Luật sư, nhà giáo nói gì về việc đẩy lùi bạo lực học đường

Tăng giám sát học sinh, công khai đường dây nóng

Theo Văn bản số 3147/BGDĐT-HSSV về việc tăng cường chấn chỉnh, xử lý, ngăn chặn, đẩy lùi bạo lực học đường trong các cơ sở giáo dục. Bộ GD&ĐT đưa ra 5 điểm cần lưu ý.

Văn bản số 3147/BGDĐT-HSSV về việc tăng cường chấn chỉnh, xử lý, ngăn chặn, đẩy lùi bạo lực học đường trong các cơ sở giáo dục.

Thứ nhất rà soát và thực hiện nghiêm các quy định về trường học an toàn: Kiểm tra việc thực hiện các quy định, nhiệm vụ, giải pháp bảo đảm môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện. Thực hiện đầy đủ các yêu cầu của Chỉ thị 03/CT-TTg về ngăn chặn, đẩy lùi bạo lực học đường.

Thứ 2 là nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở giáo dục: Hiệu trưởng chịu trách nhiệm trực tiếp về an toàn trường học. Phân công rõ trách nhiệm cho giáo viên, cán bộ Đoàn – Đội, nhân viên và học sinh. Công khai đường dây nóng của Hiệu trưởng, Công an địa phương và bộ phận tư vấn tâm lý. Phát huy vai trò giáo viên chủ nhiệm, tư vấn tâm lý để phát hiện sớm mâu thuẫn. Triển khai hòm thư góp ý hoặc ứng dụng bảo mật để học sinh tố giác hành vi bạo lực.

Thứ 3 là tăng cường phối hợp Nhà trường – Gia đình – Địa phương: Duy trì liên lạc thường xuyên với phụ huynh. Phối hợp với công an và chính quyền địa phương. Trao đổi, xử lý kịp thời các vụ việc liên quan đến bạo lực học đường. Thực hiện các biện pháp phòng ngừa từ sớm, từ xa.

Thứ 4 là đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục pháp luật và kỹ năng sống: Phổ biến quy định về môi trường giáo dục an toàn. Giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng ứng xử trên mạng. Hướng dẫn học sinh nhận diện và từ chối hành vi kích động bạo lực. Tuyệt đối không quay phim, chụp ảnh, phát tán clip bạo lực lên mạng xã hội.

Thứ 5 là kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm vi phạm: Thành lập các đoàn kiểm tra đột xuất. Xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, thiếu trách nhiệm. Phối hợp với cơ quan công an điều tra, xử lý theo quy định. Công khai đường dây nóng tiếp nhận phản ánh bạo lực học đường 24/7.

Luật sư Đặng Văn Cường cho rằng cần tăng cường các giải pháp phòng, chống bạo lực học đường.

Điều đáng nói ở đây, trong văn bản 3147 có nội dung "tuyệt đối không quay phim, chụp ảnh, phát tán clip bạo lực lên mạng xã hội" đang gây tranh cãi trên mạng xã hội nhiều ngày qua. Dưới góc độ pháp lý, TS, Luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng văn phòng Luật sư Chính pháp, Ủy viên Ban chấp hành Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam cho rằng, mọi hành vi đánh người đều vi phạm pháp luật. Đặc biệt, tình trạng đánh hội đồng trong môi trường học đường là hành vi phản cảm, nguy hiểm, có thể gây thương tích nghiêm trọng và tổn thương tâm lý kéo dài cho nạn nhân.

Theo ông Cường, thời gian qua liên tiếp xảy ra các vụ bạo lực học đường nghiêm trọng tại một số địa phương như Phú Thọ, Lâm Đồng, trong đó có vụ việc bị xử lý bằng chế tài hình sự. Điều này cho thấy bạo lực học đường vẫn là vấn đề đáng lo ngại đối với toàn xã hội.

Luật sư Cường cũng cho biết, pháp luật hiện hành nghiêm cấm hành vi đăng tải, chia sẻ các nội dung bạo lực trên không gian mạng. Việc phát tán clip bạo lực học đường không chỉ vi phạm pháp luật mà còn gây tác động tiêu cực đến nhận thức, tâm lý của học sinh. "Học sinh, giáo viên hoặc người chứng kiến có thể ghi lại hình ảnh, video làm chứng cứ để cung cấp cho cơ quan chức năng xử lý vụ việc. Tuy nhiên, việc đăng tải hoặc lan truyền các hình ảnh này lên mạng xã hội là hành vi không được pháp luật cho phép", Luật sư Cường nói.

Cạnh đó, ông Cường chia sẻ, việc Bộ GD&ĐT yêu cầu tăng cường các giải pháp phòng, chống bạo lực học đường trong giai đoạn hiện nay là cần thiết. Để ngăn chặn tình trạng này, cần nâng cao trách nhiệm của gia đình, nhà trường; tăng cường quản lý, theo dõi học sinh cá biệt hoặc có hoàn cảnh đặc biệt. Đồng thời, phát huy vai trò của giáo viên chủ nhiệm và ban cán sự lớp trong việc phát hiện sớm các mâu thuẫn, nguy cơ phát sinh bạo lực.

Bạo lực học đường chuyển từ công khai sang "âm thầm"

Liên quan vụ việc tại Lâm Đồng, chiều ngày 24/5, cơ quan chức năng tỉnh cho biết đang điều tra vụ việc nam sinh Trường THCS Nguyễn Du, Di Linh (Lâm Đồng) tử vong tại nhà riêng, nghi liên quan bạo lực học đường kéo dài.

Nam sinh lớp 8 Trường THCS Nguyễn Du (Lâm Đồng) điều trị tích cực tại Bệnh viện Nhi đồng TP.HCM sau vụ việc nghi liên quan bạo lực học đường (Ảnh: Gia đình cung cấp).

Bước đầu, cơ quan điều tra xác định một nhóm học sinh cùng lớp nhiều lần đánh hội đồng nạn nhân, đồng thời có hành vi đe dọa, ép nộp tiền "bảo kê". Theo Công an tỉnh Lâm Đồng, vụ việc đang được tiếp tục làm rõ theo quy định.

Chia sẻ với phóng viên Báo Xây dựng, PGS. TS Trần Thành Nam, hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục (Đại học Quốc gia Hà Nội), bạo lực học đường hiện nay không còn chủ yếu là các hành vi đánh nhau trực tiếp mà chuyển sang những hình thức tinh vi hơn như bắt nạt tinh thần, cô lập hoặc làm nhục trên không gian mạng. Các hành vi này có thể diễn ra liên tục, gây tổn thương tâm lý kéo dài cho học sinh.

Ông Nam cho rằng bạo lực học đường đang góp phần làm gia tăng các vấn đề sức khỏe tâm thần ở trẻ em và thanh thiếu niên. Nhiều học sinh rơi vào trạng thái lo âu, trầm cảm, tuyệt vọng, thậm chí tự làm hại bản thân.

"Điểm nghẽn hiện nay không phải thiếu quy định mà là khâu thực thi. Nhiều trường học vẫn thiếu nhân lực chuyên trách về tâm lý học đường và công tác xã hội; quy trình phát hiện, hỗ trợ, can thiệp ở một số nơi còn mang tính hình thức", ông Nam nói.

Ông Nam nhận định: "Kỹ năng xử lý tình huống của giáo viên và học sinh còn hạn chế. Không ít vụ việc chỉ dừng ở xử phạt hành chính mà thiếu các biện pháp hỗ trợ tâm lý, giáo dục hành vi đối với học sinh vi phạm. Vì vậy, bạo lực học đường chỉ chuyển từ công khai sang âm thầm hơn chứ chưa được giải quyết tận gốc".

Theo ông, cần chuyển từ tư duy xử phạt sang kỷ luật mang tính phục hồi, kết hợp tư vấn tâm lý, quản lý hành vi và sự tham gia của gia đình. Các biện pháp xử lý cũng cần được phân tầng theo mức độ vi phạm; những trường hợp nghiêm trọng phải có sự phối hợp của cơ quan chức năng.

"Gia đình cần là "lá chắn" đầu tiên trong phòng ngừa bạo lực học đường thông qua việc quan tâm, theo dõi những thay đổi về tâm lý, hành vi của con. Nhà trường cần tăng cường giáo dục kỹ năng sống, xây dựng bộ phận tâm lý học đường đủ năng lực và thiết lập các kênh phản ánh an toàn cho học sinh" ông nhấn mạnh.

Ở cấp độ xã hội, cần kiểm soát tốt hơn nội dung bạo lực trên không gian mạng, nâng cao trách nhiệm của các nền tảng số và ý thức của cộng đồng trong việc bảo vệ trẻ em.

"Cần chuyển từ xử lý sự việc sang phát hiện sớm và phòng ngừa từ gốc. Mục tiêu bảo đảm an toàn và phát triển toàn diện của học sinh phải được đặt lên hàng đầu", ông Nam nói.

Khi bạo lực học đường ngày càng chuyển sang những hình thức khó nhận diện hơn, việc phát hiện sớm, can thiệp kịp thời và nâng cao trách nhiệm của gia đình, nhà trường, xã hội sẽ là yếu tố quyết định để bảo vệ học sinh và ngăn chặn những vụ việc đáng tiếc.

Phượng Nguyễn