Loạt diễn biến quan ngại quanh thông tin Mỹ sắp tấn công Iran

Làn sóng biểu tình ở Iran vẫn tiếp diễn kèm lời lẽ cứng rắn gia tăng từ Tổng thống Mỹ Donald Trump với chính quyền Tehran khiến các quan chức Mỹ và Trung Đông quan ngại về một cuộc tấn công sắp xảy ra của Washington nhằm vào Iran.

Nhiều dấu hiệu về một cuộc tấn công

Những ngày qua, truyền thông phương Tây thường xuyên dự báo về một cuộc tấn công “sắp xảy ra” của Mỹ nhằm vào Iran. Tối 14-1, hãng Reuters dẫn nguồn 2 quan chức châu Âu cảnh báo rằng chiến dịch can thiệp quân sự của Mỹ nhắm vào Iran có thể được kích hoạt trong vòng 24 giờ tới.

Reuters cũng dẫn lời một quan chức Israel giấu tên cho rằng ông Trump dường như đã quyết định tấn công Iran, dù phạm vi của hành động quân sự tiềm tàng vẫn chưa rõ. Reuters cùng nhiều hãng thông tấn Mỹ đưa tin rằng Washington đang sơ tán một số binh sĩ khỏi các căn cứ ở Trung Đông để đề phòng các đòn trả đũa từ Iran một khi Mỹ tấn công.

Căn cứ không quân Al Udeid của Mỹ ở thủ đô Doha (Qatar). Ảnh: Giuseppe Cacace/AFP

“Mọi dấu hiệu đều cho thấy một cuộc tấn công của Mỹ là sắp xảy ra, nhưng đó cũng là cách chính quyền này hành xử để khiến tất cả luôn trong trạng thái cảnh giác. Sự khó lường là một phần của chiến lược” - một quan chức quân sự phương Tây nói với Reuters.

Đại sứ quán Mỹ tại Jerusalem đã phát đi một cảnh báo an ninh vào ngày 14-1, nhắc nhở nhân viên và công dân Mỹ tại Israel về các khuyến cáo tiêu chuẩn của đại sứ quán. Đại sứ quán Mỹ tại Iran hôm 13-1 cũng kêu gọi công dân Mỹ còn ở Iran rời đi ngay lập tức, đồng thời gợi ý có thể đi qua các cửa khẩu đường bộ sang Armenia hoặc Thổ Nhĩ Kỳ nếu “điều kiện an toàn cho phép”.

Đáng chú ý, đồng minh thân cận của Mỹ là Anh cũng có hành động tương tự. Tờ The Telegraph đưa tin London đang rút một số nhân sự khỏi căn cứ không quân tại Qatar do lo ngại nguy cơ xảy ra các cuộc không kích.

Bộ Quốc phòng Anh không xác nhận trực tiếp động thái này, với lý do an ninh tác chiến, nhưng một người phát ngôn cho biết: “Anh luôn triển khai các biện pháp phòng ngừa để bảo đảm an ninh và an toàn cho nhân sự của mình, bao gồm cả việc rút nhân sự khi cần thiết”.

Anh cũng sơ tán Đại sứ quán tại Tehran và mô tả việc đóng cửa là một biện pháp tạm thời, vẫn duy trì liên lạc và hoạt động từ xa để hỗ trợ công dân và xử lý công việc lãnh sự.

Các diễn biến này xuất hiện một ngày sau khi ông Trump kêu gọi người dân Iran tiếp tục biểu tình, đồng thời nói rằng “sự hỗ trợ đang trên đường tới”, song không nêu cụ thể hình thức hỗ trợ mà ông đề cập.

Đài CNBC ngày 15-1 dẫn lời một quan chức Mỹ rằng Tổng thống Trump đã nói với nhóm an ninh quốc gia của mình rằng ông muốn bất kỳ hành động quân sự nào của Mỹ ở Iran đều phải giáng một đòn nhanh chóng và dứt khoát, chứ không phải châm ngòi cho một cuộc chiến kéo dài hàng tuần hoặc hàng tháng.

Nỗ lực ngăn một đòn tấn công

Saudi Arabia đang dẫn đầu một sáng kiến của các nước vùng Vịnh nhằm thuyết phục Nhà Trắng không tiến hành một cuộc tấn công quân sự nhằm vào Iran, tờ Wall Street Journal đưa tin hôm 13-1.

Tờ báo cho biết Saudi Arabia lo ngại rằng bất kỳ sự leo thang nào cũng sẽ gây tổn hại cho nền kinh tế của nước này và quan trọng hơn có thể kích hoạt những phản ứng tiêu cực bên trong Iran, đặc biệt nếu Lãnh tụ Tối cao Iran - ông Ali Khamenei bị tấn công.

Người dân tập trung tại một quảng trường ở thủ đô Tehran (Iran) ngày 12-1 sau lời kêu gọi của chính phủ về việc tuần hành phản đối các cuộc biểu tình ở Iran. Ảnh: Fatemeh Bahrami/Anadolu Agency

Các quốc gia Ả Rập cũng quan ngại rằng các đòn tấn công nhằm vào Iran có thể làm gián đoạn hoạt động của các tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz - tuyến đường hàng hải chiến lược nơi khoảng 20% nguồn cung dầu của thế giới đi qua.

Nguồn tin cho biết Saudi Arabia, Qatar và Oman đã thông báo với Nhà Trắng rằng bất kỳ nỗ lực nào nhằm lật đổ hệ thống chính trị Iran đều sẽ gây xáo trộn thị trường dầu mỏ và cuối cùng làm tổn hại đến nền kinh tế Mỹ.

Hãng tin AFP dẫn lời các quan chức Saudi Arabia cho hay Riyadh cam kết với Tehran rằng mình sẽ đứng ngoài mọi cuộc xung đột tiềm tàng và sẽ không cho phép Mỹ sử dụng không phận để tiến hành các đòn tấn công, nhằm tránh bị cuốn vào một cuộc đối đầu do Mỹ dẫn dắt.

“Saudi Arabia đã trực tiếp thông báo với Tehran rằng họ sẽ không tham gia vào bất kỳ chiến dịch quân sự nào nhằm chống lại Iran, đồng thời lãnh thổ và không phận của nước này cũng sẽ không được sử dụng cho các mục đích như vậy” - AFP dẫn các nguồn tin thân cận với quân đội và chính phủ Saudi Arabia.

Một nguồn tin nắm được nội dung các cuộc trao đổi cho biết Oman, quốc gia thường đóng vai trò trung gian giữa Iran và Mỹ, đã khuyến cáo chính quyền ông Trump không nên tấn công Iran.

Qatar cũng nằm trong số các quốc gia đang tìm cách hạ nhiệt tình hình bằng biện pháp hòa bình. “Những thách thức lớn trong khu vực - cả thách thức nội bộ lẫn bên ngoài ở nhiều quốc gia khác nhau - đòi hỏi tất cả chúng ta phải quay trở lại bàn đàm phán” - người phát ngôn Bộ Ngoại giao Qatar, ông Majed al-Ansari, nói với các phóng viên hôm 13-1.

Giới tình báo Mỹ đánh giá rằng nếu Mỹ tiến hành một cuộc tấn công quân sự nhằm vào Iran, Tehran sẽ trả đũa bằng cách tiếp tục tấn công các căn cứ quân sự trong khu vực.

Tờ The New York Times dẫn lời một quan chức Mỹ cho biết đánh giá trên được đưa ra thảo luận tại Nhà Trắng vào tối 13-1. Quan chức cho biết các cơ quan tình báo Mỹ tin rằng, ngoài căn cứ tại Qatar, Iran cũng có thể tấn công lực lượng Mỹ đang đồn trú tại các căn cứ ở Syria và Iraq.

Theo The New York Times, đánh giá tình báo này không gây nhiều bất ngờ. Các quan chức Iran đã công khai tuyên bố sẽ trả đũa bất kỳ cuộc tấn công nào của Mỹ được tiến hành nhằm ủng hộ người biểu tình.

“Tổng thống Mỹ, người thường xuyên nhắc đến cuộc tấn công thất bại vào các cơ sở hạt nhân của Iran, tốt hơn cũng nên nhắc tới các tên lửa Iran đã nghiền nát căn cứ Al Udeid của Mỹ” - ông Ali Shamkhani, một quan chức cấp cao của Iran và cố vấn của Lãnh tụ Tối cao Iran, viết trên mạng xã hội hôm 14-1, đề cập căn cứ quân sự của Mỹ ở Qatar.

Cùng ngày, Tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) - ông Mohammad Pakpour khẳng định rằng IRGC đang ở mức độ sẵn sàng cao nhất để đáp trả bất kỳ sai lầm nào của kẻ thù, theo kênh Al Maydadeen.

“Lực lượng của chúng tôi đang trong trạng thái sẵn sàng cao nhất để đáp trả một cách dứt khoát mọi sai lầm của kẻ thù” - ông Pakpour nói, nhấn mạnh rằng các hành động do "lính đánh thuê Israel và Mỹ” gây ra trên lãnh thổ Iran “sẽ không bao giờ bị lãng quên và sẽ được đáp trả vào thời điểm thích hợp”.

THẢO VY