[Loạt Megastory] Thành phố Đồng Nai - Dấu mốc lịch sử mở ra tương lai mới (Kỳ 3)

Đồng Nai, trong diện mạo mới của một thành phố, cộng hưởng với vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng và những động lực phát triển mới đang đứng trước vận hội to lớn để “cất cánh”, vươn mình phát triển.

Đồng Nai có vị trí nằm tại điểm giao thoa của các hành lang phát triển trọng yếu, giữ vai trò kết nối trực tiếp giữa trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước là Thành phố Hồ Chí Minh với các vùng Tây Nguyên, Duyên hải Nam Trung Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long. Đây là lợi thế đặc biệt hiếm có, cho phép Đồng Nai vừa là điểm trung chuyển, vừa là không gian tiếp nhận và lan tỏa các dòng chảy kinh tế, thương mại, đầu tư và lao động trên quy mô liên vùng và quốc gia.

Thành lập thành phố Đồng Nai tạo thế và lực mới để Đồng Nai vươn mình phát triển trong kỷ nguyên mới của đất nước. Ảnh: Phan Dương

Vận hành bảng điều khiển (dashboard) tại Trung tâm Giám sát, điều hành thông minh tỉnh Đồng Nai (ở phường Trấn Biên). Ảnh: Hải Quân

Theo tiến sĩ Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Tài nguyên và môi trường Thành phố Hồ Chí Minh: Với quy mô dân số, diện tích hiện nay của Đồng Nai, sẽ tạo thêm những nguồn lực mới, từ đó, mở ra nhiều cơ hội để địa phươn phát triển thành “hạt nhân” tăng trưởng của vùng. “Đơn cử với dư địa đất đai hiện nay thì định hướng phát triển công nghiệp của Đồng Nai sẽ thuận lợi hơn” - ông Thuận nhận định.

Trong khi đó, theo tiến sĩ Trần Du Lịch, Ủy viên Hội đồng Tư vấn chính sách tiền tệ quốc gia: Đồng Nai có không gian phát triển rất thuận lợi vì trong đó có sân bay, cảng biển, biên giới. Đây sẽ là lợi thế cho tỉnh phát triển logistics, thương mại dịch vụ.

Trong bối cảnh phát triển mới, việc Đồng Nai trở thành thành phố là một dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, mang tầm chiến lược đối với quá trình phát triển của địa phương và toàn vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Giáo sư, tiến sĩ Võ Xuân Vinh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu kinh doanh, Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh đánh giá: Việc thành lập thành phố Đồng Nai sẽ nâng tầm vị thế của địa phương. Việc nâng tầm vị thế, trở thành thành phố đóng vai trò rất quan trọng trong việc xây dựng các cơ chế phát triển, thu hút đầu tư, phát triển hạ tầng. “Việc nâng tầm vị thế vì thế đóng vai trò rất quan trọng” - ông Võ Xuân Vinh chia sẻ.

Công nhân nhà máy Toshiba tại KCN Amata (Phường Long Bình) lắp ráp mô tơ điện. Ảnh: Công Nghĩa

Theo Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Út: Việc trở thành thành phố sẽ tạo nền tảng thể chế mới, cho phép Đồng Nai phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế, nâng cao năng lực quản trị, thu hút nguồn lực chất lượng cao và thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững.

Đồng thời, mở ra một không gian phát triển hoàn toàn mới cho Đồng Nai, đặc biệt trong việc phát huy vai trò là trung tâm công nghiệp, logistics, đầu mối giao thông chiến lược và cửa ngõ hội nhập quốc tế.

Với hệ thống sân bay, cảng biển, các tuyến cao tốc, vành đai, Đồng Nai có nhiều lợi thế để phát triển kinh tế, trong đó có lĩnh vực logistics. Ảnh: Phan Dương

Đồng Nai chú trọng phát triển sản xuất nông nghiệp nông nghiệp công nghệ cao và nâng tầm thế mạnh nông sản địa phương theo hướng xanh, bền vững. Trong ảnh: Sầu riêng Long Khánh là đặc sản nổi tiếng, được nhiều người biết đến. Ảnh: Bình Nguyên

Đồng Nai là địa phương thuộc tốp đầu cả nước trong phát triển sản phẩm OCOP (Chương trình Mỗi xã một sản phẩm). Trong ảnh: Người tiêu dùng tham khảo, chọn mua các sản phẩm OCOP của địa phương tại Siêu thị Co.opmart Biên Hòa (phường Tam Hiệp, Đồng Nai). Ảnh: Hải Quân

Đối với Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, việc hình thành thành phố Đồng Nai sẽ góp phần hoàn thiện cấu trúc phát triển đa cực, tăng cường liên kết vùng và nâng cao hiệu quả điều phối phát triển. Đồng Nai cùng với Thành phố Hồ Chí Minh sẽ tạo thành trục động lực phát triển mới, có tính bổ trợ, chia sẻ chức năng và lan tỏa mạnh mẽ. Điều này không chỉ giảm áp lực cho đô thị trung tâm mà còn tạo ra các hành lang kinh tế liên vùng, kết nối hiệu quả với Tây Nguyên, Duyên hải Nam Trung Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long, qua đó thúc đẩy phát triển cân bằng và bền vững cho toàn khu vực phía Nam.

Đầu năm 2021, Dự án Cảng hàng không quốc tế (sân bay) Long Thành giai đoạn 1 chính thức được khởi công xây dựng ở Đồng Nai. Không chỉ là dự án hạ tầng có tổng vốn đầu tư lớn của quốc gia, Sân bay Long Thành còn là “mảnh ghép” chiến lược, gia tăng thêm vị thế của Đồng Nai, một đầu mối giao thông quan trọng của cả nước.

Với Sân bay Long Thành được triển khai xây dựng trên địa bàn, Đồng Nai có thêm một vùng động lực tăng trưởng mới. Ảnh: Phạm Tùng

Cùng với Dự án Sân bay Long Thành, trong hơn 5 năm qua, trên địa bàn Đồng Nai cũng chứng kiến sự “bùng nổ” về phát triển hạ tầng giao thông khi hàng loạt dự án xây dựng các tuyến cao tốc, vành đai, cầu vượt sông được khởi công xây dựng. Trong khi các tuyến cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh - Long Thành - Dầu Giây, Phan Thiết - Dầu Giây đã hoàn thành xây dựng, đưa vào khai thác thì hàng loạt tuyến cao tốc, vành đai khác như: Biên Hòa - Vũng Tàu, Bến Lức - Long Thành, Dầu Giây - Tân Phú, Gia Nghĩa - Chơn Thành, Thành phố Hồ Chí Minh - Thủ Dầu Một - Chơn Thành, đường vành đai 3 - Thành phố Hồ Chí Minh cũng đang được tích cực triển khai thi công.

Các đại biểu bấm nút khởi công Dự án Mở rộng đoạn cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh - Long Thành vào tháng 8-2025. Ảnh: Công Nghĩa

Hiện nay, trên địa bàn Đồng Nai có 7 tuyến quốc lộ đi qua với tổng chiều dài khoảng 480km. Đồng thời, có 10 tuyến cao tốc đã, đang và sẽ được đầu tư xây dựng. Qua đó, góp phần đưa Đồng Nai trở thành một trong những địa phương dẫn đầu cả nước về số lượng dự án tuyến cao tốc đi qua với 10/86 dự án, tổng chiều dài các tuyến cao tốc qua địa bàn cũng chiếm đến 7,6% mạng lưới cao tốc quốc gia.

Bên cạnh đó, Đồng Nai cũng đang phối hợp với các cơ quan, địa phương đẩy nhanh tiến độ hàng loạt dự án đường sắt với mục tiêu sớm hình thành những trục giao thông “xương sống” phục vụ phát triển kinh tế, xã hội. Khi các tuyến đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam; đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành; Dự án Kéo dài metro Bến Thành - Suối Tiên về Trung tâm hành chính Đồng Nai và Sân bay Long Thành hoàn thành xây dựng, tất cả sẽ đáp ứng tốt các nhu cầu vận tải hàng hóa và hành khách giữa các trung tâm sản xuất và tiêu thụ.

Cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, tuyến giao thông huyết mạch của Đồng Nai và vùng Đông Nam Bộ sẽ hoàn thành xây dựng, đưa vào khai thác trong năm 2026. Ảnh: Phạm Tùng

Mặt khác, hệ thống cảng biển Đồng Nai cùng với cảng Cái Mép (Thành phố Hồ Chí Minh) và “siêu” cảng Cần Giờ sẽ đảm bảo hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa gắn với các khu công nghiệp, thương mại điện tử và dịch vụ vận chuyển hành khách.

Khu vực Cảng Phước An (xã Phước An) có tiềm năng, lợi thế để phát triển khu thương mại tự do gắn với Cảng hàng không quốc tế Long Thành. Trong ảnh: Hoạt động dịch vụ cảng, logistics tại Cảng Phước An. Ảnh: Hải Quân

Ông Bùi Đào Thái Trường, Tổng giám đốc Roland Berger Việt Nam đánh giá: Đồng Nai là địa phương có vị trí chiến lược cực kỳ quan trọng trong vùng Đông Nam Bộ. Với Sân bay Long Thành, các tuyến cao tốc, vành đai, rõ ràng, Đồng Nai sẽ là “cửa ngõ” của cả vùng Đông Nam Bộ.

Đồng Nai, với việc hội tụ đầy đủ 5 loại hình giao thông: hàng không, đường sắt, đường bộ, đường thủy nội địa và hàng hải quốc tế đã định hình rõ vai trò trục kết nối của vùng cũng như quốc gia. Đây cũng chính là nền tảng then chốt định hình tầm vóc của một đô thị cấp vùng tại Đồng Nai.

Khoảng 8h40 ngày 19-12-2025, chuyến bay chính thức đầu tiên của Hãng hàng không quốc gia Việt Nam (Vietnam Airlines) khai thác bằng máy bay Boeing 787 hạ cánh xuống Sân bay Long Thành, trở thành chuyến bay chính thức đầu tiên hạ cánh xuống sân bay này. Ảnh: Phạm Tùng

Theo Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Nguyễn Kim Long: Đồng Nai có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng, trên nền vị trí đó, Đồng Nai đang sở hữu nhiều động lực phát triển rất quan trọng như: Sân bay Long Thành, hệ thống cao tốc, vành đai, logistics, bến cảng, đường sắt và một nền công nghiệp quy mô lớn, có sức cạnh tranh cao.