Loạt thủy lôi giúp Iran dễ phong tỏa eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz tiếp tục là tâm điểm chú ý quân sự khi việc phong tỏa tuyến hàng hải chiến lược này luôn gắn chặt với năng lực rải thủy lôi của Iran.

Với đặc điểm luồng hàng hải hẹp, mật độ tàu chở dầu dày đặc và chiều sâu thay đổi phức tạp, khu vực này đặc biệt phù hợp cho chiến thuật chống tiếp cận bằng thủy lôi nhiều tầng, vốn được Tehran đầu tư trong nhiều năm.

Trong nhóm vũ khí chủ lực, thủy lôi neo chống hạm Maham-3 được đánh giá là một trong những mẫu nguy hiểm nhất.

Loại thủy lôi này có khối lượng 383kg, trong đó đầu nổ chứa khoảng 120kg thuốc nổ mạnh, đường kính thân 0,8m và chiều cao 1,3m.

Sau khi được thả xuống biển, quả thủy lôi sẽ neo bằng cáp ở độ sâu tối đa 100m, treo lơ lửng dưới mặt nước đúng độ cao mớn nước của tàu chở dầu hoặc tàu chiến cỡ lớn.

Hệ thống kích nổ sử dụng cảm biến âm thanh và từ trường giúp nó phát hiện mục tiêu khi đi ngang qua luồng hẹp.

Ở những khu vực nước nông hoặc luồng tàu cố định, Iran còn có thủy lôi đáy chống hạm Maham-2.

Đây là loại nằm sát đáy biển, khó bị sonar phát hiện hơn thủy lôi neo truyền thống. Mẫu này mang đầu nổ khoảng 320kg, đủ sức gây vỡ đáy hoặc phá hủy hệ thống chân vịt của tàu cỡ lớn.

Một biến thể khác là thủy lôi đáy Maham-6, thiết kế hình nón thấp, mang đầu nổ 150kg, tối ưu cho các khu vực tàu buộc phải di chuyển đúng luồng đã định.

Nguy hiểm hơn về mặt chiến thuật là khả năng Iran sở hữu thủy lôi tự hành kiểu ngư lôi. Khác với lôi cố định, loại này có thể nằm chờ dưới đáy biển, sau đó dùng động cơ tự dẫn lao vào mục tiêu khi cảm biến phát hiện tiếng ồn chân vịt hoặc tín hiệu từ trường phù hợp.

Tầm hoạt động của dòng này ước tính đạt 10-20km, cho phép mở rộng vùng sát thương vượt xa phạm vi của bãi mìn cố định.

Một hướng phát triển khác là thủy lôi phản lực phóng thẳng từ đáy biển theo nguyên lý “tên lửa từ dưới nước”, tương tự công nghệ mẫu EM-52.

Loại này có thể hoạt động ở độ sâu tối đa 200m, sử dụng cảm biến để tính toán thời điểm mục tiêu đi qua rồi phóng đầu đạn lên đánh trúng phần đáy tàu - vị trí rất khó gia cố với tàu thương mại cỡ lớn.

Xét về chiến lược, ưu thế lớn nhất của thủy lôi nằm ở chi phí thấp nhưng hiệu quả phong tỏa cực cao. Chỉ cần rải số lượng hạn chế tại các nút giao luồng tàu, Iran đã có thể buộc tàu thương mại và tàu chiến phải dừng hoạt động để chờ rà phá.

Trong không gian chỉ rộng vài km ở một số đoạn của Hormuz, ngay cả nguy cơ nghi ngờ có mìn cũng đủ làm tắc nghẽn tuyến vận tải dầu mỏ huyết mạch.

Đó là lý do Mỹ luôn phải duy trì tàu quét mìn lớp Avenger, trực thăng săn mìn và tàu tác chiến ven bờ mang hệ thống rà phá không người lái ở khu vực.

Tuy nhiên, nhiệm vụ này rất chậm và dễ bị tập kích bởi tên lửa chống hạm phóng từ bờ, xuồng cao tốc vũ trang hoặc máy bay không người lái cảm tử của Iran.

Về bản chất, kho thủy lôi của Iran phản ánh rõ chiến lược chống tiếp cận bất đối xứng: dùng vũ khí giá rẻ để đe dọa tuyến hàng hải có giá trị kinh tế sống còn với thế giới.

Trong mọi kịch bản leo thang tại Trung Đông, đây vẫn là một trong những quân bài răn đe hiệu quả nhất mà Tehran có thể sử dụng để gây sức ép với Mỹ và các đồng minh.

Việt Hùng