân.

Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng cho biết, ngoài các nghị quyết trình tại kỳ họp này, còn khoảng 39 nội dung nghị quyết khác cụ thể hóa Luật Thủ đô năm 2026 sẽ tiếp tục được trình tại kỳ họp tiếp theo sau khi hoàn thiện tham vấn các bộ, ngành Trung ương.

Theo kế hoạch, sau khi HĐND thành phố thông qua, Hà Nội sẽ dành khoảng hai tuần để tổ chức hướng dẫn triển khai tới các xã, phường và các cơ quan trực thuộc, bảo đảm từ ngày 1/7, thời điểm Luật Thủ đô có hiệu lực, toàn bộ các nghị quyết của HĐND thành phố đồng bộ đi vào cuộc sống.

Hoàn thiện chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện giao thông sạch

Thảo luận tại Tổ 5, các đại biểu đánh giá cao sự chủ động, kỹ lưỡng, bám sát chỉ đạo của Thành ủy trong công tác chuẩn bị kỳ họp của Thường trực HĐND thành phố; đánh giá cao các báo cáo, tờ trình của UBND thành phố, đặc biệt chất lượng thẩm tra của các Ban của HĐND thành phố; đồng thời cho rằng, việc lựa chọn các nội dung trọng tâm để đại biểu tập trung thảo luận bảo đảm tính khoa học, phù hợp yêu cầu cải cách và nâng cao chất lượng kỳ họp.

Bên cạnh đó, đại biểu HĐND thành phố đề nghị UBND thành phố làm rõ nhiều vấn đề cụ thể trong các dự thảo Nghị quyết. Trong đó, đại biểu đề nghị giải trình cơ sở áp dụng thống nhất mức phạt đối với một số hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa, quảng cáo; phân tích sự khác biệt giữa nội đô và ngoại thành; sớm thực hiện phạt nguội qua iHanoi; quy định rõ kích thước biển quảng cáo và tăng mức phạt quán karaoke vi phạm.

Trưởng Ban Đô thị HĐND thành phố Hà Nội Trần Hợp Dũng phát biểu thảo luận tại tổ 5

Về tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố, phần lớn đại biểu tán thành tăng số lượng người hoạt động không chuyên trách lên tối đa 5 người và nâng quỹ phụ cấp. Tuy nhiên, có ý kiến đề nghị giữ nguyên số lượng 3 người, bỏ quy định giới hạn tuổi (70 tuổi) và trình độ (từ trung cấp), đồng thời, dẫn chiếu Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở để tránh trùng lặp.

Đối với đề án Vùng phát thải thấp trong Vành đai 1 và hỗ trợ giao thông xanh, đại biểu HĐND thành phố đề nghị đánh giá tác động theo từng giai đoạn đối với người dân, doanh nghiệp; làm rõ hạ tầng trạm sạc và xử lý pin thải. Đồng thời, ưu tiên ứng dụng công nghệ giám sát; cân nhắc chưa hỗ trợ trực tiếp cho cá nhân trong Vành đai 1 thời gian này.

Song song, đại biểu HĐND thành phố đề nghị quan tâm khâu tổ chức thực hiện và đảm bảo nguồn lực. Trong đó, đại biểu tán thành việc ngừng cấp điện, nước với cơ sở vi phạm môi trường, phòng cháy, chữa cháy bên cạnh yêu cầu có cơ chế kiểm tra thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp xã để tránh lạm quyền. Hoàn thiện chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện giao thông sạch và thực hiện cơ chế báo cáo giám sát định kỳ về phát thải.

Đại biểu HĐND thành phố cũng đề nghị UBND thành phố lượng hóa khả năng tăng/giảm thu ngân sách khi triển khai Luật Thủ đô năm 2026; đẩy mạnh phân cấp quy hoạch cho cấp xã; rà soát kỹ chính sách đất đai, bồi thường giải phóng mặt bằng…

Phi Long